FILGUEIRA VALVERDE, un sabio na corte do Teucro

XI MESA DAS VERBAS - 20/01/2012

2012-01-27T22:07:00.003+01:00

No Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa celebramos unha nova Mesa das Verbas. Nesta oportunidade, comenzamos lembrando a Celso Emilio Ferreiro, neste 2012, ano que se cumpriría o seu centenario, lemos o seu coñecido poema, do seu poemario máis famoso: LONGA NOITE DE PEDRA:

Irmáus

Camiñan ao meu rente moitos homes.
Nonos coñezo. Sonme estranos.
Pero ti, que te alcontras alá lonxe,
máis alá das sabanas e das illas,
coma un irmáu che falo.
Si é túa a miña noite,
si choran os meus ollos o teu pranto,
si os nosos berros son igoales,
coma un irmáu che falo.
Anque as nosas palabras sean distintas,
e ti negro e eu branco,
si temos semellantes as feridas,
coma un irmáu che falo.
Por enriba de tódalas fronteiras,
por enriba de muros e valados,
si os nosos sonos son igoales,
coma un irmáu che falo.
Común temos a patria,
común a loita, ambos.
A miña mau che dou,
coma un irmáu che falo.

Logo, nesta xuntanza poética, compartiron versos:

- Enrique Brumbéck (recitador)

- Andrea Fernández

- Antonio Pinedo

- Ángeles Conde

- Evcalo

- Porto

- Ramón Torrado

- Carmen Abalo

- Carmen Darriba (Brétema)

- Manoel Xosé de Oliveira (Brétema)

- Rafa Gómez (Brétema)

- Tito Porto

- María Palacios (Brétema)

- Isabel Pintos

- José González Moreno (recitador)

- Xermán Torres

- Alfonso Saavedra

Finalizou a xuntanza coa declamación maxistral por parte de María Palacios do poema de San Juan de la Cruz (1542-1591): NOCHE OSCURA DEL ALMA,

Canciones del alma que se goza de haber llegado al
alto estado de la perfección, que es la unión con Dios,
por el camino de la negación espiritual.

En una noche oscura,
con ansias en amores inflamada,
(¡oh dichosa ventura!)
salí sin ser notada,
estando ya mi casa sosegada. 5

A oscuras y segura,
por la secreta escala disfrazada,
(¡oh dichosa ventura!)
a oscuras y en celada,
estando ya mi casa sosegada. 10

En la noche dichosa,
en secreto, que nadie me veía,
ni yo miraba cosa,
sin otra luz ni guía
sino la que en el corazón ardía. 15

Aquésta me guïaba
más cierta que la luz del mediodía,
adonde me esperaba
quien yo bien me sabía,
en parte donde nadie parecía. 20

¡Oh noche que me guiaste!,
¡oh noche amable más que el alborada!,
¡oh noche que juntaste
amado con amada,
amada en el amado transformada! 25

En mi pecho florido,
que entero para él solo se guardaba,
allí quedó dormido,
y yo le regalaba,
y el ventalle de cedros aire daba. 30

El aire de la almena,
cuando yo sus cabellos esparcía,
con su mano serena
en mi cuello hería,
y todos mis sentidos suspendía. 35

Quedéme y olvidéme,
el rostro recliné sobre el amado,
cesó todo, y dejéme,
dejando mi cuidado
entre las azucenas olvidado. 40

AVISO PARA TODOS OS AMANTES DA POESÍA E ASIDUOS ÁS MESAS DAS VERBAS:

O noso compañeiro, ANTONIO PINEDO presentará no Salón de Actos do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa, rúa Castelao, 5, o día 16/02/2012, ás 21:00 h., un libro de poemas que esconde dúas historias de amor, unha relacionada coa súa dona, Ángeles Conde e outra, o amor á Nosa Terra, a belida e amada GALICIA.

ANDREA FERNÁNDEZ, "NEI"

2012-01-18T23:14:00.004+01:00

Unha muller moi especial, chea de forza, de espírito rebelde e indómito; para ninguén pasa indiferente. Amante da lectura e da escritura, ela escribe moi ben, dun xeito moi orixinal. Coñecímonos a finais dos 70, principios dos 80 do pasado século, cando un grupo de mozos e mozas demócratas fundamos o lembrado "Club Juvenil Villagarciano" e tamén participabamos nas actividades do Club de Mozos Pintores "Carlos Maside", que naqueles tempos lideraba e patrocinaba, D. Manuel Trigo Díaz, mestre e poeta.
"Nei" comparte comigo o amor pola radio, ela fíxoa fai tempo, coincidimos nos comezos de Radio Arosa - SER. Agora, compartimos o gusto pola poesía, coordinando as Mesas das Verbas e os Obradoiros Creativos de Poesía.
Aceptou a nosa proposta e contestou ao cuestionario Proust.

CUESTIONARIO PROUST

1.- Cal é o principal trazo do seu carácter? Impulsividade

2.- Que calidade prefire nun home? honradez

3.- E nunha muller? A mesma que nun home, non hai diferenzas na calidade humana por cuestión de xénero

4.- Cal é a túa principal característica? Non o sei, deberían dicilo os demais

5.- Que aprecia máis nas súas amizades? Todo, incluso os defectos

6.- Cal é o seu principal defecto? Inseguridade

7.- Cal é a súa ocupación favorita? escribir

8.- Cal é o seu soño de felicidade? Non perdo o tempo en pensar no que me falta. Limítome a ser feliz.

9.- Cal sería a súa maior desgraza? Que non me quixeran os que me queren.

10.- Como lle gustaría ser? Como son, sabendo decatarme mellor das cousas que fago mal e as veces non vexo.

11.- Cal é o país onde desexaría vivir? Aquí, sen dúbida

12.- Cal é a súa cor preferida? laranxa

13.- Cal é a flor que máis lle gusta? orquídea

14.- Cal é o seu paxaro preferido? colibrí

15.- Cal é o seu prosista preferido? Cunqueiro

16.- E o seu poeta favorito? Benedetti

17.- Cal é o seu heroe de ficción? Gandalf

18.- E a súa heroína de ficción? Galadriel

19.- Quen é o seu pintor favorito? Gustav Klimt

20.- E o seu compositor musical? George Gershwin e Tchaikovsky

21.- Quen son os seus heroes da vida real? Os meus veciños, os meus amigos todos os que teñen que chegar a fin de mes cun sorriso ¡e consíguenno!

22.- E as súas heroínas da vida real? Os mesmos que os meus heroes.

23.- Que acontecementos ou características da Historia detesta máis? Aborrezo as “fazañas bélicas”

24.- Quen son os seus heroes e/ou heroínas da Historia Mundial? Akenaton, Hipatia de Alexandría, Marie Curie, Florence Nightingale, Simone de Beauvoir.
25.- Cal é a súa comida preferida? O marisco

26.- E a súa bebida? Una boa cervexa con amigos.

27.- Cales son os nomes que máis lle gustan? Gonzalo e Aloia

28.- Que detesta por riba de todo? A deslealdade

29.- Que personaxes históricos detesta máis? Tódolos ditadores de calquera pelaxe, incluídos os ditadores da fe e das ideas, non só políticos.

30.- Que feito militar admira máis? ningún

31.- Que reforma valora máis? O respeto polos Dereitos humáns

32.- Que don natural lle gustaría posuír? A templanza

33.- Como lle gustaría morrer? Coa conciencia tranquila

34.- Cal é o estado actual do seu espírito? Saudable, o meu vaso está medio cheo case sempre.

35.- Que defectos ou faltas lle inspiran máis indulxencia? Todos ¡quen son eu para xulgar a ninguén! agás aqueles que danan aos demais sen remorsos.

36.- Cal sería o seu distintivo ou a súa divisa?

Prefiro que me odien polo que son, a ser amado por algo que nunca serei.

* Para rematar indique unha lembranza ou algo que queira destacar sobre a comarca de Arousa-Salnés.:
Esta é a miña casa, cunha parede mariña ao oeste; non está demasiado ben illada do mundo, abátennos ventos do norte, tolos e violentos, e xélidas augas precipítanse sobre as nosas cabezas, ate conxelar os nosos pes.
É certo que o calor da parede este, que garda os grafitis da idade do ferro, ornase cun friso de muíños de vento, onde Eolo fai soar o seu chifre entre xestas e toxos.
Xa non quedan moitos carballos, pero a parede sur é unha fiestra á ría, terra de lobos din que foi e agora atalaia dos meus medos.
Ao meu norte, as torres do Oeste que vixiaban as incursións viquingas.
Teño unha casa de auga e terra, de montaña e vento, téñoa! e muta coma a miña alma, coma as estacións deixan as súas pegadas no corazón das árbores.

Nei mantén un blog que vos recomendo:

www.montexiabre.wordpress.com

POBRE GALICIA!

2012-01-09T23:19:00.005+01:00

(...) / ANTES QUE GALICIA SUBA / CA CRUZ QUE O SEU LOMBO AGOBIA / AQUEL DIFÍCIL CAMIÑO / QUE Ó PE DOS ABISMOS TOCA, / QUISÁIS, CANSADA E SEDENTA, / QUISÁIS QUE DE ANGUSTIAS MORRA. (Rosalía de Castro: CANTARES GALLEGOS).

Crer en Galicia, as súas xentes, a súa lingua, a súa cultura para soerguer Galicia do seu atraso milenario. Loitar contra do caciquismo e clientelismo político e traballar por facer país, superar a cortedade de miras, o egoísmo, o individualismo, a corrupción de todo tipo.

Poñérmonos o obxectivo en darlle un bo futuro á infancia e á mocedade de Galicia. Aos nosos fillos e netos; aos homes e mulleres galegos do porvir. Traballar con rigor para o medio e longo prazo; sen descoidar o presente.

Teño escoitado moitas veces o dito de que Galicia é un país rico de xente pobre. Que desprecia e bota fóra aos seus fillos máis valiosos e esgrevios. Galicia perde atractivo e volve a alonxar a súa xente, a perda de poboación, a sangría demográfica deixa a Galicia despoboada, mísera; así, Galicia non terá futuro, é un país en extinción, o galego debera ser unha especie axeitadamente protexida. Galicia perde en economía e en peso político. Non hai incentivos para a mocedade; trátase dun país vello, habitado maioritariamente por vellos, os nenos son un prezado ben escaso. Así, esmorecemos a pasos axigantados; un deserto, eso será Galicia. É a triste morte e desaparición de Galicia.

Por múltiples causas e motivacións, paseniñamente fóronse desmantelando os sectores agropecuario, gandeiro e pesqueiro de Galicia. O mar e o campo son a riqueza e potencialidade de Galicia, habería que darlle valor engadido, manufacturar con calidade a nosa riqueza natural. Cun traballo sostible, científico, racional; co extremo coidado do noso medio ambiente, coa rica e xenerosa natureza que nos envolve.

A nula industrialización é un mal endémico de Galicia, e dunha industrialización axeitada e respectuosa coa Nosa Terra. A desfeita causada ao noso sector naval, a instauración de empresas altamente contaminantes e de pouco peso e pouca proxección de futuro. Cando o que se deberan crear son empresas de transformación e posta en valor das nosas excelentes materias primas de orixe agrícola, gandeira e da pesca e do marisqueo. Cunha explotación racional e científica das mesmas. Introducirse en novos mercados, principalmente latinoamericanos e asiáticos. Establecendo colaboración e intercambios culturais, empresariais, económicos e políticos.

Pero, o que sería moi importante é a inversión en educación e en investigación; non é bo para Galicia destrozar o sistema educativo público e contribuir erroneamente á desfeita da universidade galega e botar a perder a investigación na Nosa Terra. Penso que deberiamos unificar as tres universidades galegas, facendo unha única, potente e extraordinaria universidade galega con campus diversificados e especializados en distintos puntos da comunidade. Promover a inversión en I+D+i, coa axeitada utilización das novas tecnoloxías e coa promoción de mozos emprendedores, fomento de rexistro de novas patentes e da creación científica, humanística e artística. Preservar o noso rico patrimonio material e inmaterial e dalo a coñecer.

Coidar especialmente o noso medio natural, adoptando medidas preventivas diante de eventuais riscos e fomentando o máximo respecto pola natureza. Mimar e promocionar o medio rural, converténdoo en algo atractivo, productivo, gratificante. Incentivar as actividades agropecuarias e gandeiras, traballando o sector con planificación e cunha mentalidade enriquecedora. Tentar a recuperación de pobos e aldeas abandoados. Galicia baixo ningún concepto debe darlle as costas ao campo e ao mar; neles temos o futuro.

Habería que optimizar e rentabilizar a organización política e administrativa e poñela ao servicio verdadeiro do pobo, non exclusiva ou principalmente da clase política e dos intereses meramente partidarios, rachar co cativo clientelismo político e a instrumentalización dos orzamentos públicos por intereses partidarios e de clase. Habería que suprimir concellos, reagrupándoos e unificándoos, disminuíndo así os costes políticos e administrativos e buscando a eficacia e os servicios públicos de calidade. Supresión das deputacións, dándo maior protagonismo aos concellos, a administración máis próxima aos cidadáns. Disminución do número de parlamentarios autonómicos, supresión definitiva do Senado. Unha cámara de representantes única, máis eficaz e dinámica, máis aberta.
Modificar o sistema electoral, listas abertas, maior representatividade do pobo, ao estilo das circunscripcións británicas. Maior dinamismo e proximidade dos diputados, unha administración máis transparente e útil. Debate e discusión da forma do Estado e de Goberno, renovando, actualizando e facendo máis participativa a vida política. Pacto educativo, sanitario, de servicios sociais básicos e sobre as pensións para garantir ao pobo un mínimo estado do benestar.

Tamén sería interesante planificar e realizar unhas boas redes de comunicación e de transporte, ter un só aeroporto forte, dinámico e competitivo e ben comunicado coa autopista e coa rede ferroviaria, debería ser o aeroporto de Lavacolla, facendo que dunha vez por todas chegue o tren ata alí.
A autopista do Atlántico xa está amortizada, ten que ser gratuíta xa, coidala ao mesmo tempo que manter as outras autovías o autopistas comarcais.
Establecer unhas redes de trens de cercanías que uniran toda Galicia. Unha boa rede ferroviaria, de calidade e rápida serviría para vertebrar e comunicar a Galicia interior coa da costa. Promover dun xeito efectivo o uso dos transportes públicos.

E sobre todo, cambiar de mentalidade, en vez de chupar do país ata esnaquizalo, ofrecer todos traballo, colaboración, ilusión e xenerosidade. Para construir entre todos unha Galicia posible; mellor, máis próspera. Construamos entre todos un futuro para Galicia.

EN HOMENAXE A ISAAC DÍAZ PARDO, HOME TRABALLADOR E EMPRENDEDOR; GALEGO EGREXIO.
EDITOR DOS ADRAIS DE FILGUEIRA VALVERDE.

"MANOEL XOSÉ DE OLIVEIRA" - Manuel Olveira Hortas

2011-12-31T15:42:00.003+01:00

Iniciamos hoxe unha experiencia, que tiven proxectada vai xa moito tempo, someter a amizades e persoas que admiro por algún motivo ao famoso cuestionario Proust, por ser o prestixioso novelista francés, Marcel Proust, un dos primeiros en contestalo, de aí quedoulle o nome. (Dicir que admiro e deléitome coa prosa de Proust, quen se recrea nas palabras, no período longo; teño que confesar que aínda é hoxe o día en que non din rematado de ler na lingua orixinal: A LA RECHERCHE DU TEMPS PERDU, tarefa pendente).

Coas persoas que acepten a miña proposta, iremos recuperando o tempo perdido e coñecendo un pouco máis ás persoas que contesten o inquérito. Irán aparecendo por orde de entrega.

E o primeiro en aceptar foi meu querido e vello amigo, "Manoel Xosé de Oliveira", Manuel Olveira Hortas, quen naceu en Vilagarcía de Arousa, e dende moito tempo atrás é un amante da palabra, da poesía. É unha persoa sincera, tenra, chea de humanismo; unha persoa auténtica, digna de ser querida.
Eu trabei o seu coñecemento e iniciamos unha mutua amizade a principio da década dos 80 do pasado século, sendo eu primeiro Vicepresidente e despois Presidente daquel lembrado e tristemente efímero "Club Juvenil Villagarciano", onde tantas e interesantes iniciativas xuvenís tiveron lugar (xa temos falado desto noutra entrada), como a revista poética, RODADA, auspiciada polo mencionado clube e da que o socio e despois terceiro Presidente do Club, Manoel Xosé constituiuse en alma mater. Aí descubrín o grande poeta que é Manoel Xosé. Quen hoxe se atopa afincado en Vigo, onde, entre outras cousas, exerce como Vicepresidente do Grupo Poético "Brétema", el sustenta o seu magnífico blog, que unha vez máis recomendamos:

www.grupo-bretema.blogspot.com

Velaquí as súas respostas:

CUESTIONARIO PROUST

1.- Cal é o principal trazo do seu carácter? R: Supoño que a rebeldia (ben entendida, Rebeldia Social)

2.- Que calidade prefere nun home? R: O humanismo coma elemento integrador de outras moitas calidades: humildad, sencillez e capacidade infinda por seguer aprendendo

3.- E nunha muller? R: Cabe deferenza…? A mesmas

4.- Cal é a túa principal característica? R: A iñorancia ( a capacidade de comprensión para seguir aprendendo)

5.- Que aprecia máis nas súas amizades? R: O humanismo, senxileza e humildade

6.- Cal é o seu principal defecto? R: A impotencia

7.- Cal é a súa ocupación favorita? R: alquimista e argallador de verbas e berros no silenzo

8.- Cal é o seu soño de felicidade? R: Vivir que non e pouco

9.- Cal sería a súa maior desgracia? R: Deixar ca miña ialma deixe de falar, de berrar, de comunicar

10.- Como lle gustaría ser? R: Coma un home con ialma de neno

11.- Cal é o país onde desexaría vivir? R: Na miña terra, onde vivo, en Galicia

12.- Cal é a súa cor preferida? R: Unha…? Negro, azul, gris, blanco, verde… todas forman parte de min mesmo, da miña terra

13.- Cal é a flor que máis lle gusta? R: A rosa, a margarida… todas son fermosas!

14.- Cal é o seu paxaro preferido? R: Non teño preferencia especial

15.- Cal é o seu prosista preferido? R: Cervantes, Hermann Hesse, Valle Inclan…

16.- E o seu poeta favorito? R: Un só???

17.- Cal é o seu heroe de ficción? R: Robin Hood, O Quixote…

18.- E a súa heroína de ficción? R: Pocahontas…?

19.- Quen é o seu pintor favorito? R: Goya, Rembrand, Matisse, Sorolla, Van Gogh, Dalí, Velazquez…

20.- E o seu compositor musical? R: Haydn, Mozart, Falla, Albéniz, Granados…

21.- Quenes son os seus heroes da vida real? R: Ghandhi

22.- E as súas heroínas da vida real? R: Juana de Arco, Rosalía…

23.- Que acontecementos ou características da Historia detesta máis? R: O Xenocidio da Segunda Guerra mundial, os actos de terrorismo en todolos seus xeitos: independentista, fanatismo relixioso, a violencia gratuita no conflicto Árabe/ Israeli, e todo poder absolutista ou dictactorial

24.- Quenes son os seus heroes e/ou heroínas da Historia Mundial? R: Os mesmos cos da vida real
25.- Cal é a súa comida preferida? R: Grelos con patacas, Xamón, Mexilóns, Ameixa de Carril, Polvo, Pementos de Padrón, tortilla, empanada…

26.- E a súa bebida? R: Zume de limón, laranxa, Albariño, Sidra…

27.- Cales son os nomes que máis lle gustan? Xanela, Brétema, Bágoas, Dorna, Ladaiña, Donicela, Arousa…

28.- Que detesta por riba de todo? R: A Vaidade e a Prepotencia

29.- Que personaxes históricos detesta máis? R: Fanáticos: Hitler, Stalin…

30.- Que feito militar admira máis? R: Ningún

31.- Que reforma valora máis? R: A que inda non se fixo

32.- Que don natural lle gustaría posuír? R: Non sei… chegame dabondo con vivir!

33.- Como lle gustaría morrer? R: supoño que sen ruido

34.- Cal é o estado actual do seu espírito? R: Agora, nestes intres, non está, foi dar unha volta

35.- Que defectos ou faltas lle inspiran máis indulxencia? R: Non son rexidor ou xuez, outros carguen con isa teima

36.- Cal sería o seu distintivo ou a súa divisa? R: Só duas palabras: Esperanza e Vida

* Para rematar indique unha lembranza ou algo que queira destacar sobre a comarca de Arousa-Salnés.

Os tempos da miña mocedade e xuventude, á caza de rás no Barrio dos Durans, o tempo dos Maios, ás andanzas co meu amigo Xosé Lois Vila pólo monte Lobeira e outras corredoiras, O Clube Xuvenil de Vilagarcía e a miña amizade com Xermán, presidente do Clube, Ney, Suso, Luciano, Loreto e irmán Mari Carme, e outros moitos que de seguer, seria unha longa lista. O meu tempo de estudos en Cambados i ás argalladas que faciamos de cativos, batallas de tiros ou intercâmbios de pedras ( Un feixe de cicatrices quedan na miña cachola de tales “Batallas”). A revista literária Rodada e moitas outras lembranzas que darian pra faceres un grande e longo libro biográfico.

Espero que che sirva de algo, botei toda a noite.
Unha aperta, Manoel Xosé

BO NADAL, PRÓSPERO ANO; FÓRA CRISE

2011-12-22T00:54:00.001+01:00

FOTO R. VARELA: Montaña galega en inverno. Arquivo: GEG.

“(...) a Terra é tan grande, na súa estensión e na súa profundidade, que non abondan os días dunha vida para coñecela; e amámola tanto que soio pensamos en facer dela unha Patria feliz”. (CASTELAO: Sempre en Galiza).

TRABALLO, XUSTIZA E LEDICIA

Cos mellores desexos da familia TORRES-SÁNCHEZ

POESÍA, MÁIS POESÍA POR FAVOR

2011-12-12T12:10:00.005+01:00

Xa comentamos que o pasado día 11 de novembro, desenvolveuse no Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa un moi interesante I OBRADOIRO CREATIVO DE POESÍA, que tivo o seguinte guión:

I.- MOTIVACIÓN - 2'/3'

II.- CREACIÓN - 30'

III.- AUDICIÓN - 8'

IV.- LECTURA

V.- REPASO / MURAL

NA AUDICIÓN, POIDEMOS DISFRUTAR DE:

1.- MACHADO, Antonio: RETRATO. Campos de Castilla. MÚSICA: ALBENIZ: Suite Iberia: Triana. Interpretada por Stejepan Radic, piano.

2.- ALEIXANDRE, Vicente: NIÑEZ. Ámbito. MÚSICA: BEETHOVEN: Sinfonía nº 6, Pastoral en fa mayor op. 68, Allegro.

3.- ROSALÍA DE CASTRO: Santa Escolástica II. En las orillas del Sar. MÚSICA: Ara Solis de Xan Cerqueiro, interpretada por Luar na Lubre.

4.- PEREIRA VALCÁRCEL, Manuel: A traza rilla a madeira do tempo. TODO MORTE. (Mesmo fondo musical).

5.- CASTRO, Luisa: Os nenos do grupo son salvaxes coma min. De Baleas e baleas.

O pasado 8 de decembro celebramos a X MESA DAS VERBAS, na que compartiron versos:

- María Palacios (BRÉTEMA)

- Enrique Brumbéck (recitador)

- Rafa Gómez (Brétema)

- José Tizado (Brétema)

- Antonio Pinedo

- Ángeles Conde

- Antonio Quiñoy

- Carmen Darriba (Brétema)

- Evcalo

- Manoel Xosé (Brétema)

- Carmen Abalo

- Isabel Pintos

- Jean Carballo (Brétema)

- Andrea Fernández

- Xermán Torres

- Alfonso Saavedra

Atrás quedaba aquella calle adusta, / camino de los frailes y los muertos, / siempre vacía y misteriosa siempre, / con sus manchas de sombra gigantescas / y sus claros de luz, que hacen más triste / su soledad y que los ojos hieren.

ROSALÍA DE CASTRO: En las orillas del Sar.

A traza rilla a madeira do tempo / No baleiro o recendo morno dun infindo aloumiño / Pola cheminea ascenden ecos de antigas labaradas / Casa dos avós, Ranil, Sísamo / Lugar e aldea, xeografía que na distancia non esquece / renxen as táboas do sobrado / Un gato atravesa áxil os cuartos da memoria / O tellado resiste o costume dos invernos. (MANUEL PEREIRA VALCÁRCEL).

Os nenos do grupo son salvaxes coma min. / Tragamos os cristais e son o xefe indio. / A tribo obedéceme / porque teño a lingua chea de cristais / e como terra.

(Luísa Castro, Foz-Lugo, 1967)

SEGUIREMOS DANDO "A GUERRA" COA POESÍA.

D. MARCELINO TORRES VILLAR, In memoriam

2011-11-27T00:18:00.004+01:00

Entre os anos 1966 e 1968, eu frecuentaba case diariamente a parroquia de Santa María de Caldas de Reis, da que a igrexa parroquial é unha xoia do románico galego. Daquela era o cura párroco, D. Marcelino Torres Villar, do que gardo unha grata lembranza, eu sendo un neno trabei unha relación de amizade cun sacerdote, que penso foi un gran párroco de Santa María. Organizaba unha catequese exemplar, con moita asistencia de nenas e nenos. En 1967, tendo eu apenas dez anos, encargoume dunha sección do catecismo parroquial, ademais facía as lecturas e cantaba na misa da catequese e noutras misas. Tamén dirixín moitas veces o rezo do Santo Rosario na parroquia. O que si me arrepiaba e se podía excusaba a miña presencia, era no rezo do Rosario nos velatorios. Daquela tíñalle pánico ás cerimonias funerarias e aos cemiterios.
D. Marcelino exercía unha moi boa acción pastoral, comunicaba ben coa xente, preocupáballe a vida da parroquia, con el de párroco alí en 1968, asistín por primeira vez a unha misa en galego ou case toda en galego e lin por primeira vez unha lectura na nosa lingua na liturxia dominical. Foi un acontecemento inesquecible, aínda que co paso do tempo, algo borroso na miña memoria.
Hai outro episodio que recordo ben, a visita de Filgueira Valverde cunha máquina fotográfica nas mans e que lle reprochaba a D. Marcelino a situación dunhas pedras, que había por alí nun valado preto de cemiterio parroquial, indicándolle que aqueles restos merecían un lugar máis digno. Andado o tempo, souben que aquelas antigas pedras eran os restos dun baldaquino do século XV, que tal vez sería unha das primeiras testemuñas da Descuberta de América. Ese baldaquino está hoxe no interior do templo, nun lugar de honra. D. Marcelino seguindo o consello do ilustre e sabio pontevedrés buscou mellor sitio para aquelas históricas pedras, que naqueles lonxanos intres estaban abandoadas á intemperie. Sobre este baldaquino temos feito unha antiga entrada nesta bitácora.
D. Marcelino tamén emprendeu a mellora e ampliación do cemiterio parroquial, asunto que o tivo moi preocupado e con moito traballo.
Souben moitos anos despois que D. Marcelino estivera destinado en Pontevedra en anos anteriores á Guerra Civil (1936-39) e no transcurso da mesma e que alí dera clase nunha academia, tal como recolle Rafael Landín Carrasco nun dos seus escritos sobre a súa cidade natal e que fora capelán dos carlistas (requetés) e ponse na súa boca unha brabuconada tan típica daqueles momentos de extrema violencia.
Nesa época, xa o tildaran como "Miss Clero", porque debía ser un bo e garrido mozo. Cando eu o coñecín xa era un home maior; pero, tiña boa planta e era moi elegante, tiñan as mulleres máis interés por el, que el por elas, neste aspecto había moita lenda, moitos chismes e pouca realidade. Parecíame un sacerdote íntegro, un gran pastor e un excelente párroco.
Despois, andado o tempo, trasladaríase de novo para Pontevedra e souben nos anos oitenta do pasado século que fora capelán do Hospital Montecelo. Precisamente, por razóns laborais e de xubilación, D. Marcelino gañáralle un preito á Seguridade Social.
Era un gran tipo, D. Marcelino; gardo a lembranza da súa amizade con moito agarimo.

AFECCIÓN POLA HERÁLDICA

2011-11-18T19:19:00.006+01:00

Estudiabamos, cando eramos uns mociños, alá en 3º e 4º do antigo bacharelato elemental, na década dos setenta do pasado século que había unhas ciencias auxiliares da historia, como a xeografía, a cronoloxía, a numismática, a epigrafía, a heráldica,... A min sempre me atraeu a heráldica, aínda que confeso a miña supina ignorancia no tema, aínda que me guste.

O pouquiño que sei, transmítollo cada ano, no primeiro trimestre do curso a uns alumniños e alumniñas de sete anos, que prestan moita atención e aprenden catro cousiñas, unha moi pequena e moi somera introducción á heráldica.

Programamos un PASEO POR VILAGARCÍA. Empezamos pola rúa Vista Alegre, avanzamos e paramos fronte ao muro do convento das relixiosas "Agustinas Recoletas", o que está preto das escalinatas que van cara o Montiño e o Castro de Alobre, berce da cidade, e descuberto e estudiado por Fermín Bouza Brey. Alí explícolles como recoñecer os escudos eclesiásticos, observando os tres que alí podemos observar. Escudos cos seus bordóns (que eles chaman cordiñas con nudos). Camiñamos un pouquiño máis e examinamos a fachada da igrexa conventual e topamos con outro escudo eclesiástico. Dígolles que os edificios antigos fálannos cos seus símbolos de pedra, como os escudos que nos falan de personaxes e da súa xenie. Xirámonos e miramos cara as fachadas dos edificios que forman parte do Pazo de Vista Alegre, o pazo dos marqueses de Vilagarcía e encontramos outro tipo de escudos, os escudos civís, mirámolos ben e por contraste recoñecemos as súas diferencias cos eclesiásticos; os escudos civís ("non teñen cordiñas con nudos") e estes rematan cunha coroa, neste caso a coroa de marqués. Dun xeito sinxelo aprenden a distinguir os dous tipos de escudos e que hai máis coroas que as de rei e que son distintas.
Fixáronse máis detidamente nos escudos, nos que quizais antes non repararan e que Vilagarcía ten a súa riqueza heráldica, malia os nobles e antigos edificios que se teñen destruido.
Logo fixámonos na placa que hai no muro norte da igrexa conventual, onde se fala de D. Fernando de Andrade y Sotomayor, que chegou ser arcebispo da arquidiócese de Compostela, pertencía á familia do marquesado de Vilagarcía, foi o fundador do convento e da igrexa de Vista Alegre, os escudos son os seus escudos; así queda a testemuña histórica do seu nome e apelidos nos muros destes edificios antergos do século XVII, dos poucos que quedan en pé en Vilagarcía, sobre todo os de carácter civil.

Deixamos a rúa Vista Alegre, cruzamos o río do Con, atravesamos a rúa Castelao, a praza de Galicia, a rúa Rey Daviña, Castor Sánchez; por fin, chegamos á Casa do Concello, onde nos recibiron o Sr. Alcalde, a Sra. Concelleira de Educación e o Auxiliar de Protocolo, fomos recibidos no Salón Noble do Concello. Alí dannos explicacións sobre o escudo de Vilagarcía, coa súa coroa real, os distintos cuarteis: o superior coa representación dos tres castros, a chave, o pino e as frechas, o barco, a espada sobre fondo vermello, que indica as loitas patrióticas pola defensa da cidade (sobre todo a Guerra da Independencia, 1808-1809),...

Os nenos descubriron un mundo novo e abraiante; o dos escudos, o da heráldica. Cando teña máis tempo afondarei nesta ciencia auxiliar da historia.

Regresamos, non sin antes pasar por diante da igrexa parroquial de Santa Eulalia de Arealonga, igrexa barroca, que na súa fachada principal ten dous escudos xemelgos, que xa nos soan, porque son da familia do marquesado de Vilagarcía, xa que o arcebispo de Andrade y Sotomayor foi promotor e sostén da súa construcción. Na fachada de entrada á capela do Pilar ou de San Miguel atopamos un escudo eclesiástico. Así, finalmente, podemos repasar os sinxelos contidos sobre escudos civís versus eclesiásticos.

Oxalá algúns destes meniños e meniñas poidan chegar a ser historiadores expertos en heráldica. Nós pretendimos espertar o interese por coñecer un pouco a súa cidade e poder albiscar o que nos contan as pedras que tamén falan e contan as súas historias.

PARA MÁIS INFORMACIÓN:

- Viana Martínez, Víctor, Clopés Burgos, Juan José: EL ARZOBISPO ANDRADE, UN VILAGARCIÁN ILUSTRE. Pontevedra, Concellería de Cultura / Concello de Vilagarcía de Arousa, 2004.

- Naveguen pola WEB do CEIP O PIÑEIRIÑO:

www.centros.edu.xunta.es/ceipopineirino

IX MESA DAS VERBAS

2011-11-09T13:47:00.005+01:00

CELEBRAMOS COMO SEMPRE UNHA MESA DAS VERBAS MUY PARTICIPATIVA. COMPARTIRON VERSOS, OS SEGUINTES AMANTES DA POESÍA:

- Juan Antonio Porto (neto de Porto Rey), leu poemas do seu avó

- Enrique Brumbéck (recitador)

- Antonio Pinedo

- Ángeles Conde

- Carmen Darriba (Brétema)

- José Tizado (Brétema)

- Antonio Quiñoy

- María Palacios (Brétema)

- Mª Isabel Pintos

- Carmen Abalo declamou o poema da súa nai: GALICIA ESPERTA

- Andrea Fernández

- Jesús Recio

- Manoel Xosé de Oliveira (Brétema)

- Jean Carballo (Brétema)

- Ramón Torrado

- Alfonso Saavedra

- Xermán Torres

arousatv fixo unha reportaxe que pode verse en

www.arousatv.com

A quen lle agradecemos a súa xentileza.

CAOS

Outono infernal,
sequía cerebral.

Sociedade insaciable
con capitalismo adorable
que ofrece igualdade,
traballo, oportunidades a eito.

Vivimos no mellor
mundo posible...
Podedumbre, miseria,
corrupción...
Quen dixo medo?

A solidariedade reina por doquier,
Maio do 68,
movementos de liberación,
revolucións.
Oh! Mundo ideal,
imperio da lei,
estado do benestar;
quen se pode queixar?

Que mundo!
ONU, OTAN,
UNICEF, OUA...
Alguén quere máis?

Todo o solucionarán
a UE, o FMI, o BM...
Pobre Dámaso Alonso!
Neste mundo
formidable de siglas
e máis siglas.

Nelas podes afogar,
con elas
todo se pode arranxar.

Que mundo feliz!
Que mundo!

XERMÁN TORRES, outubro-2011

O venres 11 de novembro ás 21:00 h., celebramos no Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa o I OBRADOIRO CREATIVO DE POESÍA, ao que asistiron once persoas; nove de forma activa participando nunha proposta creativa: LEMBRANZAS DA MIÑA INFANCIA (a rúa da miña infancia, o pobo da miña infancia, personaxes da miña infancia, medos da miña infancia) e dúas a xeito de observadoras. Os asistentes disfrutaron, nunha nova oportunidade, da poesía, foi unha ocasión interesante, outra alternativa para o tempo de lecer.

LEMBRAMOS QUE A X MESA DAS VERBAS, ÚLTIMA DESTE ANO, TERÁ LUGAR O DÍA XOVES 8 DE DECEMBRO ÁS 21:00 H. NAS INSTALACIÓNS DO LICEO CASINO DE VILAGARCÍA DE AROUSA DA RÚA CASTELAO, Nº 5. ALÍ ESPERAMOS A TODOS OS QUE DISFRUTAN DEBULLANDO VERSOS.

X MEMORIAL FILGUEIRA VALVERDE (II)

2011-10-29T20:06:00.007+02:00

26/10/2011 - 20:00 h.: A P U N T A M E N T O S

CONFERENCIANTE: Xosé Fuentes Alende - Secretario Técnico do Museo de Pontevedra.

CONFERENCIA: Casto Sampedro Folgar e a Antropoloxía Cultural de Galicia.

O Director do Museo, Xosé Carlos Valle Pérez, presenta ao conferenciante como un home da casa, formado no Museo como froito da creación dos alumnos colaboradores a partires dos anos corenta do pasado século. Somos compañeiros de traballo e antes de bacharelato. (Ambos discípulos de Filgueira Valverde). Xosé é un especialista en estudos antropolóxicos e folclóricos.

Xosé Alende comenza a súa disertación dando as gracias a Valle polas súas palabras de inicio, froito da nosa amizade.
Manifesta tamén a súa gratitude á Cátedra Filgueira e a quenes a sosteñen, Universidade de Vigo, Nova Galicia Banco e Museo-Deputación de Pontevedra, a quenes felicita por terlle adicado este Memorial á figura de D. Casto Sampedro Folgar.

Nos libros de Antropoloxía Cultural de Galicia apenas aparece a figura de Casto Sampedro y Folgar. Cando pensamos que é un personaxe fundamental nesa disciplina na nosa terra.
Ten traballado moito o tema dos gremios:

- Regulamentos dos Gremios.

- Gremio dos Mareantes de Pontevedra, do que é un dos máis grandes especialistas.

Que se facía en Galicia en Antropoloxía Cultural en tempos de Casto Sampedro?

Definindo o folclore como ciencia do pobo, podemos indicar os seguintes precedentes:

- S. XVIII:

. Frei Sarmiento
. Frei Feijoo
. Frei Sobreira

- 1878: Fúndase en Londres a Sociedade do Folclore.

No século do Rexurdimento en Galicia, contamos con Murguía, Saco e Arce, entre outros. Aparecen artigos relacionados, coleccións de refráns, ditos, costumes en publicacións senlleiras como: A MONTEIRA, EL HERALDO GALLEGO.

Neste século XIX, créase na Coruña, a Sociedad del Folclore Gallego co apoio da condesa, dona Emilia Pardo Bazán e que tiña como obxectivos:

- Recoller costumes, ditos,... en perigo de desaparecer
- Elaborar cuestionarios para as recolleitas como os de 1885

Pero, os resultados desta sociedade parecen máis ben pobres.

Por estas datas, Pérez Ballesteros recolle unha colección de refráns. En 1895, José Rodríguez López realiza un traballo sobre Supersticiones de Galicia.

En 1902, o Ateneo de Madrid realiza un cuestionario co fin de rexistrar aspectos relacionados con:

- Nacemento
- Casamento
- Morte

En 1904, Rovira publica EL CAMPESINO GALLEGO.

En 1905 dase o primeiro paso na Habana para crear a Real Academia Galega, que empeza a funcionar en Galicia no ano seguinte, 1906, ano que coincide co do nacemento de Xosé Fernando Filgueira Valverde. A RAG terá como obxectivos a creación dun Diccionario e unha Gramática Galega. Desde o ano da súa creación, publícase o boletín da institución. Desde 1910, mantense unha sección de folclore para a recolleita e publicación de romances, cantares, parrafeos, adiviñas,...

En 1920 aparece o Boletín Mensual da Cultura Galega, a coñecida e prestixiosa revista "Nós", voceiro da importante xeración homónima. No seu primeiro número figura o Arquivo filolóxico e etnográfico de Galicia.

O 12 de outubro de 1923, celébrase unha xuntanza no Castro de Ortoño, que se considera o acto fundacional do imprescincible Seminario de Estudos Galegos, que contaría cunha sección de Etnografía e Folclore, dirixida por Vicente Risco. En 1927 salen do prelo os ARQUIVOS, senlleira publicación do SEG.

En canto a Antropoloxía Cultural, que se facía en Pontevedra?

Na Arqueológica estábase a recoller todo o que estivera a piques de desaparecer, diversos materiais, obxectos; non tan só do patrimonio material, senón tamén do patrimonio inmaterial, oral. De aí xurdiron moitos materiais etnográficos, moitas recolleitas de carácter oral, que formarían parte da colección de Música Popular de Sampedro. Os seus fondos pasarían ao Museo de Pontevedra.
Os materiais de Casal darían lugar a uns Cantares Gallegos.
A Sociedade adiántase dez anos na confección de modelos de cuestionarios para a recolleita de vocabulario. Encárgaselle a Casal e a López de la Ballina a recolleita e a confección dun vocabulario sobre a verba dos canteiros, a xerga dos canteiros; que non da os froitos esperados.
Xa na data de 1905, deséñase un cuestionario para a recolleita de vocabulario.
Á fin sería o propio Sampedro quen se pon na tarefa da recolleita do "latín dos canteiros" e publicaría sobre o tema, moitos anos despois, García Alén no Boletín do Museo de Pontevedra.
En 1919, tamén traballa sobre a lingua dos canteiros, Julio Ballesteros Curiel.

José Casal recolle datos das aldeas de Pontevedra, e confecciónase unha Guía da parroquia de Salcedo. Trátase da primeira guía sobre unha parroquia, nela recóllense, entre outros aspectos, os seguintes:

- Muíño da Tablada
- Diversións
- O bautizo prenatal

Sampedro realizaría un estudio sobre a súa terra natal, Redondela, no que entre variadas cuestións, trata sobre:

- Topónimos acabados en -onde
- O Corpus
- Cruceiros

Pero, Casto Sampedro, tan importante como recopilador de cantigas populares galegas, destaca como antropólogo do mar:

- Costumes dos homes do mar
- Mareantes de Pontevedra
- Arquivo de Mareantes

En 1946, aparece unha publicación sobre estes temas, cun amplo estudo preliminar por parte de D. Xosé Filgueira.

Sampedro adopta o método que Sarmiento emprega no seu COLOQUIO DE GALEGOS RÚSTICOS. Sarmiento recolle coplas, logo fai un glosario de palabras que vai comentando.
D. Casto fai o mesmo sobre as ordenanzas de 1577 do gremio de Mareantes, que tiña sobre trinta páxinas, aproximadamente, e os comentarios sobre as palabras que elabora Sampedro ocupan máis de oitocentas páxinas.

Plantéxase un proxecto de estudio das Rías Baixas, Sampedro encrgaríase da de Pontevedra, Sequeiro Matos da de Vigo, a ría de Arousa corresponderíalle a Antonio Santos Hermo, avogado da Pobra do Caramiñal.

Entre a documentación que emprega e temas que trata Sampedro podemos subliñar:

- Foros e privilexios reais e arzobispais
- Pleitos
- Rede de corresponsais que lle facilitan información
- Diccionarios específicos e documentación varia

Fai acopio de material dabondo para os seus comentarios sobre as ordenanzas, que se desenvolvían en 15 artigos. Nos que se trataba sobre:

- Oficio de marear para pescadores (oficio de marear = oficio de pescar).
- Leises e pragmáticas en vigor.
- Estudo etnográfico:
. Material: embarcacións, redes, apeiros,...
. Inmaterial: costumes, xantares, reparto do pescado.

- Deberes relixiosos (prohibición de marear nos domingos e días santos, levantada a prohibición por circunstancias especiais: marear en días festivos para axudar aos menos favorecidos).
- Privilexio dos Mareantes na procesión do Corpus (dende 1568).
- Confrarías do Corpo Santo (especialmente a de San Miguel).
- Describe as artes de pesca.
- As comidas.
- As prácticas relixiosas.
- Os cercos, que para el tiñan unha gran importancia na economía de Pontevedra.
- As técnicas e trebellos da pesca (moitas veces fonte de conflictos). As xábegas, introducidas polos cataláns e das que fala o irmán de frei Sarmiento, Francisco Xabier.
- Menciónase aos arroaces como perxudiciais para a pesca da xardiña.
- Refírese á figura dos Vicarios ou Vigarios (en 1927, Filgueira Valverde publicaría na editorial Lar o seu relato titulado: O VIGAIRO).

O tomo IV dos documentos para a Historia de Pontevedra, que sería o segundo dedicado á Confraría do Corpo Santo e Gremio de Mareantes, este tomo permanece inédito, aínda que fose presentado á Deputación para a súa publicación en 1929 ou 1930. Este sería o seu índice:

- Exposición de motivos
- Textos das ordenanzas posteriores a 1577
- Documentos soltos sobre pesca
- Privilexio dos Mareantes

Anexos

Pretendíase recopilar documentos sobre o folclore dos pescadores nas tres Rías.

Remata, Fuentes Alende, indicando que sería preciso facer xustiza e poñer a Casto Sampedro no lugar que lle corresponde na Antropoloxía Cultural de Galicia.

X MEMORIAL FILGUEIRA VALVERDE

2011-10-24T23:41:00.014+02:00

Do 24 ao 27 de outubro vaise desenvolver o Memorial Filgueira Valverde, do presente ano 2011 no que se celebra a décima edición. Nesta oportunidade dedicado ao eminente erudito redondelán, Casto Sampedro y Folgar (1848-Pontevedra, 1937), quen fora a alma pater da Sociedad Arqueológica pontevedresa (1894-1937), que sería o xérmolo do Museo de Pontevedra. D. Casto foi un dos mestres gratuitos de Xosé Fernando Filgueira Valverde, quen desde moi noviño foi un estreito colaborador do grande intelectual e sabio que foi D. Casto, quen sería o primeiro Director do Museo de Pontevedra, Filgueira sería o primeiro Secretario Técnico e o terceiro Director do Museo, despois do breve paso de Álvarez Limeses pola dirección da importante institución museística pontevedresa.

24/10/2011, 20:00 h. APUNTAMENTOS DA CONFERENCIA DO DR. XOSÉ CARLOS VALLE PÉREZ

TÍTULO DA CONFERENCIA: Casto Sampedro, a Sociedad Arqueológica e a memoria de Pontevedra.

A deputada provincial, representante da Deputación Provincial de Pontevedra, Ana Isabel Vázquez preside a mesa que inaugura este X Memorial, acompañada pola Vicerreitora do Campus de Pontevedra, da Universidade de Vigo, Antonia Blanco Pesqueira e polo representante de NovaCaixaGalicia, José Zarte, como polo Director do Museo de Pontevedra e primeiro conferenciante, o xa mencionado, Xosé Carlos Valle Pérez.

A Sra. deputada cédelle a palabra á Vicerreitora que salienta que este memorial se celebra cada outono, constituindo un feito cultural de suma importancia para Pontevedra dende hai dez anos e que é posible grazas ao labor da Cátedra Filgueira, mantida pola Universidade de Vigo coa colaboración do Museo de Pontevedra, da Deputación Provincial e de NovaCaixaGalicia. Indica a pertinencia de ter presente hoxe a relevante figura do erudito, Casto Sampedro y Folgar e poder contar con Xosé Carlos Valle Pérez como conferenciante, que posúe información de primera man sobre o homenaxeado e quen mellor que el para disertar sobre este tema, de vital importancia para a cidade e provincia de Pontevedra.

A presidenta da mesa cédelle a palabra ao representante da entidade financieira, quen considera moi apropiado que sexa Xosé Carlos Valle Pérez quen abra este ciclo de conferencias, por ser en grande parte herdeiro de D. Casto Sampedro e de Filgueira Valverde, Valle xa leva dende 1986 á fronte deste Museo, xa cumpriu as bodas de prata como máximo responsable da casa que axudaron a erguer e consolidar D. Casto e D. Xosé Fernando.

Finaliza o acto de presentación a Sra. deputada provincial, que ensalza a figura de Casto Sampedro pola súa valía cultural e académica. Pero aínda é un personaxe pouco coñecido e a súa obra non está o suficientemente espallada entre o gran público. Foi un personaxe ao que lle debemos a preservación do patrimonio histórico-artístico da provincia e quen mellor que Valle Pérez para ilustrarnos no tema. Déixoos nas mellores mans, engadiría para rematar.

Valle Pérez comenza a súa intervención con palabras de agradecemento para os representantes da Deputación, Universidade e entidade financieira por terse dedicado a súa persoa con palabras tan amables e inmerecidas.

Valle preséntanos, por medio da montaxe de diapositivas, tres fotos, unha, das ruinas de San Domingos de Pontevedra; outra, da fonte da Peregrina e, finalmente, outra, do gaiteiro, Carlos Núñez; e comenta, que por medio da súa exposición, imos comprobar que as tres teñen que ver con D. Casto Sampedro y Folgar.
Moitos pontevedreses non saben que na súa cidade hai uns xardíns que levan o nome do ilustre redondelán e moitos máis non saberán onde quedaba a súa casa, no seu despacho de avogado celebrábase unha recoñecida tertulia á que Filgueira Valverde asistía dende moi novo.
Desgraciadamente D. Casto Sampedro y Folgar é un descoñecido para o gran público e non recibe o recoñecemento do que é merecente xa que foi un grande intelectual e investigador. El puso os fundamentos e abreu camiños para que outros poideran seguir investigando e facendo diversos estudios de interese. Foi unha grande figura, un sabio, un home con moitos saberes. En abril de 2012, celebraremos o LXXV aniversario do seu pasamento, xa que faleceu en Pontevedra nese mes de 1937, naceu en Redondela en 1848.
Está demostrado que realizou estudios eclesiásticos nos seminarios de Tui, Ourense e Santiago, que abandoa para licenciarse en Dereito na universidade compostelá. Pasou a exercer a avogacía no seu pobo natal; pero, por desavenencias coas autoridades locais, veuse obrigado a trasladarse a cidade de Pontevedra onde abreu un despacho xurídico que tivo moita relevancia e prestixio. D. Casto foi moi ben acollido na capital e integrouse perfectamente na vida cultural e social da cidade, chegando a ser un dos seus principais protagonistas e sendo líder e mestre de moitas xeracións de pontevedreses. Formou parte do partido conservador e chegou ser Presidente interino da Deputación Provincial en 1930. Emparentou cos Mon por vía matrimonial, unha influínte familia pontevedresa de orixe asturiano.
No verán de 1894 vai tomamndo forma o que sería a Sociedad Arqueológica de Pontevedra, entidade de vital importancia polo seu labor cultural e de defensa do patrimonio histórico-artístico e monumental de Pontevedra e a súa provincia. Naqueles intres, Pontevedra era unha cidade pequena de aproximadamente vinte mil habitantes. Cidade pequena, pero moi activa cultural e políticamente, non hai que esquecerse que naquela época pasaban as vacacións de verán de tres meses, personaxes tan influintes na vida nacional da talla de Montero Ríos, González Besada, o Marqués de Riestra. Foi a primeira cidade galega en empregar a enerxía eléctrica para iluminar espazos públicos, antes que a señorial cidade da Coruña e da industriosa de Vigo. Destacaba pola súa cultura e polas múltiples iniciativas que nela se producían, era unha cidade con moitas imprentas. Aquí veu a luz por vez primeira en 1895, a publicación FEMENINAS de Valle-Inclán, editouse tamén GALICIA MODERNA. Existían numerosas e ben dotadas bibliotecas privadas, como a de Jesús Muruáis, nela coñeceu Valle-Inclán o Modernismo. Gracias a elas, Pontevedra estaba perfectamente informada e chegaban todas as novedades do momento. Naquel entón o referente mundial da cultura era a cidade da luz, París.
O 16 de setembro de 1899 celebrase unha importante reunión, na que entre outros participan Roxelio Lois e tamén Casal, que formaban parte da Comisión Provincial de Monumentos, eles levantan a opinión xeral e impiden a demolición das ruinas do antigo convento dominico de San Domingos, salvando os importantes restos da orde dos predicadores, que chegou ser o primeiro monumento nacional declarado en Pontevedra. Anteriormente, o 24/09/1894 tíñase celebrado unha reunión para crear a Sociedad Arqueológica. Levantouse acta e redactouse o regulamento, seguramente no despacho da casa de D. Casto, que estaba situada moi preto da Peregrina, onde hoxe está a famosa bocatería, Tío Gilito, a carón do recén remozado Bar Savoy, alí vivía D. Casto naqueles tempos xa históricos.
As ruinas de San Domingos acabarían por converterse na sede da Sociedad Arqueológica, redactouse un regulamento da mesma e dende as súas orixes hai unha vinculación clara coa Deputación Provincial, agás do desencontro de 1910/1911, ao que máis tarde nos referiremos. Constitúese unha xunta e algúns dos obxectivos da Sociedade son promover os estudos arqueolóxicos e coleccionar e conservar restos de interese. Buscouse un lugar de reunións e para a garda e conservación de depósitos de pezas de pequeno tamaño. A Deputación cédelle uns baixos a tal fin. Ao tipo de socios refírese o articulado do regulamento, habería, principalmente:

- Socios de número
- Socios de Mérito
- Correspondentes

O prestixio de D. Casto no interior e exterior facilita e promove que grandes personaxes sexan socios corresponsais e de mérito. Vanse formando as coleccións, que logo pasarían ao Museo de Pontevedra. Esa será unha das razóns que a mellor epigrafía romana, os mellores modelos se atopen hoxe no Museo de Pontevedra.
Fanse interesantes intervencións, como por exemplo, en Santa María de Aciveiro. Organízanse exposicións e vese a necesidade de dispoñer de locais.
En 1896, nas festas da Peregrina, organízase unha nova exposición, cunha novidade, había que pagar un real para poder vela. Participouse, cedendo fondos, coas debidas condicións perfectamente estipuladas, en exposiciós como a Rexional de Santiago de Compostela de 1909. A Arqueológica prestaba pezas; pero, tamén ofrecía datos, recollidos en excursións e viaxes de estudos. Estes, perfectamente documentados cos debuxos de Enrique Campos e as fotos de Zagala. A Sociedad Arqueológica promovía a investigación. A recolleita de cantigas populares realizada por D. Casto, que foi premiada, sería sistematizada e publicada, no seu día, como CANCIONEIRO MUSICAL DE GALICIA, debido a xenerosidade e ao sumo aprecio por D. Casto de Filgueira Valverde.
En 1896, D. Casto deseñaría e encargaría estudos moi diversos e novidosos.
A Arqueológica ía moi por diante do seu tempo. Por subliñar en síntese, algunhas das súas iniciativas:

- Análise do particular verbo dos canteiros. Elaboraronse uns modelos de fichas para recoller e analizar o seu vocabulario propio.

- Recolleita e rexistro dunha riquísima colección de cantigas galegas. (Recibiu un premio en 1909). ( En 1942, sería publicado, grazas a Filgueira Valverde, o CANCIONEIRO, que sería reeditado pola Fundación Barrié de la Maza nos anos oitenta, e que axiña volverá a ser editado).

- Traballos de campo dos socios colaboradores.

- Excursións de investigación, como a do verán de 1897, realizada a Carboeiro, dentro dunha iniciativa para estudiar o románico pontevedrés. Participaron con D. Casto, Luis Sobrino (debuxante), Zagala (fotógrafo).

- Reconstrucción histórica e monumental de Pontevedra.

- En 1898, realizouse outra excursión a Redondela (terra de D. Casto) para estudiar as vías romanas, das que Sampedro era un experto.

D. Casto era tamén un grande coñecedor dos petróglifos, foi publicado polo Seminario de Estudos Galegos un escrito del sobre o tema: CORPUS PETROGLYPHORUM GALLAECIAE.

Pero, ao primeiro director do Museo de Pontevedra, non lle gustaba aparecer; investigou moito, pero co seu nome, publicou pouco. Moitos dos seus escritos figuran como da Arqueológica.
Fixo un traballo moi serio no Arquivo Municipal de Pontevedra, como tamén noutros arquivos.

Mercaban e recibían doazóns para formar as coleccións. Escribían e publicaban libros e investigacións. Hai varios tomos sobre a historia de Pontevedra.

- 1896: Tomo I, formado pola encadernación dos fascículos aparecidos no periódico LA OPINIÓN.

- 1900: Tomo II, Sarmiento sobre Pontevedra, epigrafía.

- 1904: Estaba previsto que aparecese o Tomo III.

Tamén se publican: DOCUMENTOS INÉDITOS PARA LA HISTORIA DE PONTEVEDRA, que aparecen baixo a autoría xeral da Arqueológica, D. Casto prefire manter o anonimato.

Impúlsase a recuperación da memoria de grandes personalidades relacionadas con Pontevedra, como por exemplo, Frei Martín Sarmiento. Por eso, non é raro que o Museo de Pontevedra sexa un referente sobre todo o relacionado co sabio bieito. O Museo ten un acopio de documentación sobre Sarmiento.

Aparecerá un tomo I de José Millán sobre Notas Históricas - Varones Ilustres de Pontevedra.

Entre 1910 e 1911 xurde un conflicto coa Deputación por negarlle á Arqueológica a concesión para o seu uso duns locais. Por eso, a 31 de decembro de 1911, aparece José Casal como presidente de dita institución e D. Casto figura como vicepresidente. No ano 1912 morre Casal e D. Casto pasará a ser Presidente en funcións ata o día da súa morte o 8 de abril de 1937. Durante esa época non se promoven reunións periódicas, non hai actas. Nese ano do pasamento de D. Casto, José Millán e López de la Ballina disolven a Arqueológica e inclúenna no Museo. Entre outras cousas por eso, Filgueira Valverde di que a Arqueológica era o alter ego de D. Casto Sampedro y Folgar.

Importantes datas a ter en conta e que se relacionan coa vida intelectual e científica de D. Casto:

- 1894, xurde en Pontevedra a Sociedad Arqueológica, D. Casto alma pater.

- 1906, fúndase na Coruña a Real Academia Galega (en 1905 fora ideada na Habana), D. Casto foi académico fundador.

- 12/10/1923, crease o Seminario de Estudos Galegos, nunha excursión de estudos e de reafirmación galega no Castro de Ortoño, o discípulo de D. Casto, Xosé Fernando Filgueira Valverde será socio fundador e unha das súas "alma mater".

- 30/12/1927, auspiciado pola Deputación Provincial, nace o Museo de Pontevedra, continuador do inmenso labor da Arqueológica. D. Casto será o seu primeiro director, e un mociño intelectual, Filgueira Valverde, será o primeiro secretario técnico.

- 10/08/1929 inauguración do Museo de Pontevedra. O día da Peregrina (16 de agosto dese ano) abriría as súas portas ao público. Á morte de D. Casto, Álvarez Limeses pasaría a ser o director accidental e en 1940, vemos como novo director a Filgueira Valverde, que permanecería no cargo ata 1986. A partires desa data, ocúpase da dirección un discípulo directo de Filgueira e indirecto de Sampedro, non é outro que o conferenciante desta interesante exposición da que reflectimos estas notas, Xosé Carlos Valle Pérez.

Rematamos subliñando a visión de futuro de D. Casto Sampedro y Folgar, cómpre coñecer a súa extraordinaria persoa e o seu inmenso labor, que perdura no Museo de Pontevedra, grazas aos seus grandes díscipulos e continuadores.

UNHA VISITA AO MOSTEIRO DE SANTO ESTEVO DE RIBAS DE SIL

2011-10-15T00:37:00.012+02:00

O 17 de maio de 2011, un grupo de catequistas da parroquia Santa Baia de Arealonga de Vilagarcía de Arousa fixemos unha interesante visita ao Mosteiro benedictino de Santo Estevo de Rivas de Sil, despois de teres estado na capital da provincia, a fermosa cidade de Ourense. Tanto o mosteiro como o entorno onde está situado son algo extraordinario. Riqueza paisaxística, artística e histórica á que deseguido nos imos referir nesta sinxela reportaxe. Pero, antes de nada, recomendamos a todos visitar este fermosísimo enclave da nosa querida Galicia, nai e señora.
O mosteiro está situado na actual parroquia homónima do Concello de Nogueira de Ramuín, nunha zona onde conflúen os ríos Miño e Xil. Unha natureza privilexiada de frondosos bosques de castiñeiros, acariñados polo pai Miño e o caudaloso Sil, para facer certo o refrán de que o Miño leva a sona e o Sil o caudal. Preto do famoso canón do Sil e na histórica Ribeira Sacra, chea de tesouros artísticos na forma de innumerables e sorprendentes mosteiros. Paralelamente, atopamos típicos lugares onde as vides e as cortizas das abellas ascenden polos montes enriba, en ladeiras empinadas e características. Podemos dicir que son terras fértiles que manan leite, viño e mel. Todo o mundo debera coñecer e gozar desta comarca da Galicia profunda, tan fermosa e tan descoñecida; quizais agora menos.
"Nos tempos de San Martiño de Dumio (s. VI) prodúcese unha espléndida floración relixiosa nos vales dos ríos ourensáns (Arnoia, Avia) e especialmente Miño-Sil" na chamada Ribeira Sacra como se pode comprobar en documentos do século XII.
O primeiro documento referente ao mosteiro de Santo Estevo de Ribas de Sil e do século X. "Trátase dun privilexio outorgado no ano 909 polo rei Ordoño II, a petición do conde Gutierre Meléndez e de Franquila, primeiro abade coñecido do mosteiro".
"A tradición asegura que foi o mosteiro de Santo Estevo refuxio de nove santos bispos (de Ourense, Iria, Coímbra e Astorga) e de aí que o seu blasón leve nove mitras".
Santo Estevo chegou ser o centro da "Rivoyra Sacrata". Moitas marabillas de todo tipo ofrécenos esta fermosísima comarca ourensá, que todos deberamos coñecer e admirar.

MÁIS INFORMACIÓN

- Diccionario Enciclopédico Galego Universal. T. 45, p. 19.

- Gran Enciclopedia Gallega. Tomo 22, p. 204.

- http://www.ourense.com/santo-estevo-de-ribas-de-sil/

- www.turgalicia.es/sit/ficha_datos.asp?crec=5216&ctre=1212&cidi=E">

VIII MESA DAS VERBAS

2011-09-30T14:39:00.005+02:00

30/09/2011: Na praza da Constitución de Vilagarcía de Arousa, celebraremos a VIII Mesa das Verbas, onde homenaxearemos a Rosalía de Castro e ao lembrado mestre arousán, Manuel Trigo Díaz, quen foi membro do Padroado de Rosalia de Castro. A música poñeraa o popular gaiteiro e etnógrafo, Carlos Rey Cebral. A cita será ás 21:00 h.

Nesta Mesa das Verbas, compartiron os seus versos e de autores como Rosalía de Castro, Curros Enríquez, Ramón Cabanillas, Manuel Trigo Díaz,... Os seguintes amantes da poesía:

- Amaya
- Rafa Gómez (Brétema)
- Antonio Quiñoy
- José Tizado (Brétema)
- Carmen Darriba (Brétema)
- Tito Porto
- María Palacios (Brétema)
- Porto
- Gonzalo Bouza-Brey
- Carlos Rey
- Isabel Pintos
- Carmen Abalo
- Jean Carballo (Brétema)
- Antonio Pinedo
- Ángeles Conde
- Eucalo
- Ramón Torrado
- Andrea Fernández
- Manoel Xosé de Oliveira (Brétema)
- Alfonso Saavedra
- Xermán Torres

O Concello de Vilagarcía de Arousa colaborou coa cesión e colocación de 100 sillas e co servizo de megafonía e ao seu cargo un funcionario municipal.

A IX MESA DAS VERBAS terá lugar nas instalacións do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa, o vindeiro venres, 28 de outubro de 2011, ás 21:00 h.

E o venres, 11 de novembro de 2011, ás 21:00 h. na sede do Liceo Casino, terá lugar unha nova experiencia encol da poesía, o

I OBRADOIRO CREATIVO DE POESÍA

Pequena selección de poemas da VIII MESA DAS VERBAS

ADIÓS, RÍOS; ADIÓS, FONTES
ADIÓS, REGATOS PEQUENOS;
ADIÓS, VISTA DOS MEUS OLLOS;
NON SEI CANDO NOS VEREMOS.

Miña terra, miña terra,
terra donde me eu criéi,
hortiña que quero tanto,
figueiriñas que prantéi,

prados, ríos, arboredas,
pinares que move o vento,
paxariños piadores,
casiña do meu contento,

muíño dos castañares,
noites craras de luar,
campaniñas trimbadoras
da igrexiña do lugar,

amoriñas das silveiras
que eu lle daba ó meu amor,
caminiños antre o millo,
¡adiós, para sempre adiós!

ROSALÍA DE CASTRO

Y, EN TUS MANOS, EL PAN

Pantalón vaquero,
jersey con símbolo deportivo,
coleta,
casi descalza
fuíste a comulgar.

Del cuenco de tu mano
hiciste leve regazo
y, en el recogiste
el pan
blanco,
blanco,
blanco.

Me pareció
que un temblor de luz
te invadía
o que irradiabas.
No sé.

De tu misma mano
llevaste a tu boca
el pan
blanco,
blanco,
blanco.

Fuíste un lirio.
Toda,
fuíste un lirio
en pié.
De rodillas por dentro.
Tus ojos
se hicieron sumisos.
Y tus labios
cerraron el beso
al pan
blanco,
blanco,
blanco.

Pantalón vaquero,
jersey con símbolo
deportivo,
coleta,
casi descalza.
El pan,
la luz,
el lirio.
Y tus manos.

MANUEL TRIGO DÍAZ

SAN MIGUEL DE TRABANCA BADIÑA NA LEMBRANZA

2011-09-25T03:31:00.006+02:00

Vai xa moitos anos, meu bo amigo Luis Mario Vázquez Rubianes e mais eu tivemos a idea dun proxecto que podería ser de interese, indagar na historia de Trabanca Badiña e centrarnos tamén en algo moi concreto e querido por dito barrio, o culto e devoción polo Arcanxo San Miguel. O día do patrón do barrio celébrase cada 29 de setembro (para min xa unha data inesquecible; pois, coincide coa do pasamento da miña querida e lembrada nai, ademais os dous vivimos felizmente durante dezaseis anos nese barrio tan popular e histórico, preto de Trabanca, no lugar da Pena houbo un famoso castro).
Para ese noso e frustrado proxecto tiñamos prometida a colaboración do Señor do Pazo da Golpelleira, que faleceu desgraciadamente sen que poideramos darlle cumio a idea.
Das nosas conversas o que si conservo é o dato (do que xa teño escrito noutras oportunidades) do por que do privilexio de custodia da imaxe de San Miguel (durante tantos anos, non xa agora) no seu camerino da interesante capela do Pazo da Golpelleira. (O que me imaxino pode ter algo de mito, mirado coa perspectiva do tempo). Ben sabido é que a vella imaxe que sae en solemne procesión cada 29 de setembro en Trabanca Badiña, trátase dunha talla moi antiga, probablemente do século XVIII, e esto nótase pola súa tosquedade, pola súa vestimenta e composición, destacando unha cadea (seica de prata) que leva unha inscrición. A antiga capela de San Miguel tamén foi reconstruida en 1778, tal como figura nunha lápida que forma parte dun sillar duns dos muros de dita capela.
Sobre a razón da custodia da querida imaxe no pazo da Señoría da Golpelleira hai a seguinte lenda, no século XIX, a partires do ano 1808 mantivemos unha Guerra da Independencia contra do invasor francés. Vilagarcía de Arousa foi un dos primeiros pobos que en Galicia se levantou contra dos franceses (os curas, militares e o pobo loitaron bravamente, moitas veces seguindo a técnica da guerra de guerrillas). Os franceses cometían toda serie de tropelías e pillaxes, para evitar que a imaxe de San Miguel fose danada, destruida ou roubada, os Señores da Golpelleira, colaborando co pobo de Trabanca, ocultaron a imaxe nalgunha mina ou curruncho arredado nas súas propiedades, onde os gabachos non puideran dar con ela. De aí a orixe do privilexio da custodia e do remate da procesión, co baile e degustación de viño nas instalacións do pazo (que semella que dita tradición vai ter fin no ano 2011, seguramente porque actualmente, o pazo está practicamente deshabitado, o que é algo triste, que morra unha tradición de tantos anos). Parece tamén, que en tempos da Guerra Civil, comezada en 1936, o Señorío do Pazo da Golpelleira volveu protexer a venerada imaxe das iras de grupos incontrolados e anticlericais. Por esas razóns e por outras, entre elas a súa colaboración na reconstrucción da capela no século XVIII, o pobo de Trabanca Badiña e o Señorío da Golpelleira sempre mantiveron unhas relacións moi cordiais e agarimosas.

FILGUEIRA E O DEPORTE

2011-09-18T19:42:00.003+02:00

É sabido que Filgueira era un home con moitos intereses, como xa se ten dito moitas veces, era un home con moitas almas. Como sabio, era moi curioso, con moitas ganas de saber, de aprender. Como humanista, nada humano lle era alleo. Pensaba e exercía para os mozos unha formación integral, unha educación completa.
Por eso, no instituto de Filgueira, o Instituto de Pontevedra, o Instituto "Sánchez Cantón", tiña moita importancia a clase de Educación Física. Faltar a esa clase ou portarse mal nela era algo punible e mal visto. A consecuencia disto, o instituto pontevedrés conseguíu grandes éxitos no deporte escolar a nivel nacional aló nos anos 50 do pasado século.

Noutras fecetas deportivas, Filgueira, coa súa proxección social e política, axudou, por exemplo, moito ao equipo de fútbol capitalino, o Pontevedra. Filgueira vivíu intensamente a gloriosa etapa do "Hai que roelo". Sendo el, alcalde da cidade do Teucro, o equipo de fútbol chegou a súa etapa de maior esplendor.

Non hai que esquecer que o mestre máis querido e que máis influíu en Filgueira, Antón Losada Diéguez, gran deportista, fora presidente dun club de fútbol mítico e pioneiro, o Eiviña. Losada era o espello daquela mocidade dos anos vinte por ser un gran mestre e un bo deportista.

Aprendamos de Filgueira e dos seus mestres (Sarmiento, Losada) que a vida ten moitos alicientes, moitas cousas nas que nos ocupar. A vida, como agasallo, merece vivirse plenamente.

A FOTOGRAFÍA FOI EXTRAIDA DE: FORTES, X. et al.(1997): O Instituto de Pontevedra. Século e medio de historia (1845-1995). Pontevedra: Deputación Provincial, p. 231.

VÉASE TAMÉN: TORRES DE ABOAL, G. (2007): Filgueira Valverde, semblanza dun educador. En XOSÉ FILGUEIRA VALVERDE, 1906-1996, UN SÉCULO DE GALICIA. Vigo: Museo de Pontevedra / Sociedad Estatal de Conmemoraciones Culturales, pp. 440-442.

O HOME DAS NUBES

2011-09-04T22:15:00.003+02:00

EN LEMBRANZA DO MEU AMIGO, O MESTRE CARMELO VIDAURRE

Había un home que cada mañán, ao acordar, o primeiro que facía era abrir a fiestra e mirar para o ceo. Escudriñábao, ollando para as nubes, xa que el dicía que non había cousa máis fermosa que as nubes. De tan diferentes e caprichosas formas e con tantos matices de cor, brancas como o algodón, grises dos máis variados, negras. Xa falaremos das nubes do solpor e do mencer.
Mirar ao alto, como facía o meu amigo. E non tan só para ollar ás nubes, senón para ter unha longa perspectiva e para ter esperanzas de que han vir tempos mellores, agora que andamos todos afanados en crises provocadas polos especuladores e noxentos mercados financieiros. Si, mirar ao alto para non perder a dignidade e non perder a esperanza nestes tempos mouros como as nubes da tronada.
Con tanta crise e tantas preocupacións váisenos a vida e non somos quen de contemplar e admirar tanta beleza que nos é dada, regalía que non merecemos.
As nubes do solpor e do mencer, pola acción dos raios do Sol, poden adquirir unha grande gama de cores, vermellas, violetas... A vida é cor, a pesares das tristuras e de tantas angurias...
Temos que facer como o meu amigo, mirar ao alto, contemplar as nubes.

HOMENAJE AL TREN - TRILOGÍA EN RECUERDO DE MACHADO

2011-08-20T00:09:00.004+02:00

I

EN LA VIDA, EL TREN

Gusano que cimbrea,
Que vaga en variado paisaje
Y el pasaje admirado sueña,
Son tres siglos que pasan
Traqueteo tras traqueteo
En un camino férreo
Que surca valles, montañas,
Praderas y camina
A la par de mares
Y de ríos.

Fue, es y será progreso,
Se alimentaba de carbón
Y hoy aún se nutre
De las entrañas de la Tierra,
Del misterio de la corriente eléctrica.
Él mismo es misterio
Que acoge la nostalgia de los poetas,
Oriente Express perdido
En la bruma de los tiempos.

Y voy con D. Antonio
En un vagón de tercera,
La ceniza del cigarrillo
Cae en el ligero equipaje,
Y mientras la locomotora
Sigue su monótono vaivén,
Los dos bebiendo el paisaje,
Consumiendo el tiempo,
Soñando caminos,
Caminos de hierro.
Es el tren, ¿a dónde nos llevará?

El tren, ¿a dónde llegará?
El viento lleva sus pitidos,
Ya no ruge la locomotora,
Es un ave rápida y silenciosa.
Es el tren,
El placer de viajar
Y aún voy soñando caminos
Que el tren recorrerá.
Y los sueños de los niños,
Es el tren que por la vía
Viene y va.
Ya no pica la carbonilla
En los ojos del niño
Que fue y no lo es ya.

Llegó la comodidad,
Los vagones de tercera,
¿Dónde están?
Suena el silbato,
Me tengo que apear,
La banderola roja…
Nostalgia de tiempos
Que se han ido
Y ya no volverán.
Guardo aquel billete
De cartón color castaño,
En el centro agujereado…
El viaje acaba de finalizar
El gusano se desliza
Por el camino de hierro,
Silencioso camina
Hacia la modernidad,
El tiempo no se detiene
Y el tren canta su canción
Al que con él va.
Me despierto en la estación
Y D. Antonio ya no está,
Seguro que viaja
En el tren de la eternidad.

II

VOY EN TREN, PASA EL TREN

Veo pasar el paisaje y a los hombres,
El tiempo condensado en una ventanilla.
Voy tranquilo, sosegado; pagué en la taquilla
Mi viaje y escucho con calma los nombres

De las estaciones y ya no te asombres
De la velocidad, que hoy es maravilla.
La locomotora afanosa corre y brilla;
Ya no será carbón lo que ahora escombres.

Serpentea el tren por el camino de hierro,
Viajar en él es poesía, se trata de un placer.
Voy descuidado, pensativo, el libro cierro;

Ya que en mi vagón puedo incluso leer
Y disfrutar con pausa del tiempo en el cerro,
Cabalga rápido el convoy sin desfallecer.

III

Estoy leyendo
Cómodo, calentito
En mi vagón,
Fuera, muy temprano,
El frío de Castilla.
Me adentro en la historia
Del libro más querido
Y recordado.
Fuera, la Mancha, fuera;
El convoy no se detiene…

- Non fuyades dragones, entrad
En batalla, cobardes.

- Señor, no son dragones, sino
Una enorme carreta de metal.

- Estás ofuscado, hechizado
Por el malvado Merlín
¡Ah, malandrines!
Los dragones corren
Por un luengo camino…

Entreabro mis ojos
Y observo por la ventanilla
Las murallas
De Ávila a lo lejos,
El convoy no se detiene,
Sigue impertérrito
Su monótono camino.
Vuelvo mi mirada
A las gloriosas páginas amadas,
Pronto estaré en la Villa y Corte,
El tren cabalga.
Mi pensamiento va y viene,
Amodorrado en mi confortable
Plaza de un tren de lejanías…

Él escribe que te escribe
En su mísero aposento,
Apura la tenue luz de la vela,
En su mano la pluma
Suelta frenética un torrente
De hermosas e inmortales palabras.

Mecido por el suave
Traqueteo, sueño; vivo…

- Estos dragones son muy rápidos,
Ni doscientos caballos, como tú,
Ni a la vez, les darían alcance.

- Señor, cosa de brujas ha ser
Esta carreta vista no vista.

Por fin el tren
Se detiene,
El libro en mis manos,
Estación del Norte,
Camino descansado
Después de un largo viaje
Estoy en la Villa y Corte,
Plaza de España,
Contemplo con una sonrisa
A los personajes
De mi sueño
Mientras cabalgaba
En los dragones
Que RENFE
Había encantado.

VII MESA DAS VERBAS - 12/08/2011

2011-08-12T00:10:00.003+02:00

Nesta edición da Mesa das Verbas, celebrada no significativo Parque Miguel Hernández de Vilagarcía de Arousa, e en lembranza do chorado poeta de Orihuela, compartiron versos e ilusións co numeroso público asistente:

- Enrique Brumbéck (recitador)

- Antonio Quiñoy

- Carmen Abalo

- María Palacios (Brétema)

- Andrea Fernández

- Herminia

- Tito Porto

- Eucalo

- Ramón Torrado

- Antonio Pinedo

- Ángeles Conde

- Carmen Darriba (Brétema)

- José Tizado (Brétema)

- Manoel Xosé de Oliveira (Brétema)

- Rafa Gómez (Brétema)

- Isabel Pintos

- Juan José Rey

- José Luis Meléndez

- Bilal Traoré

- Alfonso Saavedra

- Xermán Torres

Acompañounos a pianista, Marta Torres Sánchez, quen interpretou as seguintes pezas:

- Yann Tiersen, LA DISPUTE (da película: Amelie)

- 2 Mazurkas de Chopin

- Vocalise de Rajmaninof

O Concello de Vilagarcía de Arousa colaborou co préstamo e instalación de 100 sillas e a cesión do servizo de megafonía cun funcionario encargado.

OS MEUS RÍOS DA INFANCIA

2011-08-02T01:04:00.002+02:00

“As nosas vidas son os ríos…”

O UMIA

Río Umia saudoso
Baixa canso, lentamente
Polas fermosas terras
De Caldas de Reis.

Pobo da miña infancia,
Lugar dos soños queridos,
Nas ribeiras do Umia
que ben o pasei!

O río non se quere ir
Que fermosas as meniñas de Caldas!
Que raparigos tan ledos!

Sorrinte o Umia, moi quedo,
Baixa de Segade, paseniño.
Fervenza das horas perdidas,
Baixa o río acariñando ós sauces choróns,

Deixando as súas pingotas na feira,
A fina e doce néboa
Na vila nas noites de outono,
Nas noites de invernía.

Soan melancólicas as campás
Da igrexa parroquial;
Non se quere ir,
Non quere morrer no mar.

Umia da miña infancia,
En ti aprendín a nadar,
En ti fican os meus soños
Quen os puidera apreixar?

Vaise o río como a vida,
Vanse as xentes nas paisaxes
Idas; paseniño, paseniño
Vaise o río como a vida.

O MIÑO

O Miño vai facendo país
Mentres percorre as terras
Dunha doce e verde Suevia.
Dende o Pedregal de Irimia

Baixa o rexo Miño
Bicando á provincia luguesa,
Abrazando levemente a Auria,
Morrendo nos brazos da Garda

Acariñando na súa agonía
Ó querido e desexado Portugal,
Antes fixo parada en Tui,
Cidade de dona Urraca,

Cárcere e esperanza de ilusións,
Paseos na Corredoira,
Xogos e agoiros no Aloia;
Tui na sombra, sempre Tui.

O río vai morrendo,
O río vai construíndo,
Vai esmorecendo
Nun antigo e vital país.

Galicia non esquece ó seu río,
Non esquece ó río que lle da o ser.
Río Miño, señorial,
Polo seu leito corre o noso historial.

A Terra do Ouro

2011-07-21T23:01:00.003+02:00

O día 17 de maio de 2011 un grupo de amigos fixemos unha viaxe turística por terras de Ourense. Fermosa cidade do interior de Galicia, a antiga Auria, fai lembrar a riqueza en ouro, de aí o nome, que se podía atopar nas concas do Sil e do pai Miño, os románs (segundo se di) deron boa conta dese ouro.
Ourense tivo un pasado comercial interesante relacionado co mundo da pel e do calzado, do que aínda se poden atopar vestixios. Tamén por aquí houbo experiencias de industrias agropecuarias, xestionadas como cooperativas.
Os ourensáns son emprendedores e traballadores, como toda Galicia sofreu as terribles consecuencias da emigración. Podíase topar un paragüeiro en calquera parte do mundo. Famoso foi o Centro Ourensán de Bos Aires, onde foi recibido o grande Castelao.
Eminentes compañeiros da xeración de Castelao, a Xeración Nós, eran ourensáns, Otero Pedrayo, Vicente Risco, Cuevillas (mestres e amigos de Filgueira Valverde). A revista homónima e voceiro do grupo tivo a súa mellor época cando foi deseñada dende Ourense con Risco e Castelao como directores.
Ourense atesoura riquezas culturais, patrimoniais e naturais, na selección de fotos que ilustran esta entrada podemos ollar algunhas.
Ourense dorme aloumiñada nos veráns polos efluvios que xorden das augas do pai Miño e que fan máis levadeiras as "esmorgas" de cantos visitan as súas históricas rúas. Fixemos un pequeno percorrido seguindo o roteiro dos esmorguistas da famosa novela do lembrado Eduardo Blanco Amor, quen tivo que vivir alonxado da súa terra e de seres tantas veces incomprendido. Para el e para todos os ourensáns a nosa admiración e o noso agarimo por tantas riquezas, sobre todo, tantas riquezas inmateriais que non hai ouro no mundo que as poida pagar.

AS MESAS DAS VERBAS DO LICEO CASINO

2011-07-12T18:34:00.003+02:00

Unha iniciativa do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa, que axudaron ao seu nacemento e desenvolvemento, María Palacios, Andrea Fernández e Xermán Torres co acollemento entusiasta por parte do Presidente da Entidade, Alfonso Saavedra, son os encontros poéticos que chamamos Mesa das Verbas, que neste mes de xullo, imos celebrar a VI Mesa, parece que foi onte e xa van alá seis meses de celebración encol da poesía coa axuda da deusa Palas Atenea, que nos preside en forma de curuxa e coas Musas que nos acompañan, contando coa axuda inestimable do Grupo Poético Brétema de Vigo, co seu Vicepresidente, Manoel Xosé de Oliveira como máximo colaborador, quen a través do blog:

www.grupo-bretema.blogspot.com

reflicte magnificamente dita actividade duns amigos amantes dos versos.

A VI MESA DAS VERBAS será a véspera do Carme, venres 15 de xullo de 2011, ás 21:00 h. e, se o tempo o permite, será na rúa Castelao, fronte ás instalacións do Liceo Casino, nesta oportunidade a Música estará nas mans da pianista, María Torres Sánchez. Todos os que nos queirades acompañar alí teredes o voso sitio.

Agora imos facer un pouco de historia e falar da pasada V MESA DAS VERBAS:

Celebrouse o día 17/06/2011 na hora de costume na sala do Liceo Casino, de inicio fixemos unha sinxela homenaxe a Castelao, lendo un fragmento dun seu escrito sobre a lingua galega. Temos que dicir, que nesta oportunidade xuntamos tres artes: A Poesía, a Música e a Pintura, pois na sala atopábanse uns fermosos cadros de César Fontenla da súa exposición que chamaba URBE. A música púxoa o grupo SAEFAS, composto polos seguintes mozos (compoñentes da Banda de Música de Vilagarcía): Daniel Barros, Santiago Fontes, Artur Silveiro, Juan José López, Ismael Álvarez e Alejandro García, que interpretaron as seguintes pezas:

- Xota do Quedás (propia)

- Invernía (Caramuxos)

- O vals do Jicho (Antón Pulido)

- Super Mario

- Lonley day

- I will survive

- Smells like spirit

Foron moi recoñecidos e aplaudidos xa que gustou moito a súa actuación.

Compartiron poemas nesta ocasión:

- Enrique Brumbéck (recitador)

- Manoel Xosé de Oliveira (Brétema)

- Andrea Fernández

- Eduardo Víctor Castro López

- Jean Carballo (Brétema)

- Luisa

- Rafa Gómez (Brétema)

- María Palacios (Brétema)

- Carmen Darriba (Brétema)

- Tito Porto

- Ángeles Conde

- Antonio Pinedo

- Alfonso Saavedra

- Xermán Torres

* Queremos subliñar a participación dun neto de Francisco Porto Rey (poeta e escritor vilagarcián), quen declamou un fermoso poema do seu avó que falaba dos nosos montes, Xiabre e Lobeira.

Tamén agradecemos a presencia nesta V MESA, das Concelleiras de Cultura e de Educación do Concello de Vilagarcía de Arousa, Gely Rodríguez e Rocío Llovo.

Agardámosvos o venres na VI MESA. Pero xa podemos anunciar que pensamos celebrar a VII Mesa o vindeiro venres día 12 de agosto de 2011, se non hai mal tempo, no parque Miguel Hernández, onde faremos lembranza do poeta de Orihuela.

Saúde e bos versos para todos!

VACACIÓNS

2011-07-08T18:24:00.004+02:00

Palabra máxica. As vacacións supoñen ter mais tempo para o lecer e para dedicarse ás actividades que a un lles gustan máis.
As lembranzas desta palabra asócianse coa luz da infancia, cando existía outra percepción do tempo, aqueles longos e luminosos veráns de calor...
Os primeiros baños na praia fluvial de Caldas de Reis, aquela chamada Ínsua, preto de Saiar, a aprendizaxe a nadar naquel fermoso, grande e próximo río Umia, o río da miña infancia, luminoso e fresco no verán, bretemoso no inverno. Naquel tempo o río estaba máis preto, había unha vivencia do río máis intensa, os baños, a pesca, as lavandeiras. O río non estaba contaminado, era un río moi troiteiro. Os nenos collíamos de cando en vez un escalo para observalo e xogar con el. Nas ribeiras aniñaban as fermosas nutrias e as denonciñas, era un río xeneroso con moita diversidade de vida.
Os paseos á beira do río ata chegar á fermosa fervenza de Segade. A remontada en barca ata chegar ao chamado merendeiro na parte baixa desa fluvial aldea, chea das lembranzas dos seus antigos muíños. Aínda que se actuou nesa zona, habería que recuperala e poñela en valor, restaurar os muíños, recuperar as remontadas nas barcas, protexer todo o río e o seu entorno, o embalse (lemantable erro) río arriba, habería que decidir que facer con el. O mellor sería que todo voltara a ser como antes; pero, non sei se eso será posible. Se o río volvese a ser o de antes, penso que se podía mellorar tendo outra mentalidade e coidando ben o entorno natural, todo sería máis doado.
As camiñatas polo monte ata chegar aos lugares de San Clemente e de San Andrés de César, observando á benigna Natureza e escoitando as sabias leccións do avó Manuel...

Logo o descubrimento do mar, do mar de Arousa; aquela praia de Compostela dos anos 60, con aquela area fina e dourada, na Concha podíanse coller os abundantes e saborosos berberechos e algunhas ameixas e navallas, comíanse alí mesmo crus e que ben sabían! Xogos nas praias cos curmáns e co tío Manolito, sorrisos con sabor a mar, arrecendo de algas no tempo, calidoscopio deformante dos tempos idos, solpores de sons e músicas dos que aínda quedan os ecos, búsqueda do Raio Verde nas tardiñas estivais, cando Lourenzo caía co sono, no horizonte debuxado coa liña da serra da Curota.

O regreso a Caldas en tren, aquel tren de vapor, se te asomabas ás ventaíñas pícábanche os ollos coa carbonilla que desprendía a chimenéa da locomotora, nos vagóns aqueles asentos de madeira, o traqueteo do tren... A estación de Portas tiña o seu encanto daquela, coa súa cantina, co seu xefe de estación. Logo o autobús do "Sinsonte" ata Caldas percorrendo a avenida de dona Urraca, a estrada tiña a ambos lados unha longa ringleira de plátanos, que lle daba un aspecto fermoso e maxestuoso, aquelas árbores murmaraban as súa cousas polas noites, eu seino ben, sobre todo ao pasar preto do cimiterio da parroquia de Santa María de Caldas coa súa fermosa e interesante igrexa parroquial do século XII. Parroquia de gratas lembranzas da miña infancia, alí fun catequista aos 10 anos, cantaba nas misas,facía as lecturas, rezaba o rosario,... D. Marcelino Torres Villar era o párroco daquela, alí escoitei no ano 1967 ou 1968 as primeiras lecturas en galego nas misas e escotei falar dun sabio pontevedrés, Filgueira Valverde, que algo andaba a investigar sobre uns frisos mal ubicados e abandoados, con certo valor e antigüidade e que podían ser noticia da Descoberta de América, veu facer fotos e reclamar mellor trato para ese documento en pedra (temos lle dedicada ao tema unha entrada antiga).
Nos veráns da infancia caldense tiven observado moito o ceo nas claras e despexadas noites de xullo e agosto. A avoa dicíame que non ollara para as estrelas, pois por cada unha que mirara creceríanme espullas. Eu non facía caso e miraba entusiasmado aquelas estrelas escintilantes e pensaba que habería alá tan lonxe?, as estrelas parecía que me chiscaban o ollo con aqueles latexos lonxanos do seu brilo.

Vacacións asociadas coas lecturas, aquelas visitas primeiras á Biblioteca Pública de Caldas, as lecturas dos primeiros Tintín, As aventuras de Guillermo da editorial Molino, A illa do Tesouro, o descubrimento de Verne, Heidi de J. Spiri, os cómics de Mortadelo e Filemón, Anacleto, O botones Sacarino, Zipi e Zape, TBO, o Capitán Trueno, Jabato, Pantera Negra, as Fazañas Bélicas, as Historias do FBI... Todas esas historias encheron os meus veráns. Ademais dos xogos infantís e a convivencia veciñal, ás veces os adultos xogaban e disfrutaban con nós, veráns dos anos 60 non volverán... Pasou a nenez.

Agora son outros veráns, outras historias, outros tempos. Intres de madureza con outros encantos... Benditas vacacións!

DESCONTENTO XERAL

2011-07-01T17:23:00.005+02:00

MOTIVOS PERSOAIS, SOCIOPOLÍTICOS PÓDENNOS LEVAR A UN ESTADO DE INDIGNACIÓN INDIVIDUAL E COLECTIVA. PERO ESTE ESTADO DE CRÍTICA E AUTOCRÍTICA TEN QUE SER ALGO CONSTANTE. NON PODEMOS PARARNOS NIN DURMIRNOS, AS INQUEDANZAS E COMPROMISOS TEÑEN QUE SER UNHA CONSTANTE, A PARTICIPACIÓN CIDADÁ TEN QUE ESTAR SEMPRE ACTIVA. A CRISE É PERMANENTE, NO SENTIDO DE QUE A PERSOA E O MUNDO ESTÁN EN CONSTANTE CAMBIO, EN PERPETUA EVOLUCIÓN. O PROBLEMA É QUE LEVABAMOS MOITO TEMPO NARCOTIZADOS, COMO ACOMODADOS, COMO QUE ESTO NON VAI COMIGO. MENTRAS HAXA INXUSTIZA, FAME, PARO, GUERRA, DOR EN CALQUERA PARTE DO MUNDO, NON PODEMOS PERMANECER INDIFERENTES.

É evidente, que tal como está a producirse o "devenir" das actuacións do ser humano neste aínda fermoso planeta, non se pode xerar un estado de complacencia e aceptación. O mundo vai mal, leva estando mal desde sempre, sobre todo, dende que a especie humana domina, ou cre dominar a situación. Debemos tomar conciencia que todos, tanto a nivel individual, particular como social temos que facer algo e axiña. Tampouco debemos descargar toda a culpa na clase política, que a ten; senón, en todos e cada un de nós. Hai políticos corruptos porque hai un pobo que llo permite e tamén comparte esa corrupción, dalgunha maneira a alimenta porque tamén participa dela. E logo cedemos completamente a soberanía do pobo nos políticos que din nos representar, e a soberanía non se pode entregar totalmente, os políticos non se poden apropiar dela. Pero, durante moito tempo fomos uns "pasotas", no tempo das vacas gordas miramos para outro lado, aceptando todo. E agora volveron os tempos duros para a inconsciente e pretendidamente rica Europa; diría eu, corrompida Europa, caduca Europa, onde a profunda crise de grandes e positivos valores vén larvada dende hai moito tempo. Só nos preocupaba a economía, só mirabamos o noso propio embigo.
As nosas actitudes egoístas, consumistas, materialistas están a destrozar o noso planeta e será a causa da nosa propia perdición. Que planeta terán en herdanza os nosos netos e bisnetos? Mais, diante este estado de cousas, algo poderemos facer?

- Dotarnos dun mellor comportamento ético e moral, esixirnos e esixir que todos cumpramos co noso deber, buscando a excelencia a nivel persoal e social.

- Ter respecto polo ben común. Traballar polo benestar de todos.

- Co traballo ben feito, intentar brindar oportunidades a toda a mocedade, de traballo e de estudos; darlles un futuro polo que eles tamén terán que loitar.

- Deixar e conservar un planeta habitable para todos os que recibirán en herdanza a Terra, por medio da conservación da natureza e nun decrecemento que se terá que dar cunha economía sostible, razoable ao servizo da Humanidade e da Terra. Eliminar drasticamente unha contaminación bestial e destructora de vida.

- Ofrecer aos anciáns seguridade e protección na súa vellez.

- Rachar coa dinámica do envellecemento poblacional. Sen nenos non hai futuro. As sociedades vellas demograficamente (a velliña Europa -a moi vella Galicia-) perden peso económico e político e tenden a extinción. (É un dos máis graves problemas que temos na querida Galicia).

- Non eludir a nosa responsabilidade de traballar polo ben social e por unha sociedade xusta e sostible.

- Non basta só con indignarse e plantexar asambleariamente acordos moi fermosos e razoables, hai que pasar a acción e traballar pacificamente para que se cumplan para todos os Dereitos Humanos.

- Participar responsablemente na vida social e política para garantizar a todo ser unha vida digna e de realización persoal e social.

- Hai un mínimo de benestar social que se debe garantir para todos (son dereitos constitucionais no noso país):

. Dereito á vida

. Dereito a un traballo digno

. Dereito á educación

. Dereito á saúde

. Dereito a unha vivenda digna

. Dereito á liberdade

. Dereito á particpación cidadá na vida social e política

. Dereito a identidade propia e a pertencer a unha familia

E todos os dereitos e deberes sociais privados e grupais que todo Estado de Dereito debe garantir ao pobo soberano.

Toda persoa debe ser axente activo na súa vida individual e social e debe colaborar na construcción dun mundo novo máis xusto e feliz para todos. Coa solidariedade e coa paz seremos constructores dese mundo distinto, desexable, urxente.

Non val só a protesta, hai que se implicar e comprometerse na construcción dunha cidade nova, unha cidade xusta e máis humana; como cantabamos xa nos anos 70.

Para esixir aos demais, hai que esixirse a un mesmo.

(Recomendo o visionado, a escoita ou a lectura do discurso final da película de Charles Chaplin "Charlot": O GRANDE DICTADOR).

IV MESA DAS VERBAS

2011-05-30T10:39:00.010+02:00

O pasado venres día 6 de maio, celebramos nas instalacións do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa o IV Encontro Poético coa denominación de IV MESA DAS VERBAS, participaron lendo e declamando poemas as seguintes persoas:

Alfonso Saavedra leu un manifesto en forma de prosa poética da autoría de Lois Vila Fariña, que se atopaba entre os asistentes.

Enrique Brumbéck

Andrea Fernández

Bilal Traoré

Rafa Gómez (Brétema)

Jesús Recio

Jean Carballo (Brétema)

Ramón Torrado

Antonio Quiñoy

María Palacios (Brétema)

Tito Porto

Eduardo Víctor Castro López

Carmen Darriba (Brétema)

Isaura Lago (Brétema)

Dosi (Brétema)

Ángeles Conde

Antonio Pinedo

Manoel Xosé de Oliveira (Brétema)

Alfonso Saavedra

Xermán Torres

O mozo acordeonista, David Álvarez Caneda, foi o que nos deleitou coa súa música, como se pode comprobar nas imaxes.

Léronse os seguintes versos de Paul Éluard do seu poema LIBERTÉ, verquidos ao galego por Xermán Torres:

Sur mes cahiers d'écolier -Sobre os meus cadernos de escolar
Sur mon pupitre et les arbres -Sobre o meu pupitre e nas árbores
Sur le sable sur la neige -Na area na neve
J'écris ton nom -Escribo o teu nome

Sur toutes les pages lues- Sobre todas as páxinas lidas
Sur toutes les pages blanches -Sobre todas as páxinas en branco
Pierre sang papier ou cendre -Pedra sangue papel ou cinza
J'écris ton nom -Escribo o teu nome

Sur les images dorées- Sobre as imaxes douradas
Sur les armes des guerriers -Nas armas dos guerreiros
Sur la couronne des rois -Sobre a coroa dos reis
J'écris ton nom -Escribo o teu nome

Sur la jungle et le désert -Na xungla e no deserto
Sur les nids sur les genêts -Nos niños nos carballos
Sur l'écho de mon enfance -No eco da miña infancia
J'écris ton nom -Escribo o teu nome

No Liceo Casino aínda poidemos seguir disfrutando da poesía co recital do Grupo Poético "Brétema" de Vigo o pasado 18/05/2011, que estivo magnífico. Tamén foi extraordinaria a actuación do recitador, Enrique Brumbéck, o día 19/05/2011.

MOI IMPORTANTE: A V MESA DAS VERBAS, se o tempo non o impide (senón sería no Salón de Actos do Liceo Casino) celebrarase na rúa Castelao de Vilagarcía de Arousa, fronte a sede do Liceo Casino. A cita poética será o vindeiro venres 17/06/2011 ás 21:00 h.

ENLACE A UN VÍDEO DESTA EFEMÉRIDE:

http://www.youtube.com/watch?v=Haty4gFg3Ac

DIOS Y LA CONCEPCIÓN DEL UNIVERSO

2011-05-22T23:29:00.002+02:00

Después de haber leído Historia del tiempo de S. Hawking

No hay que vincular la existencia de Dios a ninguna explicación o teoría científica de cómo nos imaginamos o teorizamos acerca de las posibles hipótesis sobre el origen y formación del universo o universos y de la vida. La ciencia es una cosa, la religión y la teología (aunque ciencia) son otra cosa, unas no contradicen a otras. Son distintos planos de acercarse a distintas realidades y vivencias. No podemos hipotecar por la ciencia la idea de Dios, como tampoco la religión debe impedir el avance de la ciencia y las especulaciones científicas. No son algo contradictorio. No debo esforzarme por buscar argumentos científicos para negar a Dios. Como tampoco debo buscar argumentos religiosos para negar la ciencia.

Dios no depende de que el universo tuviera un principio en el tiempo y tenga un final o tenga o no tenga fronteras. Dios es. Por eso no me preocupa y no considero como infalibles las siguientes palabras de Hawking en el citado libro: Pero si el universo es realmente autocontenido, si no tiene ninguna frontera o borde, no tendría ni principio ni final: simplemente sería. ¿Qué lugar queda, entonces, para un creador?

Dios como ser está por encima de nuestra concepciones más o menos afortunadas. Se escapa a nuestro raciocinio, nunca podremos aprehenderlo todo y nunca tendremos un conocimiento total de las realidades, Dios y el universo son lo suficiente amplios y complejos para que el ser humano pueda llegar a comprenderlos en su totalidad y globalidad, podremos tener aproximaciones y podremos acercarnos a alguna explicación, que no tiene que ser obligatoriamente verdad. Nuestros conceptos del sistema de coordenadas de espacio-tiempo no le incumben a Dios, no pueden constreñirlo, ni pueden acotarlo; su existencia o no, no podremos abarcarla nunca en nuestros parámetros científicos, siempre muy limitados. Somos muy poquita cosa para tener una idea definitiva y última acerca de Dios y del universo por mucho que nos esforcemos; sería además un esfuerzo inútil, lo que no es óbice para desligitimar las especulaciones científicas y teológicas, que siempre serán aproximaciones más o menos acertadas; pero, no lo sabremos nunca. Pero esto no niega el esfuerzo por el conocimiento y las posibles teorías explicativas, esto es una característica humana, el preguntarse, el lucubrar, el tener dudas; el ofrecer diversas y posibles explicaciones esto nos hace más humanos, más humildes, menos presuntuosos, sabemos que no sabemos y que nunca tendremos la última palabra en nada.

Para los creyentes, Dios dio forma a lo que hay; pero es un misterio cuál ha sido el origen exacto y cuál ha sido la evolución del universo o universos, o si tuvo que haber un origen, un principio sí tuvo la naturaleza humana, que también se pierde en el misterio.

Dios no nos cabe en la cabeza; pero, inunda nuestro corazón, Dios es misterio, es Amor. Es legítimo que nos preguntemos, que investiguemos para intentar conocer y saber cada vez más, sin despreciar nuestras limitaciones. Hay cuestiones profundas y últimas que nuestra naturaleza humana limitada no puede ni podrá abarcar. Pongamos nuestro empeño en ser mejores y nuestros avances científicos para el mejoramiento de la vida de todos los seres humanos en un planeta sostenible y protegido. Conservar y mejorar las condiciones de vida para todos los que heredarán la Tierra, los conocimientos humanos para preservar y conservar la vida en este minúsculo e insignificante lugar perdido en algún punto del universo o de los universos. Y pensemos que hay muchos mundos que están en éste. Descubrir y amar a los otros para hacer un planeta habitable y humano, eso es voluntad de Dios.

(La fotografía es una instantánea de Aldrin en la Luna, en la expedición del Apolo 11. Es una famosa imagen de la NASA).

REPORTAXE MAIOS-2011 EN VILAGARCÍA DE AROUSA

2011-05-07T20:13:00.004+02:00

Como cada 1 de maio, celebrouse en Vilagarcía de Arousa a Festa dos Maios, sendo realistas, se non fose polos centros educativos esta festa estaría desaparecida. Os veciños, as asociacións, os particulares non participan e é unha mágoa. Este ano non asistiu a Asociación Contra Vento e Marea do barrio de A Laxe, despois de tantas edicións con destacadas intervencións. Que pasa na Laxe? Xa non hai nenos? Xa non hai ilusión? Non sei como, pero habería que ir pensando en revitalizar esta fermosa tradición, si, hai moita xente mirando; pero, é preciso dar un paso máis, participar.

Nesta edición de 2011 o animador da festa foi o noso bo amigo, o folclorista, Carlos Rey Cebral.

Imos facer unha pequena selección das letriñas de dous dos colexios, que segundo o noso criterio, foron os que mellor as interpretaron, trátase dos colexios vilagarciáns de O PIÑEIRIÑO e do ANEXO A LOMBA.

A Mostra dos Maios celébrase dende hai uns poucos anos no Parque Miguel Hernández, o que é un acerto. Non obstante, habería que probar un ano a celebrala na Praza de Galicia e na rúa Castelao, hoxe en día, un dos lugares máis frecuentados da cidade.

- CEIP O PIÑEIRIÑO:

Fixemos o maio
con flores e fiunchos
e agora o cantamos
aquí todos xuntos.

Fixemos colares
con margaridas
das amarelas
que son máis bonitas.

Estes maios
adornamos
con laranxas
e ovos cucados.

Levántate maio
bastante durmiches
pasou un burro
e non o sentiches. (Interpretadas ao xeito de Vilafranca do Bierzo).

Decidir a quen votar
ten moita complicación
vaian antes a comer
e despois á procesión.

Ademais o Piñeiriño
estase modernizando
coas novas tecnoloxías
temos para ir tirando.

Coa pizarra dixital
eu abraiado me quedo
porque para escribir
temos que darlle co dedo.

Desexámoslle un bo día
e que voten con acerto
e que veña Santa Rita
con calor e tempo seco.

Catro arroaces
entraron pola ría
quedaron abraiados
de Vilagarcía.

A pesar de todo
podemos presumir
das vistas tan bonitas
do paseo ata Carril.

Os da nosa anpa
reclaman e reclaman
pero a beirarrúa
aínda non se arranxa.

Ata aquí chegamos
xa poden aplaudir
e si lles gustou
podemos repetir.

- A.N.P.A. do Colexio Anexo "A Lomba"

Hoxe día un de maio
vimos todos a cantar
con risas e alegría
ímolo pasar xenial.

A violencia nas mulleres
non resolve os conflictos
por iso berramos xuntos
TODO ISO SON DELITOS!

Non hai moito que o concello
decidiu sacar os bancos
os que estaban na Ravella
os tiraron ao barranco.

Aos rapaces do Anexo
tamén lles gusta comer
e grazas a Antena 3
o taxi poden coller.

E agora nos marchamos
cantando esta canción
ata o ano vos dicimos
Nosa querida afición.

LEMBRANZAS DE ÁLVARO CUNQUEIRO

2011-05-02T23:01:00.010+02:00

Neste ano 2011 cúmprese o centenario do nacemento dun grande da literatura galega como é Álvaro Cunqueiro. Un dos poucos escritores en lingua galega que puido vivir case exclusivamente do que escribía. Foi un escritor que tocou moitas cordas, xa que practicou a poesía, a narrativa, probou sorte na dramaturxia e tamén utilizou a súa pruma no xornalismo, nos libros de gastronomía, nos guións radiofónicos. Foi un escritor moi completo, cheo de fantasía e orixinalidade. A min gustoume e interesoume moito a súa faceta de guionista radiofónico. Teño escoitado moitos dos seus míticos programas radiados dende a emisora de Radio Nacional de España na Coruña e moitos deles na magnífica voz de Marinita de la Peña.
Tamén ten probado don Álvaro a escribir sobre a cociña galega, da que era un gran coñecedor, tanto teórica como practicamente. Lembrar que foi moi amigo de Xosé Filgueira Valverde e da súa familia. Colaborou no famoso libro da COCIÑA GALEGA, da filla maior de Filgueira, Araceli. El era un "bon vivant", grande "gourmet" e excelente "gourmand".

Eu tiven a sorte de coñecer a Cunqueiro no verán de 1969, na fermosa vila termal de Caldas de Reis, no Hotel Dávila, un hotel moi xeitoso e familiar, cuns fermosos xardíns e un extraordinario e frondoso canaveiral á beira do río Umia. Neste hotel facíase unha moi boa cociña e unha magnífica repostería da que era responsable, naquelas datas, a lembrada dona Balbina, nai da dona do mesmo. D. Álvaro tiña moi en conta todo esto e pasaba uns días alí de descanso e de bo xantar. Á hora do almorzo tiña por costume ler o Faro de Vigo (do que foi director) e o ABC de Madrid.
En Caldas, había un famoso bar-restaurante, que popularmente se coñecía como O Cabaret, a súa dona era unha extraordinaria restauradora e o seu dono un simpático e popular personaxe na vila (gran animador das festas patronais e do Entroido caldense). Alí Cunqueiro disfrutaba dos bos manxares da terra, que se preparaban dun xeito exquisito e regados cos bos viños do país. Tamén naquel emblemático lugar celebraban as súas xuntanzas os chamados "endovélicos"; todos daban boa conta das empanadas de anguía, lamprea, raxo; por tan só mencionar algunhas das grandes especialidades da casa, aos que habería que engadir os bos mariscos e os bos froitos do porco, dos que D. Álvaro era un gran degustador.

Cunqueiro unha tarde calorosa daquel verán caldense de 1969, contoume algunhas historias rebosantes de fantasía e preciosismo, mágoa que non fora certo tempo despois, porque eu contaba apenas con doce anos de idade e daquela non puiden sacarlle todo o proveito que se merecían.

A min agrádame moito o Cunqueiro poeta neotrovadoresco o de Cantiga nova que se chama Riveira ou o de Dona do corpo delgado. Disfruto moito coas versións cantadas dos poemas que interpreta marabillosamente, Amancio Prada.

Con esta humilde lembranza quero render unha homenaxe a Álvaro Cunqueiro no seu centenario, con aquelas vivencias dun neno galego que tivo a sorte de coñecelo alá a finais dos xa lonxanos anos 60, na xeitosa e querida vila de Caldas de Reis.

(...) e é a alma túa a quen despides como unha ave
nunha mañán de primavera
ou nun serán de outono.

Tamén verco rulas, viños doces, rosas
e as memorias de neno, follas verdes
dunha abidueira nacida a carón dun poldro branco.

(...) quero, quero volver a poñer a miña gorra mariñeira
aquela gorra dos oito anos
cando entre o meu sono e eu cantaba a luz.

(...) ollando a Deus facerse herba e mais de mar...

Entón disimulando canto, e coas mentiras
fágome unha sorrisa de xardín en festas.

Coma un río que marmura na noite
escoitaremos teu cantar.

(...) ¿Quen quere rosas,
ouro, pan trigo, mocidade, raiolas de sol?
(...) A carón da nave voaban follas secas...

(Versos escollidos de Álvaro Cunqueiro de seu libro: Herba aquí ou acolá, 1991).

UNHAS XORNADAS EN ANDALUCÍA NA SEMANA SANTA DE 2011

2011-04-22T17:04:00.005+02:00

O grande personaxe galego a quen está dedicado este blog, que é como unha pequena homenaxe a súa memoria, era un extraordinario defensor das viaxes e dos intercambios culturais. D. Xosé, sendo unha persoa xa maior, tiña unha grande mobilidade por toda a xeografía galega e tiña feito múltiples viaxes polo exterior, moitas delas feitas co alumnado do seu instituto.
Nós compartimos con el a paixón polas viaxes e por coñecer outras culturas e outras xentes. Imos reflectir unha pequena escapada de semana santa polas admiradas terras da Andalucía.
Comenzamos facendo un pequeno percorrido pola cidade de Sevilla, sempre é un pracer voltar a Sevilla, voltar a Andalucía, terra de artistas e de poetas e antes de todo lembrar ao grande e admirado D. Antonio Machado es as súas verbas en forma de sentidos versos:

"Mi infancia son recuerdos de un patio de Sevilla,
y un huerto claro donde madura el limonero;..."

E nos tempos litúrxicos que corren, temos na cabeza a fermosa saeta:

"¡Oh, la saeta, el cantar
al Cristo de los gitanos,
siempre con sangre en las manos,
siempre por desenclavar!"

Chegamos a Sevilla o luns 18/04/2011 sobre as 20:00 h., as rúas estaban ateigadas de xentes que agardaban nos distintos barrios as saídas dos fermosos pasos da Semana Santa das distintas confrarías. Era admirable contemplar o fervor relixioso de tantas persoas: nenos, mozos e maiores. Uns ían cubertos polos seus capuchóns, moitos penitentes polas rúas, outros sentados dende horas nas beirarrúas cas súas banquetas pregables agardando piadosamente o paso da imaxe da súa devoción. O tráfico cortábase en moitas rúas, a vida detíase na contemplación en moitos currunchos de Sevilla, moreas e moreas de persoas que ían e viñan para non perderse este espectáculo con amplo sentido relixioso.
O martes estivo moi chuvioso e os pasos non puideron saír, moita xente sentía tristura e contrariedade polas inclemencias do tempo.
O mércores, dirixímonos a Córdoba para contemplar fundamentalmente a Mezquita e o xoves despois de topármonos con algúns pasos nas rúas tan concorridas de Málaga, voltabamos á Terra, o tempo seguía cuberto e chuvioso... lonxe da Terriña, lonxe do meu lar!

AS IMAXES RECOLLEN DISTINTAS INSTANTÁNEAS DESA AGRADABLE E INESQUECIBLE VIAXE, QUE XA ESTÁ NO LUGAR ESCOLLIDO DAS LEMBRANZAS. (EN ANDALUCÍA TAMÉN CHOVE E EN SEVILLA MÓLLASTE QUE É UNHA MARABILLA).

III MESA DAS VERBAS

2011-04-09T16:00:00.006+02:00

O pasado venres, 1 de abril, nas instalacións do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa, tivo lugar a terceira edición da MESA DAS VERBAS, un lugar para o encontro poético e para o goce de compartir e xogar coas verbas (de "verbum", "verbo", "logos"), nesta oportunidade compartiron versos con todos os asistentes (socios e non socios do Liceo Casino), as seguintes amigas e amigos:

- Enrique Brumbéck (recitador)

- Antonio Pinedo

- Ángeles Conde

- Rafael Gómez (Brétema)

- Loreto Conde

- Jesús Recio

- Andrea Fernández

- Jean Carballo (Brétema)

- Ceneme (Brétema)

- Antonio Quiñoy

- María Palacios (Brétema)

- Tito Porto

- Manoel Oliveira (Brétema)

- Carmen Darriba (Brétema)

- Alfonso Saavedra

- Xermán Torres

O mozo pianista, Javier Vila Alonso, fixo que se combinaran as notas musicais cos versos, ofreceunos as seguintes pezas musicais:

- 1 Danza da Partita nº 6 de BACH

- Un breve fragmento da Balada nº 4 de CHOPIN

- Un fragmento do Momento Musical nº 1 de RACHMANINOV

Recollemos dous dos poemas que se recitaron nesta velada poética:

RECUERDOS

Llega el fin de la jornada
y sigues sin aparecer
como siempre te esperaba
con tu sonrisa callada
que llenaba todo mi ser.
Tú sin venir y son las tres.
Vuelvo a casa desolada.

Fuiste madre de tu padre,
también de tus hermanos.
¿Por qué a tu hija no puedes
acunar en tus brazos?
¿Merece tanto castigo
hacer feliz a la gente?
¿que no puedas dar cariño
a quien nació de tu vientre?

Sabes bien que soy creyente
pero al "Señor" yo maldigo
porque ya no puedo verte.

ALFONSO SAAVEDRA (Marzo - 2011)

TEMPUS FUGIT

Sentado na praia
contemplando un vermello solpor
no horizonte,
raio verde fuxidío,
Verne sempre.
Lembranzas da mocedade roubada,
toco unha triste melodía
na miña frauta doce,
na lonxanía acordes de guitarra,
mozas e mozos a sorrir
na praia daqueles tempos
de paz e amor...

Un de nós á guitarra:
The house of the rising sun.

Tristura do tempo que pasa,
ledicias xuvenís que non voltarán.
Contentabámonos con cousas sinxelas:
os amigos conversando,
rindo xuntos,
cantando naquela praia
que xa non é a mesma,
ligando coas mozas
que xa non o son,
algúns xa non están.
Aqueles veráns alegres,
luminosos, cálidos, interminables.

Un de nós á guitarra:
The house of the rising sun.

Unha gaivota que chía,
un barco que se alonxa,
sons xordos das sereas,
despois do solpor
as primeiras estrelas da noite,
o luceiro da Alba
no horizonte,
cara o monte
pódese albiscar a estrela Polar.
Lonxanos ecos
de voces e cantos,
sorrisos xuvenís
que non voltarán,
tempo fuxidío,
tempo conxelado na retina,
tempo inmóbil na mente...

Un de nós á guitarra:
The house of the rising sun.

XERMÁN TORRES (CALIDOSCOPIO, 2010)

A IV MESA DAS VERBAS TERÁ LUGAR NO LICEO CASINO DE VILAGARCÍA O VENRES 6 DE MAIO, ÁS 21:00 H.

E O VENRES 17 DE XUÑO, ÁS 20:30 H. A V MESA DAS VERBAS TERÁ LUGAR NA RÚA CASTELAO, PRETO DAS INSTALACIÓNS DO LICEO CASINO E FARÉMOSLLE UNHA HOMENAXE A CASTELAO.

SOBRE A AMIZADE

2011-04-03T02:36:00.005+02:00

NO CAMPO DO ALTRUÍSMO FLORECE A ÁRBORE DA AMIZADE

Como di San Pablo sobre o amor que é desinteresado, podemos argumentar o mesmo sobre a amizade. Cando o que se di teu amigo tan só busca en ti o seu propio interese, tratando de sacar proveito da relación; evidentemente, non é o teu amigo. Mellor é que te decates das súas intencións e te alonxes del, non é unha relación conveniente.

A amizade é comprensiva e empática, comprende ao amigo e non o pon en situacións compricadas nin en cuestións comprometidas. A amizade quere sempre o ben para o outro, é altruísta e ten capacidade de sacrificio polo amigo, non pide nunca nada a cambio. A xenerosidade, a entrega son característica dos amigos, darse sen esperar nin buscar nada a cambio.

A amizade non entende de beneficios, de porcentaxes, de rentabilizacións; todo o fai por nada, non espera compensacións nin pago a cambio de nada; todo o fai gratis, da con abundancia, entrega sen precio, non agarda en sacar nada; senón, dalo todo, incluso dar a vida polo amigo. O que interesa é sempre o benestar do outro coste o que coste. Nunca fará reproches nin pedirá nada a cambio, non pedirá contas, nin despreciará ao amigo porque non obtivo del o que esperaba acadar. Non pon obxectivos nin límites a súa amizade, non a hipoteca.

A amizade, un tesouro, que xorde como unha flor, como unha paisaxe soñada sen ningún impedimento, sen ningunha condición. Un agasallo gratis, unha entrega total e absoluta. Amizade sen cadeas, sen atrancos, sen medida, para sempre e por sempre. Tesouro de amor, de vida; tesouro compartido sen horizontes, sen acotacións de tempo e de lugar; cun sistema de coordenadas propio, orixinal, eterno.

HOMENAXE A MANUEL REY POSSE

2011-03-25T11:10:00.004+01:00

AQUEL "CLUB JUVENIL VILLAGARCIANO"

2011-03-13T23:58:00.004+01:00

AQUELES ANOS MOZOS (III)

A BREVE PERO INTENSA TRAXECTORIA DO “CLUB JUVENIL VILLAGARCIANO”

A restauración da democracia, na chamada época da Transición, supuso o abandono da OJE (organización xuvenil do anterior réxime político) da chamada Casa da Xuventude, que está situada ao comenzo da rúa Xoán Carlos I, no barrio de San Roque, que pasaría a ser ocupada durante algo máis dunha década por unha nova organización da mocedade de carácter democrático, denominada “CLUB JUVENIL VILLAGARCIANO”, entidade que quería acoller a todos os mozos e a todas as iniciativas que se quixeran propoñer nunha sociedade netamente xuvenil, composta por mozos e mozas e gobernada pola mocedade dun xeito totalmente democrático.
Distintos sectores xuvenís da cidade xestionaron a fundación da nova entidade xuvenil, cuns estatutos e principios democráticos, administrativamente despendíase directamente do Instituto Nacional da Xuventude do Ministerio de Cultura, por medio da súa Delegación Provincial en Pontevedra; pero, totalmente autónomos e independentes no seu funcionamento. O Ministerio era o propietario do edificio, encargábase do seu mantemento e dispoñía do persoal (un director/a, un conserxe, e unha persoa encargada da limpeza).

Nun proceso democrático, foi elexido primeiro presidente, Ricardo de la Torre, vicepresidente, Germán M. Torres, secretario, Carlos González e entre os primeiros vocais, lémbrome do moi mociño, Pablo García Giménez.

Os socios disfrutaban das instalacións co seu salón (equipado dun televisor en cor) coa sala de xogos (con xogos de mesa, coa equipación para xogar ao ping-pong), diversos espazos para distintas actividades, sala de xuntas, despachos. Alí víamos en grupo os partidos de fútbol, xa que o deporte foi unha actividade importante do club. Os fins de semana había lugar para a convivencia, o canto e a música, os xogos de mesa, o xadrez, o ping-pong,... Eramos protagonistas do noso tempo de lecer, sen intermediarios, sen gastos e dunha maneira sá.

Organizábanse moitas actividades, ciclos de conferencias (recordo unha sobre cine e fotografía a cargo de Rafael Sabugueiro, pai. Felipe Suárez disertou sobre baloncesto,...). Organizáronse concursos e recitais de poesía, concertos musicais, moitas actividades deportivas (campeonatos de fútbol, utilizando as instalacións do IES “Castro Alobre”, daquela “Calvo Sotelo”, xenerosamente cedidas, así como outras instalacións, do CEIP “A Lomba”, do campo da Pelada, do Colexio de RENFE, rexentado polos salesianos), 24 horas de fútbol sala, colaborando coa comisión das festas de San Roquiño. Leváronse adiante unhas dez edicións dunha proba atlética que chegou ser moi popular e participativa, que chamabamos o Marathon Popular, na que tanto traballaron uns activos socios, como foron: Luis Mario Vázquez, Calixto Vázquez, Manuel Rañó, Xermán Torres, sendo un dos promotores da actividade, outro socio, José Manuel Tarrío e colaboraban con dita proba moitas persoas, entre elas, Moncho Rubianes, de grato recordo. A proba foi gravada coas primeiras cámaras de vídeo, que se viron por Vilagarcía e que pertencían a D. Servando Pérez, foi retransmitida en directo pola asociación de radioafeccionados local, desde a meta íase coñecendo o transcurso da carreira. Na prehistoria dos ordenadores, Calixto Vázquez intentou axilizar a clasificación e a entrega de premios, mediante un programa informático e un ordenador instalado en meta. As ideas tan orixinais para facer os controis en distintos puntos da proba, que moitas veces foron copiados para outras probas importantes do circuíto galego. Apoiaron esta carreira popular, ademais das entidades bancarias, industrias e comercios de Vilagarcía, o Concello, a Deputación, o Gobernador Civil, o Gobernador Militar, Coca-Cola, Larsa, Clesa,... Cantas xestións non fixemos Alberto Pérez Soutullo e eu mesmo para recadar fondos para mercar trofeos e medallas cos que agasallar aos numerosos atletas participantes de todas as idades, daquí xurdiron vocacións atléticas como as de Castro, Pedro (sobriño de Pérez Soutullo), por tan só citar dous exempros. Chegou a ser unha importante cita atlética á que acudían deportistas de toda Galicia e en gran número e en todas as súas edicións, practicamente a todas elas asistiron un grupo de alumnos da Escola Naval Militar de Marín e era seguida por numeroso público, os medios de comunicación local e galegos facíanse eco deste acontecemento, que foi unha das actividades estrela do Club. Outra actividade moi importante foi a organización duns exitosos campionatos escolares de Xadrez, así como campionatos de tenis de mesa.

Había relacións moi estreitas co Concello de Vilagarcía, con moitas asociacións e entidades, como o club de mozos pintores “Carlos Maside”, os mozos e mozas de D. Manuel Trigo Díaz, mestre moi recordado e colaborador e asesor do “Club Juvenil”, coas comisións da Cabalgata de Reis, da organización do Entroido, coa Comisión de Festas,...

Un grupo de mozos e mozas que eramos xestores e protagonistas do noso tempo e das nosas actividades. Divertiamonos moito sen gastar un duro e sen perxudicar a nosa saúde. O “Club Juvenil Villagarciano” chegou a ter moito prestixio na cidade e foi unha institución moi popular e moi tida en conta na vida social e cultural daquela Vilagarcía dos anos 70 e 80. As presidencias que máis directamente coñecín foron as de la Torre, por suposto, a miña propia, e a do meu sucesor Manuel Olveira, a partires de aí xa me desvinculei totalmente do Club, por razóns de idade e da dinámica vital; pero non quería rematar sen mencionar a algunhas compañeiras que participaron daquela xuvenil experiencia, como foron, Andrea Fernández, Loreto e Mª del Carmen Conde Durán, entre outras. Pouco tempo despois de que eu me fora o club foi esmorecendo paseniñamente e desgraciadamente, para a mocedade local, desaparecería da escena asociativa da nosa cidade.

Conseguimos moitas cousas, unha, e non se gran traballo, foi que as instalacións abriran en horario xuvenil, os venres, sábados e domingos, tamén en horario de tarde/noite, cuestión que custou que entendera o Sr. Delegado Provincial.

E finalmente, un recordo, para dous funcionarios da casa, cos que conseguimos levarnos ben (a pesares das dificultades iniciais) e fraguar con eles unhas relacións de amizade, salvando as distancias da idade, trátase de Mimí Viqueira (quen foi directora) e Guillermo Chanes, q.e.p.d., quen exerceu como conserxe, para eles o noso respeto e o noso agarimo nas lembranzas.

E aínda sigo a pensar que as instalacións da Casa da Xuventude están infrautilizadas e con pouca proxección na mocedade actual.

(NAS IMAXES, ALGÚNS DOCUMENTOS DO "CLUB JUVENIL VILLAGARCIANO" QUE ILUSTRAN ASPECTOS QUE SE MENCIONAN NO CORPO DO TEXTO DESTA ENTRADA).

REPORTAXE FOTOGRÁFICA DA II MESA DAS VERBAS

2011-03-02T16:14:00.013+01:00

OFRECEMOS UNHA SERIE DE FOTOGRAFÍAS TOMADAS POR ANDREA FERNÁNDEZ MANEIRO NA II MESA DAS VERBAS. DÁMOSLLE AS GRAZAS A ANDREA POLO SEU MAGNÍFICO TRABALLO GRÁFICO.

CELEBRACIÓN DA II MESA DAS VERBAS

2011-02-22T16:32:00.004+01:00

Como estaba programado o pasado 21 de febreiro, ás 21:00 h., celebrouse o segundo encontro poético baixo a denominación de II Mesa das Verbas, na Sá do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa e baixo a súa organización. A carón dunha mesa presidida pola curuxa que representa a Palas Atenea e con ornamentos vexetais, xuntámonos un grupo de persoas amantes da poesía, acompañáronnos amigas e amigos da Agrupación Poética "Brétema" de Vigo. Fixemos as roldas de intervencións, onde compartiron poemas, as seguintes persoas:

- Enrique Brumbeck (recitador)

- Concepción Estevam

- Daniel Fernández

- María Teresa Manero

- Andrea Fernández

- Jean Carballo (Brétema)

- Carmen Darriba (Brétema)

- Rafa Gómez (Brétema)

- María Palacios (Brétema)

- Tito Porto

- Teresa Cariño (Brétema)

- Ramón Torrado

- Antonio Quiñoy

- Ángeles Conde

- Antonio Pinedo

- Manoel Xosé (Brétema)

- Xermán Torres

- Alfonso Saavedra

Alfonso, dun xeito moi emotivo, fixo lembranza do seu pai, Santiago Saavedra, e recitou dous poemas que D. Santiago compuxo e compartía cos seus familiares e amigos nas datas de Nadal.

Amenizou musicalmente a velada poética, o pianista, Germán Jesús Torres Sánchez, quen nos ofreceu fragmentos escollidos das seguintes pezas:

1.- Suite francesa nº 6 de BACH

2.- Estudio nº 12 op. 25 de CHOPIN

3.- Estudio nº 1 op. 25 de CHOPIN

Rendémoslle unha homenaxe ao poeta vilanovés, José Losada, que publicou dous poemarios, IMPACIENCIAS e TORRES DE ARENA no seu exilio en Bos Aires, lemos dous poemas seus en presencia dos seus curmáns, Mª José e Juan.

Finalizamos o encontro lembrando a Álvaro Cunqueiro (1911-1981) no seu centenario, cantamos o seu poema, NO NIÑO NOVO DO VENTO, na versión de Batallán.

Ofrecemos agora un soneto de José Losada e un poema de Santiago Saavedra:

PODER IMPOSIBLE

(SONETO)

Yo quisiera tener la virtud
de trocar la mentira en verdad,
quisiera, ahora, en la senectud,
cambiar el mal en bondad.

Yo quisiera tener la virtud,
de noche oscura, hacer claridad.
Yo quisiera, con mi inquietud,
llevar la dicha a la humanidad.

Si ese don tuviera del Señor,
que todo lo puede en verdad,
concediéndome el favor

de volver en salud la enfermedad,
mi vida daría con fervor
por salvar a la horfandad.

(José Losada)

Cando naceu o meniño
lonxe estaba de maxinar
que unha cousa tan pequena
me fixera tolear.

Mil muecas e estremonías
fai ao pouco de nacer;
logo veñen as sorrisas
(temblóns e incertos pasos)
e empézache a coñecer.

Xogar con il e un contento,
acochalo é un pracer,
chora con sentimento
e doente nono podes ver.

Alá, polos anos mozos
estiven enamorado,
agora que xa vou vello
polos netos enchouchado.

(S. Saavedra, 1981)

AS FOTOGRAFÍAS SON UNHA XENTILEZA DE MANOEL XOSÉ DE OLIVEIRA (BRÉTEMA).

O PAI MANUEL CARREIRA, S.J. EN VILAGARCÍA DE AROUSA

2011-02-16T23:51:00.011+01:00

Ofrecemos unhas breves reseñas do magnífico curriculum do ilustre xesuita: "El P. Manuel Carreira S.J., es doctor en Física por su tesis sobre rayos cósmicos con el Dr.Clyde Cowan, y descubridor del neutrino. Su formación también es filosófica y teológica por la Loyola University, Chicago. Miembro del Observatorio Astronómico del Vaticano, ha hecho compatible su magisterio con su labor de profesor de la John Carroll University, Cleveland (Estados Unidos) y de Filosofía de la Naturaleza en Comillas (Madrid). INTRODUCCIÓN: El P. Manuel M. Carreira, S.J. es Licenciado en Filosofía por la Universidad de Comillas y de Teología por la Universidad Loyola de Chicago. Su formación como científico incluye el Master en Física (John Carroll Univ., Cleveland) y el Doctorado con una tesis sobre rayos cósmicos (The Catholic Univ. of America, Washington). Desde 1970 ha ejercido la docencia e imparte conferencias por distintos lugares del mundo sobre temas que relacionan la ciencia actual con la problemática filosófica y religiosa". APROVEITEMOS A OPORTUNIDADE ÚNICA DE ESCOITAR AO PAI CARREIRA E DE DEBATER CON EL AQUÍ EN AROUSA, VERÉMONOS, SE DEUS O QUERE, O DOMINGO 27 DE FEBREIRO NO AUDITORIO MUNICIPAL DE VILAGARCÍA DE AROUSA, ÁS SETE DA TARDE.

Neste enlace podemos ver un vídeoclip de D. Manuel Carreira:

http://www.youtube.com/watch?v=528PV7tAXQc

OS CARTEIS SON DA AUTORÍA DE J.M. MARIÑO, UN DOS COLABORADORES DESTE ACONTECEMENTO.

TAMÉN COLABORA NA POSIBILIDIDADE DE DESENVOLVER ESTE ACTO O CONCELLO DE VILAGARCÍA DE AROUSA.

A ORGANIZACIÓN POR PARTE DOS ARCIPRESTADOS DE AROUSA, SALNÉS, RIBADUMIA, E UMIA. FORMOUSE UNHA COMISIÓN ORGANIZADORA QUE XUNTO COS ARCIPRESTES, COORDINADOR DA ZONA NORTE DA VICARÍA EPISCOPAL DE PONTEVEDRA, FORMARON PARTE MEMBROS DAS PARROQUIAS DE S. CIPRIÁN DE VILANOVA DE AROUSA, SANTA MARIÑA DOZO DE CAMBADOS, E SANTA BAIA DE AREALONGA DE VILAGARCÍA DE AROUSA.

II MESA DAS VERBAS

2011-02-16T10:15:00.002+01:00

O luns 21 de febreiro, ás 21:00 h. e no Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa, celebrarase un segundo encontro poético coa denominación MESA DAS VERBAS, aberto á participación dos socios e público en xeral. Compartiranse poemas, respectando as quendas de participación para que todo o mundo teña oportunidade de intervir. Seremos moi escrupulosos cos tempos, de inicio, de participación, tentarase que o acto non exceda moito da hora de duración.

Renderemos unha pequena homenaxe ao vilanovés, José Losada, quen foi un poeta da diáspora galega en Bos Aires e a Álvaro Cunqueiro, do que se celebra o centenario do seu nacemento.

Nesta oportunidade, teremos música en vivo, correrá por conta do pianista, Germán Jesús Torres Sánchez, quen nos ofrecerá fragmentos escollidos de pezas de BACH e CHOPIN.

Tamén é posible a participación dalgún rapsoda, que interpretarán e declamarán poemas de poetas coñecidos e populares.

Temos pois, unha cita coas musas, presidirá o encontro a deusa Palas Atenea, baixo a forma dunha curuxa. Están todos e todas convidados.

AUXILIA, BREVE PERO ILUSIONANTE EXPERIENCIA EN AROUSA

2011-02-13T00:41:00.005+01:00

Nas décadas dos 70 e 80 do pasado século, levouse a cabo en Vilagarcía de Arousa e comarca unha experiencia digna de lembrar e que foi mágoa que esmorecera por falta de relevo. Dita experiencia era alentada polo equipo directivo do Colexio Sagrada Familia, estaban á fronte dúas filipenses de grata lembranza, a madre Lourdes e madre Aurora, participaban tamén alumnos/as, ex alumnos e amigos da comunidade filipense. Formouse naqueles anos un grupo estable de AUXILIA, institución de orixe belga moi arraigada en Barcelona e aquí en Galicia había grupos notables en Lugo, Ourense, e Vigo. Dita institución perseguía e aínda persigue, mágoa que aquí xa non haxa grupo, a plena inclusión e promoción das persoas discapacitadas fisicamente, na experiencia vilagarciana tamén traballamos e disfrutamos con discapacitados psíquicos. Daquela, na nosa comarca, as persoas discapacitadas estaban totalmente abandonadas e á maioría das familias dáballe vergoña manifestar que un dos seus membros era discapacitado e moitas veces trataban de os ocultar.

AUXILIA (cando non había centros específicos de educación especial nin con moito se falaba de inclusión das persoas con necesidades especiais nos centros ordinarios de ensino) ofrecía clases a domicilio e a distancia (por correspondencia) co apoio dunha revista propia que levaba o mesmo nome que a organización, para estas persoas discapacitadas, abandonadas e olvidadas pola sociedade. Existía un voluntariado que colaboraba de bo grao coa filosofía de AUXILIA, todos estabamos moi unidos, monitores e persoas con algún tipo de discapacidade. Traballábase con nenos e mozos, pero tamén con persoas adultas.

Eu participei moi activamente naquela grata e inesquecible actuación con persoas como nós, quen non ten algún tipo de discapacidade! Eu pensaba xa daquela e agora aínda máis, quen non é discapacitado en maior ou menor medida? AUXILIA axudoume a tomar conciencia dunha realidade, moitas veces oculta. Eu algo aportei, pero foi moito o que recibín.

Os membros de AUXILIA ademais de dar clases, tentabamos de que os discapacitados participasen activamente na vida social, que atoparan algún traballo ou actividade acorde coas súas características persoais, pero, tamén na vida do ocio e da diversión. Íamos todos aos bares, discotecas, canchas deportivas, actividades culturais e relixiosas; paseos polas vilas, baños nas praias, organización de colonias de verán,... Buscando unha vida o máis normalizada e autónoma posible.

Que eles se incluiran na sociedade, que non houbera “ghetos”, organizabamos viaxes e as tan queridas e lembradas colonias de verán. Eramos todos amigos en plano de igualdade, deso se trataba. Eu podería contar mil e unha anécdotas e vivencias que foron moi importantes na miña vida e na visión que me fun facendo dela. Xa dixen que non só daba, senón que recibía, moito máis do que eu poidera dar. Foi algo moi enriquecedor para todos e moi bonito no tempo que durou, lástima que non tivera continuidade, os camiños da vida, novos destinos; en fin, unha pena que alguén non continuase coa experiencia.

Nese precioso tempo pasado, fixemos moitas cousas. Atendéronse moitas persoas e familias, faciamos reunións periódicas no colexio filipense, festas para todos. Organizamos unha subasta para recadar fondos, que fora todo un acontecemento na cidade, na pista polideportiva (que se usaba como sala de usos múltiples) do antigo Liceo Marítimo, na súa antiga sede de Ravella, algúns festivais no antigo Cine Arosa, cedido gratuitamente para tal fin. Un deles, se non me falla a memoria o 6 de maio de 1978, que presentamos Mª José Rubianes e mais eu (tal como se comproba nunha das imaxes). Neste festival participaran grupos artísticos da zona e tivera unha sonada actuación o mítico Xan das Canicas. Outro festival moi emotivo por múltiples circunstancias foi o que contou coa actuación totalmente xenerosa do lembrado cantante galego, Suso Vaamonde, envolto naqueles intres en dificultades, pero non faltou á cita e encadilou ao numeroso público asistente.

Eu mantiven unha relación moi especial, cun amigo, Juan Luis Seoane, un carrilexo, ao que a vida non lle resultou nada fácil, agardo que donde estea todo lle vaia ben, xa fai moito tempo que non sei nada del (na imaxe estamos xuntos, nun dos nosos numerosos paseos, que dabamos pola nosa cidade), tamén eramos asiduos seguidores do fútbol do noso Arousiña. Que tempos aqueles, xa non voltarán! Quédannos as lembranzas, a amizade, os tempos de loita, nos que se ían dando pasos e conquistando novas metas e rachando con tantos prexuízos, cousas que hoxe están asumidas, naqueles tempos costaban moitos sacrificios e incomprensións. Pero, pagou a pena e AUXILIA fixo un gran labor que compre lembrar e recoñecer.

AUXILIA pretendía e penso que pretende, aínda que eu agora estou totalmente desvinculado da asociación, facer xustiza cos máis débiles, e tiña un soño, a plena inclusión dos discapacitados na sociedade por medio dos estudos, do traballo, da vida social e de lecer. Unha sociedade para todos, onde os distintos tamén contan, e todos somos distintos. Ese ideal que vivín de mozo, con outros mozos, aínda é posible, ese soño de M. Luther King, dunha sociedade igualitaria e xusta, na que todos cabemos, é un soño polo que compre traballar, e eu ademais de noutros sitios, mameino na añorada AUXILIA.

CONCURSO TEATRAL

2011-02-06T00:25:00.003+01:00

I CONCURSO DE CREACIÓN TEATRAL
“MANUEL REY POSSE”

ORGANIZADO POLO LICEO CASINO DE VILAGARCÍA DE AROUSA

B A S E S

1.- O Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa convoca o I CONCURSO DE CREACIÓN TEATRAL “MANUEL REY POSSE”, en homenaxe a este querido, popular e lembrado artista local e socio de honra da nosa sociedade. Poderán participar nel todas as persoas que así o desexen e o xulguen oportuno, nunha única categoría, aberta a todas as idades e que someten as súas obras ao indicado nestas bases e á valoración do xurado do concurso que serán quen de xulgar a calidade e mérito suficiente das obras, para seren no seu caso agraciadas cos distintos premios.

2.- As obras poderán ser de calquera xénero e modalidade de teatro, a condición necesaria e indispensable é que estean escritas en lingua galega, seguindo a normativa vixente para a nosa lingua emanada das directrices da Real Academia Galega.

3.- Cada autor/a só poderá participar cunha única obra, que será presentada mecanografada a doble espazo, encadernada e coas páxinas numeradas.

4.- A temática será totalmente libre; pero, ha ser respectuosa coas persoas e institucións e non atentará contra os valores de defensa dos Dereitos Humanos e de Igualdade de Xénero, o que non impedirá que sexa crítica, chea de creatividade e orixinalidade.

5.- Estableceranse tres premios:

1º) Premio, que será dotado con 600€

2º) Premio, dotado con 300€

3º) Premio, cunha dotación de 150€

Os premios non poderán ser declarados desertos, agás que non haxa o número suficiente de obras para adxudicalos todos. A súa adxudicación será sempre partindo do primeiro.

6.- As obras premiadas pasarán a ser propiedade do Liceo Casino, que poderá, se hai lugar e oportunidade, publicalas ou representalas (xestionándose as estreas con grupos locais de teatro e para representar na seguinte edición da SEMANA DE TEATRO “MANUEL REY POSSE”, que organizará cada ano o Liceo Casino. Os dereitos da primeira posible edición e da estrea serán cedidos polos autores en beneficio do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa. As seguintes, devengarán en beneficio dos propios autores/as.

7.- O veredicto do xurado será inapelable e será o único autorizado para a interpretación e execución destas bases.
8.- O xurado estará formado por:

a) O Presidente do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa, quen poderá delegar en calquera membro da súa Xunta Directiva. Exercerá como Presidente do Xurado.

b) Un docente especialista en lingua e literatura galega ou un escritor/a, designado polo Liceo Casino.

c) Un representante da Admón. Pública ou Entidade privada que subvencione esta actividade, designado por elas mesmas.

d) Un representante dos grupos de teatro locais, nomeado polo Liceo Casino.

e) Un representante dos medios de comunicación locais, designado polo Liceo Casino.

f) O Xerente do Liceo Casino, que actuará como Secretario do Xurado con voz, pero sen voto.

O xurado para poder actuar, estará alomenos constituido pola metade dos seus compoñentes, este será o quorum mínimo.

Ao final das deliberacións elaborarase unha acta, comunicarase o resultado aos premiados e aos medios de comunicación social.

9.- As obras serán enviadas ao Liceo Casino, R/ Castelao, 5 – 36600 Vilagarcía de Arousa por correo ordinario, indicando no sobre o nome do concurso. Enviaranse baixo plica con lema, incluindo nun sobre pechado co mesmo lema os datos identificativos do participante (nome e apelidos, NIF, enderezo postal, números de tlfno., correo electrónico).

10.- O prazo de entrega de orixinais rematará o 15 de marzo de 2011, as obras que cheguen fóra de prazo non serán tidas en conta baixo ningún concepto.
Os orixinais non premiados poderán ser retirados nas instalacións do Liceo Casino en horario de oficina, demostrando co NIF a súa identidade e asinando un recibí. Transcorridos tres meses despois da entrega de premios, as obras non premiadas serán totalmente destruidas.

11.- A entrega de premios será o día 25 de marzo de 2011, no transcurso da clausura da SEMANA DE TEATRO “MANUEL REY POSSE”, que se celebrará dito día a partires das 21:00 h, no Salón de Actos do Liceo Casino. Prégase encarecidamente a tódolos premiados/as acudan a ese acto a recibir persoalmente o seu premio, previa a correspondente identificación. (Os premiados asinarán un recibí e un documento de cesión de dereitos, tal como se recolle nestas bases).

12.- Os premios, se é o caso, estarán suxeitos á fiscalidade vixente.

13.- O galardonado/a co 1º premio será invitado a participar no xurado da seguinte edición.

14.- A participación neste concurso implica a aceptación plena e absoluta das presentes bases.

Vilagarcía de Arousa, 31 de xaneiro de 2011

UNHA DE CONTOS

2011-01-29T17:55:00.003+01:00

Tiña eu un proxecto para propor a algunha editorial de publicar un traballo didáctico de promoción da lectura por medio dos contos, fábulas, lendas e outros textos, pero son malos tempos para as editoriais galegas e ademais, moitas delas constitúen cotos vedados a autores que non sexan dos seus círculos pechados e non arriscan con cousas novas. Predomina o exitoso o lucrativo, os autores novos e modestos témolo crú.
Velaí un exemplo do meu proxecto (a imaxe que ilustra a entrada é unha miña acuarela para esta historia concreta que teño escoitado algunha vez e da que fago a miña versión):

RELATO 1: Conto: Quérote máis que o sal.

ACTIVIDADES PRE-RELATO:

Traballar o vocabulario dos seguintes campos semánticos:

NOBREZA: Rei, princesas, castelo, servidores,…

COCIÑA: Cociñeiro, comidas, olas e demais utensilios de cociña, alimentos de orixe animal, vexetal, mineral.

CONCEPTOS TEMPORAIS: Érase unha vez…, Había unha vez, noutro tempo, anos, días, principio, desenvolvemento, fin.

MUNDO SOCIAL DOS AFECTOS. VIVIR EN GRUPO:

•FAMILIA: pai, irmás.
•AMIGOS
•PERSOAS DESCOÑECIDAS

- Práctica do debuxo e da pintura.

- Dialogar. Saber intervir en grupo, respectar as quendas. Aprender a escoitar e a respectar os momentos de silencio.

- Aprender a apreciar unha obra literaria e un espectáculo.

- Conversar sobre reis e princesas (quen leva unha coroa na cabeza? Tamén pode haber coroas de príncipes e princesas, de duques e duquesas, de marqueses e marquesas,…
- Onde viven os nobres, rodeados de colaboradores e servintes?
- Un rei tiña tres fillas: a maior, a mediana, a pequena. Debuxar ao rei e as súas tres fillas, as tres princesas.
- Como se chama o que traballa na cociña?
- Tipos de alimentos.
- Que podemos comer? O menú dun banquete: entrantes, primeiro prato, segundo prato, postre; bebidas, infusións,…
- As comidas do día: almorzo, comida do mediodía, merenda, cea.
- Debuxar os pratos co contido dun menú.
- Saber os personaxes do conto: principais (o rei e as princesas), secundarios (o cociñeiro, os leñadores).

RELATO: Quérote más que o sal. (Pódese narrar coa axuda de bonecos de guiñol, dándolle certo misterio e parafernalia ao levalos no curioso maletín das historias, tamén se pode simular o sal, levando un cacharriño con boliñas de papel de aluminio).

Había unha vez, nun remoto país, un rei que tiña tres fillas. A maior era a princesa Salomé, a mediana era a princesa Siloé e a pequena era a princesiña dona Urraca.
Eran tres mociñas moi boas e aplicadas, cumpridoras de todos os seus traballos e tarefas. Ás tres gustáballes moito ler e aprender cousas novas, eran moi curiosas e intelixentes.
Sucedeu que un día, díxolles o seu pai, o rei Sexismundo:

- Gustaríame saber canto me queredes cada unha de vosoutras.

As tres princesas quedaron un pouco sorprendidas; pero Salomé, a maior, comentoulle ao seu pai:

- Mais papá, ti sabes que as tres querémoste moito.

- Si, si. (Responderon á vez Siloé e Urraca).

- Xa o sei, ( dixo o pai). Pero, canto? Como a que?

- Quérote máis que a todos os meus vestidos. (Dixo Siloé).

- Ben, (dixo o rei), pódese crer ben, xa que ti es moi presumida e aprecias moito o teu vestuario.

- Quérote máis que a todos os meus xoguetes. (Dixo Salomé).

- Es unha nena moi xoguetona, e é ben sabido que mozos e mozas apreciades moito ós vosos enredos.

- Papá, quérote máis que o sal. (Dixo Urraca, a máis pequena).

- Como dis? Máis que o sal? (Exclamaba pensativo e cada vez máis enfurecido o rei). Máis que o sal…! Pero, esto que é? (O rei todo enrabechado), fóra da miña vista, vaite, non quero verte máis, o sal! O sal! Lisca, vaite xa…

A princesiña, dona Urraca, ao ver ao seu pai fóra de si, berrando e braceando, botouse a chorar desconsoladamente e escapou a correr, ao ver que o seu pai estaba feito unha furia.

Os soldados acompañaron a Urraca fóra do castelo, alonxouse de alí e quedou soa no bosque, andivo e andivo, foise adentrando na espesura toda triste e amargada. Estaba perdida e soa, cando estaba a piques de se escurecer, porque ía sendo a noite, albiscou ao lonxe unha luceciña, aproximouse máis e veu unha fumarada branca que saía dunha cheminea, era unha cabana no medio dun craro do bosque. Chegou, petou na porta e ao pouco abríuna unha mulleriña de aspecto bondadoso.

- Quen es miña neniña?

- Son a princesa Urraca.

- Unha princesa! Que fas aquí?

- É unha historia un pouco longa de contar.

- Perdoa neniña, pasa que se está a facer de noite e vai xa un pouco de frío. Dentro estaremos mellor, axiña chegará o meu home de traballar.

- Grazas, señora, moitas grazas; é vostede moi amable.

Pouquiño tempo despois, chegou o marido canso do seu duro traballo no monte. Ao principio quedou estrañado pola presencia daquela meniña, non deixaba de fitar nela. A súa muller dándose conta da súa curiosidade dille:

- Esta é a princesa dona Urraca, que acaba de chegares á nosa casa, agora dispúñase a me contar a súa, disque, triste historia; tamén ti a podes escoitar.

O bondadoso home, antes de nada di:

- Dacordo, pero antes desexo saudar á princesiña e dicirlle que estaremos dispostos a axudala no que faga falta. Encantado de vos coñecer (dándolle un bico na fronte) fermosa princesiña.

- Grazas, moitas grazas polas súas amables e cariñosas palabras.

- Muller, dalle unha boa cunca de caldo, ben quente. Poñémonos todos preto da lareira e xa terá tempo de nos ir contando a súa historia.

Cando os tres estaban tomando o caldo que sabía a groria e estaba no seu punto exacto de sal, o home deuse conta de que o anaco de pan estaba soso, non sabía a nada, porque a muller ao facelo, olvidarase de poñerlle o sal. Por esto houbo unha pequena discusión. Pero alí, así quentiños ao carón do lume da lareira, Urraca escomenzou a súa historia que precisamente tiña moito que ver co sal.
Cando rematou, díxolle o leñador:

- Penso que teño a solución ao voso problema, dona Urraca, e o voso pai caerá da burra e darase conta do moito que vos o queredes e todo volverá a ser como antes.

- Que teño que facer? (Dixo ansiosa a princesa).

- Moi sinxelo, mañán, despois de ter descansado aquí na nosa casa, acompañarémosvos ás portas do castelo do voso pai. Unha vez alí e sen que el vos vexa, aínda que iredes vestida de campesiña, encamiñarédesvos á cociña e falaredes co cociñeiro, preguntarédeslle cando haberá un gran banquete en palacio e rogarédeslle que suprima o sal en todos os alimentos que nel se van servir. Logo, agardaredes á reacción do voso pai.

- Pensades que surtirá efecto? (Comentou a princesa).

- Sen dúbida, o meu home é moi xuizoso e intelixente.

- Igual ca ti miña boísima muller. Agora vou recoller a mesa, fregar os cacharros, mentres vos as dúas ides descansar na cama, eu quedarei aquí preto da lareira. Mañá terei disposto o almorzo e despois, acompañaremos a dona Urraca ao seu castelo, lugar que endexamais debeu abandoar.

- Moitísimas grazas. Sodes moi bos comigo, eu saberei corresponder.

- Veña! A durmir!

Á mañá seguinte, erguéronse axiña. O leñador tiña xa preparado un bo almorzo, composto dun zume de laranxa, un bocadilliño de xamón, un ovo duro e unha cunca de sopas con leite. E íalle decindo á princesiña:

- Xa sabes miña filla que un bo almorzo é moi importante; pois, sosténnos toda a mañá e debedes estar moi vigorosa, ben a tomalo todo sen un chío.

Despois de ter rematado de almorzar, o leñador e a súa dona acompañaron á princesiña dona Urraca ata as portas do seu castelo. Unha vez alí déronlle ánimos á meniña e despedíronse con moitos bicos e apretas daquela loira e bondadosa princesiña. Ela díxolles:

- Nunca esquecerei o que fixestes por min. Ata pronto.

A princesiña puido entrar no castelo entre as xentes, campesiños, artesáns e vaxalos que alí acudían pola mañá cedo, unha vez que se abría a porta principal e se extendía a ponte levadiza para poder cruzar o foso.
Xa dentro, dirixiuse á cociña, ía vestida como unha humilde campesiña. Ninguén a recoñeceu, pero tronou a voz do cociñeiro:

- Que fas ti aquí?

A princesa quitou a caperuza que a cubría e díxolle ao cociñeiro:

- Non me coñeces agora?

O cociñeiro fixouse ben e exclamou:

- Dona Urraca, vos aquí? Non sabedes que o voso pai está moi alporizado e indignado pola vosa causa. Que non saiba que estades aquí!

A princesa falou co cociñeiro, explicoulle ben as cousas e pedíulle colaboración. O cociñeiro que parecía un home uraño e malhumorado, era, nembargantes, un cacho de pan; moi humano e cariñoso; acabou aceptando todas as propostas de dona Urraca. Esta indicoulle:

- Cando se celebrará un gran banquete no castelo?

- Pois, precisamente hoxe hai unha cea de gala en palacio, no comedor real e para recibir aos novos embaixadores, o rei, voso pai, organizou un gran banquete.

- E que menú vas preparar?

- Ao principio, serviremos uns entrantes variados a base de canapés de foie gras, de caviar, espuma de mariscos, croquetas variadas. De primeiro prato, unha suculenta sopa de tartaruga. De segundo, un ollomol ao forno con guarnición de trufas ou un estofado de xabarín. Como postre, tarta de Santiago e xelados variados. Para beber zumes naturais de laranxa, de pomelo, de piña, de coco, de mazá e as mellores augas minerais da terra.

- Se che pido un gran favor, cumprirás a túa palabra?

- O que vos digades, querida princesiña.

- Pois, cociña todos eses ricos manxares sen botarlles nin un grao de sal.

- Que dicides? Estragar este magnífico banquete! Como pode ser!

- Cumprirás a túa promesa?

- Si, non sei o que pretendedes; pero, si, cumprirei a palabra dada.

A noitiña, soan as trompetas e as fanfarrias, os estandartes e as bandeiras ondeaban maxestuosos coa lixeira brisa. Había unha grande expectación. Van chegando en fermosas carruaxes os embaixadores e os invitados á cea de gala de introducción de diplomáticos. O rei recíbeos a todos no Salón do Trono, acompañado das dúas irmáns de dona Urraca. Moitos botábana de menos a ela e había rumores e moitos comentarios de estrañeza.
O rei dirísexe a todos, na apertura do acto, e indica que se pase ao gran comedor real para celebrar a monumental e prestixiosa cea de gala para dar a benvida aos novos representantes dos países estranxeiros no seu reino.
O rei entra no gran comedor seguido de toda a comitiva. Comeza a cea, os comensais van poñendo caras raras ao ir comendo, o rei estoupaba de furor, aqueles ricos manxares non sabían a nada, cheo de ira exclama:

- Esto está insípido, non sabe a nada, todo está soso. Que veña o cociñeiro! Mandareino prender, condenareino a traballos forzados. Esto non se me pode facer! A cea de gala perdida, deslucida; que bochorno! (fachenda)

Desolado, decatouse de súpeto das verbas da súa filla, a princesiña dona Urraca: “Quérote máis que o sal”. Da rabia pasou ás bágoas, exclamaba:

- Que desgraciado son. Onde estará a miña querida filla, a princesiña dona Urraca? Que será dela? Agora decátome do moito que me quería, sen o sal fáltalle a chispa aos alimentos, non saben a nada. Buscade a miña filliña! (Berraba entre bágoas).

A princesiña dona Urraca vestida coas súas mellores galas entra no gran comedor, detrás dela viña o cociñeiro. Camiñaba presurosa cara ao seu pai, este dase conta, levántase e corre cos brazos abertos na procura da súa filla, cúbrea de bicos e restáuraa na súa posición, dicindo con alegría e moi emocionado:

- Esta é a princesiña dona Urraca, a miña filla querida; respetadea todos. Eu quéroa, quéroa como ela me quere, máis que o sal!

Como a min mo teñen contado,
a vos volo teño relatado
e ata aquí temos chegado.

A MESA DAS VERBAS (I)

2011-01-22T21:02:00.006+01:00

Respaldado polo Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa, o pasado venres, 21/01/2011, celebrouse o I ENCONTRO POÉTICO, chamado A MESA DAS VERBAS. Nesta primeira edición, traballaron na organización e coordinación do mesmo, María Palacios, Andrea Fernández e Xermán Torres coa colaboración da Agrupación Poética "Brétema" de Vigo (www.grupo-bretema.blogspot.com). Deseñou o cartel anunciador Andrea Fernández e participaron na difusión e divulgación desta actividade literaria, os seguintes medios de comunicación local: FARO DE VIGO, LA VOZ DE GALICIA, DIARIO DE PONTEVEDRA, RADIO "AROSA"-SER, DIARIO DE AROUSA, CANAL RIAS BAIXAS-TV 7, www.turvilagarcia.com, www.aelg.org, http://axendaaelg.blogaliza.org, e o ATENEO MAR DE AROUSA, que espallou a nova do evento entre os seus seguidores, dos que algúns nos acompañaron nesta velada poética. A todos os colaboradores, difusores e asistentes moitas grazas pola súa axuda.
Pois ben, ese día ás 20:30 h., puntualmente demos comezo á primeira xuntanza poética da MESA DAS VERBAS. O Vcpte. e Secretario de Actividades Culturais do Liceo Casino, Xermán Torres, pronunciou unhas verbas iniciais de saúdo e acollida, fai unha lembranza de Carlos Berride, arquitecto e Secretario do Ateneo "Mar de Arousa", falecido ese mesmo día. Logo fai memoria dalgúns poetas de Vilagarcía e da tradición poética na capital arousana, García Lago, Fermín e Lucho Bouza Brey, Matilde Alonso, Jesús Garrido, Xaquina Trillo, Manuel Trigo, fai mención da Xeración da revista poética xuvenil RODADA (de finais dos 70 e principios dos 80), algúns dos seus membros estaban presentes (Manoel Xosé de Oliveira, Suso Recio, Loreto Conde Durán). Tamén indicou que nos atopamos nun ano moi especial, o ano do centenario do natalicio de Álvaro Cunqueiro. Finaliza a súa intervención indicando que na mesa onde se atopan varios libros de poesía, hai tres rosas vermellas e unhas ponliñas de mirto, que xunto coa cítara son os atributos cos que se representa á musa da poesía, Erató (sobre todo da poesía amorosa), tamén hai dúas figuras de curuxa, que representan a deusa da sabiduría, Palas Atenea. Preto deste elementos hai tamén un reloxio de area, que nos indicaba que foramos breves para que todo aquel que quixera participar tivera a oportunidade (hai que dicir que fomos moi disciplinados neste tema do tempo). Sen máis, fixéronse dúas quendas de intervención, nas que os asistentes que o desexaron, recitaron cadanseu poema en cada rolda de intervención. Participaron compartindo poemas:

- José González Moreno (rapsoda)
- Rafa Gómez
- Jean Carballo,
- Andrea Fernández
- Jesús Recio
- María Palacios
- Gonzalo Bouza Brey
- Tito Porto
- Carmen Darriba
- Manoel Xosé de Oliveira
- Salvador Alcalde, RINREIRO
- Alfonso Saavedra
- Xermán Torres

Ademais léronse poemas de distintos poetas, Andrea Fernández recitou dous poemas do senegalés Bilal Traoré (que por compromisos artísticos non nos puido acompañar nesta ocasión), Gonzalo leu un poema de Celso Emilio Ferreiro que por casualidade atopou nunha esquela recente, moi orixinal e agarimosa, Xermán recitou o poema MESTRE MATEU de Xaquina Trillo e tamén declamou o poema de clausura, GALICIA, de Manuel María. Finalizou o encontro cunhas verbas do Presidente do Liceo Casino, Alfonso Saavedra Lourido.

O tempo da xuntanza resultou ben acompasado, durou unha hora, ás 21:30 h. tiña rematado e as persoas que o consideraron, prolongaron o tempo de convivencia dun xeito libre tomando algo ou dando un pequeno paseo.

Agardamos que este acto poético fose do agrado de todos e todas os asistentes e quedamos emprazados para un venres do mes de febreiro que xa concretaremos. Ata outra millorada!

AS FOTOGRAFÍAS QUE ILUSTRAN ESTA ENTRADA SON DE GONZALO FEIJOO (grazas pola súa colaboración).

Agora imos ofrecer algúns dos poemas recitados neste encontro:

A crise ameaza con deixar unha "xeración perdida"
O paro xuvenil alcanza a cifra histórica de 81 millóns.
Os expertos avisan das graves consecuencias para a sociedade

Xeración perdida

Afógome nun mar inmobiliario
i espido vou tentando de xantar,
o tempo convertiuse en reaccionario
i os nenos xa non soñan con medrar.

Políticos noxentos que dan medo,
banqueiros que non deixan de roubar,
ladróns de “guante” branco,
que se agochan,
nos tempros da “Xustiza” anti-social

Maldita trashumancia pelegrina,
cascallos do ladrillo e formigón,
herdeiros dunha terra clandestina,
pantasmas da perdida Xeración

Manoel Xosé

EN TI BANCO

Banco de plaza o paseo:
¡Cuánta historia recogida
en tu pétrea memoria
como ráfagas de luz,
de viento,color, de vida,
de lluvia, fuego o amor!

¡Cuánta vida sostenida
para recobrar color
o para alimentar sueños
nacidos del corazón !

En ti, banco que recibes
de la mañana el albor,
de las noches su silencio,
la música de la lluvia
y el fuego y la luz del sol,
se detiene mudo el tiempo
y en tu memoria de piedra
como con fuego grabadas,
deja el anciano , en silencio,
sabiduría, añoranzas...
Revive su ayer dormido
y despierta su esperanza ,
porque, en ti, banco, en tu piedra,
queda el fuego del amor
del joven que, en ti lo sueña
y del anciano que, al sol,
lo revive y lo recuerda

María Palacios

AQUELES ANOS MOZOS (I)

2011-01-13T18:25:00.007+01:00

Nos anos setenta e principios dos oitenta do pasado século XX, vivín en Vilagarcía unha fecunda e interesante actividade societaria da mocedade sen influencias, ao principio, dos partidos políticos e da chamada mobida daqueles anos. A nosa mobida era doutro estilo, de carácter máis social e participativo.
Vou tentar dar conta, ofrecer a miña testemuña persoal do meu paso polo “Club de don Daniel”, Auxilia e o “Club Juvenil Villagarciano” por medio das páxinas do noso periódico ONDAS DE AROSA, en entregas sucesivas.
Dicir que teño a impresión (non sei se será cousa da idade) de que eramos uns mozos e despois mozas e mozos cun marcado carácter social e altruista e que eramos os verdadeiros protagonistas do que faciamos. Non tiñamos un interese material, eramos máis ben desprendidos e gozabamos máis da presenza das xentes que das cousas, máis de experiencias que de aparellos.
Boto de menos un tipo de agrupamento así para a nosa mocedade actual, que topo máis materialista e egocéntrica. Hoxe a mocedade é máis explotada, as súas diversións enténdense en plano de negocio. A súa interacción é máis artificial e mecanizada, máis absurda, máis pueril. As cousas véñenlle feitas, nós eramos máis activos, imaxinativos; organizabamos e xestionabamos as nosas actividades directamente, sen intermediarios, sen substancias extrañas e cun marcado carácter social e altruista. “Oh tempos, oh mores”.
O Club que chamaremos de don Daniel estaba aglutinado arredor do cura, D. Daniel Luis Espiño Otero, daquela coadxutor da parroquia Santa Baia de Arealonga. Máis tarde, incorporouse ao mesmo a relixiosa filipense, Dna. Esther Guadalupe de las Cuevas Ortiz, para todos, “a madre Guadalupe”. O Club de don Daniel estivo formado por distintas xeracións de mozos e mozas, na súa etapa final foi a que eu vivín e á que se incorporou a madre Guadalupe. Na miña época houbo un grupo inicial formado por Carlos Rey Cebral, Toño Casares Frieiro, Cándido Meijide e eu mesmo. Despois fóronse incorporando Juan Carlos Dorgambide Jambrina, Jesús Serantes Diz, Francisco Lemiña Patiño, Manolo Portas, J. Manuel Rey Rañó e tamén Juan Lago e Ángel Rey Doval. Logo, chegaron as mozas, Julia Quintela Gallego, Remedios Padín, Begoña Sobrido, Loli Bravo. Este sería o núcleo central ao que se irían engandindo en sucesivas épocas máis mozos e mozas.
O lugar de xuntanza, o local, era o chamado baixo da casa da señora Lola, sacristana da nosa parroquia. Fixemos moitas actividades. Unha delas, era a recollida de papel e de cartón. Don Daniel axudaba co seu coche, o mítico Renault-4 blanco (chamado popularmente catro latas). Amontoabamos as recolleitas no local, onde dun xeito moi artesanal prensabamos todo o papel e o cartón. Ás veces o local estaba totalmente ateigado de material, que case chegaba ata o teito. Logo viña o camión para a recollida, quedaba o local valeiro e volta a empezar. Con esta actividade axudouse a financiar a construcción e posta en funcionamento da escola xitana de San Pedro de Cornazo, que rexentaría a madre Guadalupe, pasando a ser escola de padroado para logo obter a titularidade estatal, como escola pública anexada ao colexio público “José Antonio” de Vilagarcía, para ser despois unha escola unitaria que se clasurou a mediados dos anos dous mil. Os mozos e mozas do Club colaboramos moito con esta escola.
Tamén axudabamos moito a D. Daniel nos barrios de Trabanca Badiña / A Torre e de A Laxe, participabamos na catequese de ditos barrios, así como axudabamos nas tarefas escolares a nenos e nenas destes barrios, e colaboramos para alfabetizar adultos, entre eles, aos ciganos (xitanos portugueses), recén chegados ao noso Concello naquelas datas.
Participamos activamente na promoción do asociacionismo veciñal, colaboramos na fundación e posta en funcionamento do grupo folclórico OS DE SAN MIGUEL de Trabanca Badiña, igualmente na creación da asociación cultural CONTRA VENTO E MAREA de A Laxe, da que axudamos ata físicamente a construir o seu local social. En ámbolos dous grupos participamos na súa dinamización social por medio de distintas actividades: actuacións, festivais, excursións, viaxes culturais, acampadas, coros, festas típicas de Galicia (Nadal, Entroido, Maios). Todas estas actividades tiñan unha intensa repercusión social nos respectivos barrios e na propia cidade, lembro que para axudar a recadar fondos para a construcción do local de Contra Vento e Marea xestionaramos a actuación do grupo lugués FUXAN OS VENTOS, que representou o seu espectáculo, “Galicia canta ao Neno” cun enorme éxito no desaparecido cine “Arosa” de Vilagarcía.
Pero o grupo tamén tiña unha ricaz vida interna, xuntabámonos no local para xogar ao tenis de mesa, ao xadrez, as damas...; pero, sobre todo para cantar, conversar, estudar xuntos, convivir; así como para organizar unha grande cantidade e variedade de actividades. Naqueles intres, a maioría, considerabámonos como mozos cristiáns comprometidos. E xunta outros mozos e mozas do antigo colexio de Aprendices de RENFE de Bamio, rexentado polos salesianos, do colexio filipense Sagrada Familia e do colexio San Francisco da nosa cidade organizamos uns grupos de reflexión e de acción social. De aí xurdeu a idea de organizar a I Pascua Xoven, na que tamén participaba o xérmolo do que sería a parroquia de A Nosa Señora da Xunqueira, que foi, posteriormente, asumindo a organización de dita actividade.
Organizamos tamén varias edicións dunha exitosa Feira do Libro, que era todo un acontecemento en Vilagarcía. Esta actividade tamén servía para financiar as actividades que promoviamos, así como as acampadas que comenzamos a facer por Galicia enteira. D. Daniel e a madre Guadalupe axudáronnos a coñecer Galicia e o galego.
Lembro a primeira acampada no Terrón, en Vilanova de Arousa. Cando o Terrón era verdadeiramente fermoso, totalmente deserto e salvaxe. A gula de Cándido privounos de disfrutar de máis días alí; pois, pillou unha indixestión por atiborrarse e mezclar todo tipo de conservas. Houbo que chamar ao cura para que co seu catro latas poideramos evacuar aquel marabilloso e natural campamento. Logo, visitariamos e percorreriamos nos veráns as serras do Courel e dos Ancares, antes houbera unha fenomenal acampada en Ribeira e no Barbanza cos mozos dos barrios de Trabanca Badiña / A Torre.
Gustábanos moito a música, cantar e tocar. Había algúns compañeiros que chegaron ser uns virtuosos de distintos instrumentos. Juan Carlos Dorgambide tocaba o piano e a guitarra, Fresquín (Francisco Lemiña) a guitarra e o violín, Carlos Rey a gaita e a zanfoña, os mesmos instrumentos que dominaba Cándido Meijide, Toño Casares manexaba os instrumentos de percusión, eu poñía interese na frauta doce e na armónica. Temos participado no popular concurso de vilancicos de Vilaxoán. Sucedeu que un ano, animados por Xulia Quintela, entregamos a contía do premio a uns obreiros que estaban nun conflicto laboral e que despregaban unha pancarta a saída do local da Confraría de Pesacadores de Vilaxoán. (Con esta boa acción víanse mermados os nosos ingresos para facer a nosa anual acampada na montaña luguesa).
Esta nosa afección pola Música e polo noso folclore levaría ao grupo, máis adiante, a formar algunhas agrupacións xa míticas, como Talanqueira e Pallamallada, cos que se chegaría a conseguir un premio importante de carácter nacional do Ministerio de Cultura pola investigación e conservación do folclore galego.
Co transcurso natural da vida e a evolución de cada un dos membros do Club, noivados, estudos, novos derroteiros o grupo deixou de funcionar, a etapa da mocedade tiña pasado, novos rumbos persoais e profesionais fixeron pasar esta etapa das nosas vidas. A historia foi a bonita historia da nosa mocedade. En todos nós quedou a semente dunha fonda amizade e os tesouros dunhas lembranzas e vivencias enriquecedoras que nos axudaron a medrar como persoas. En todos nós o agradecemento a un cura e a unha monxa que foron para nós como uns pais máis, a súa fonda pegada e a súa marca non nos abandoarán máis, grazas a D. Daniel e á madre Guadalupe. Sinto que a mocedade de hoxe non sexa a verdadeira protagonista nas súas actividades de lecer e que escuros intereses dominen o mundo dos mozos e sobre todo é mágoa que non poidan contar para eles cuns educadores da talla de D. Daniel e da madre Guadalupe. Mais, penso que calquera tempo pasado non foi mellor e que a mocedade de hoxe ten os seus valores; pero, quixera que fóra máis altruista e soubera rexeitar con rotundidade o hedonismo fácil e o escuro, tortuoso e escravizante camiño das perniciosas adiccións.
Como unha reflexión final, despois de lembrar aquela xa lonxana experiencia dos meus tempos mozos, na actualidade debera promocionarse un san asociacionismo xuvenil e crear os educadores de rúa para intervir en situacións de risco e que houbera equipos multidisciplinares para traballar coa mocedade (integrado por psicólogos, pedagogos, sociólogos, traballadores sociais, directores e monitores de tempo de lecer), que suplisen o magnífico labor que fixeron connosco D. Daniel e a madre Guadalupe. Son novos tempos, hai que buscar novas solucións e adoptar medidas preventivas, o malo e non facer nada ou case nada.
Noutra oportunidade, seguiremos falando daqueles anos mozos.

NAS DÚAS PRIMEIRAS IMAXES, O GRUPO EN ACCIÓN, LOGO OS MEUS RETRATOS, UN DEBIDO A JUAN CARLOS DORGAMBIDE JAMBRINA E O OUTRO DE FRANCISCO LEMIÑA PATIÑO, AMIGOS DE MOCEDADE. NA ÚLTIMA FOTO, COS MEMBROS DA CATEQUESE DO BARRIO DE A LAXE, NUNHA EXCURSIÓN A SANTIAGO A FINAIS DOS 70.

A CRUZ DA MOCEDADE

2011-01-01T04:37:00.006+01:00

LIMIAR

Nunha sociedade que se di democrática e plural caben todas as opcións e todos han ter a oportunidade de expresar os seus sentimentos e ideas. E todos debemos traballar para que eso poida ser así nun marco de liberdade e de paz.

Nunha actitude de respecto e de racionalidade pódense manifestar libremente a crenza e a non crenza. A palabra última e definitiva sobre a existencia ou inexistencia de Deus non está ao alcance da súa demostración meramente especulativa, ou ambas posturas poden ser defendidas dun xeito equiparable e son paralelas a outras formas de entender a vida e a orixe da mesma, así como a defensa das distintas visións da cosmoloxía.

Cada quen é libre de tomar as posturas que xuzgue oportunas sobre as distintas concepcións ideolóxicas de entender a existencia. E todos teñen as mesmas probabilidades de que as súas posicións poidan ser defendibles ou non. O misterio e os eslabóns perdidos están aí. Todo pode ser posible, todo debe ser posiblemente defendido. Uns e outros deben ter acollida nun plano de igualdade.

Os crentes deben defender as súas posturas cos mesmos dereitos que os demais. Todos somos cidadáns dun país que se di libre. Todos xogamos coas mesmas regras, cos mesmos dereitos e cos mesmos deberes. Todos sen complexos e sen medos.

DÍA 30 DE DECEMBRO DE 2010 EN VILAGARCÍA DE AROUSA

Unha vez expostas as anteriores verbas introductorias, quixera subliñar un feito que o pasado xoves 30 de decembro de 2010 tivemos a sorte de vivir na parroquia Santa Baia de Arealonga de Vilagarcía de Arousa, a experiencia única e histórica de poder custodiar e honrar a Cruz de Xoán Paulo II, a que deixou como legado á mocedade mundial. Acompañaba á dita Cruz un icono da Virxe María, tamén herdanza do mesmo lembrado e carismático papa. Ambos símbolos están a percorrer Galicia co gallo do próximo pasado ano santo compostelán. Despois percorrerán España para desembocar en agosto de 2011 na cidade de Madrid, onde se celebrará unha nova xornada mundial da mocedade.

Este legado de Xoán Paulo II estivo xa en moitos lugares do mundo aflixidos polas desgrazas e polas guerras. E queren ser símbolo de esperanza e Boa Nova.

A Cruz significa a Redención, a Salvación e elas viñeron grazas á Virxe María.

Nos distintos actos celebrados ese día na parroquia de Santa Baia de Arealonga de Vilagarcía de Arousa participaron activamente nenas e nenos; mozas e mozos dos grupos: AGRUPACIÓN DE CORNETAS E TAMBORES DA CONFRARÍA 2ª ESTACIÓN,de dita parroquia; ASOCIACIÓN CORAL Z. KODÁLY DE VILAGARCÍA, representantes da ASOCIACIÓN CULTURAL "PERLA DE AROSA" DA ESCOLA DE DANZA "PERLA DE AROSA" de Vilagarcía, así como unha multitude de persoas que con tal motivo se achegaron á parroquia mencionada.

Sobre o tema pódese atopar máis información nas edicións dixitais do FARO DE VIGO:
www.farodevigo.es (edición Arousa) dos días 29, 30 e 31 de decembro de 2010.

Así como na seguinte páxina web: www.depasxuventude.org

BO NADAL E FELIZ ANINOVO - 2011

2010-12-21T19:11:00.003+01:00

(NA IMAXE: "La Virgen de la Servilleta" de Esteban Murillo)

Mentres no mundo
teñamos o sorriso dun neno,
o aloumiño dunha moza namorada,
o agarimo dunha nai
e a sabedoría dun vello
é posible a esperanza,
é posible o Nadal.

FEDERICO DE LA PEÑA, O FÉLIX RODRÍGUEZ DE LA FUENTE GALEGO

2010-12-14T10:28:00.004+01:00

Federico de la Peña é autor de varios audiovisuais de carácter documental que atesouran unha grande calidade, malia da escaseza de medios e de axudas. Os documentais onde Federico se amosa máis cómodo e con maiores recursos expresivos e comunicativos son os que se refiren a temas da Natureza e temas da natureza da Nosa Terra, fundamentalmente da provincia de Pontevedra.
Federico fai chegar Galicia, Pontevedra á xente co seu entusiasmo e a súa paixón polos temas do medio natural, que é tan rico nestes lares. Tan rico e tan mal tratado e en moitos aspectos en tan grave perigo. Por eso, é tan necesario coñecelo para concienciarnos todos no seu respecto, coidado e preservación; eso é, en definitiva, o que pretende de la Peña.
Dous traballos de Federico, que merecen a nosa atención e que deberan espallarse e valorarse na súa xusta medida son: AMELIA DE TERRA DE MONTES (o seu magnífico traballo que coñecimos en primeiro lugar), que é realmente fermoso e digno de ter en conta no mundo audiovisual galego. Máis recentemente, centramos o noso interese nos cinco primeiros traballos da serie titulada: O ESPÍA DA NATUREZA, un deses documentais, EN BUSCA DO MEXILLÓN DE RÍO, vén de recibir un importante premio como audiovisual de documentación científica por parte da Casa das Ciencias da Coruña, nel se describe unha especie en extinción, o mexillón de río, os pouquísimos que se conservan aínda nos nosos maltratados ríos. Este é un extraordinario traballo de divulgación de moitísimo interese e que compre ser coñecido.
Animamos a todos dende aquí, para aproximarnos á obra deste documentalista e que se expanda a curiosidade por o gran naturalista pontevedrés, Federico de la Peña, quen admira e se considera discípulo do malogrado, Félix Rodríguez de la Fuente, de tan grata lembranza.

A RAPSODIA AROUSÁ NO PAZO DA ÓPERA DA CORUÑA

2010-12-04T21:39:00.003+01:00

A Orquestra Sinfónica de Galicia, dirixida polo seu titular, Víctor Pablo Pérez, interpretou por primeira vez a RAPSODIA AROUSÁ do compositor galego, Eligio Vila (Lantaño - Portas, 1943), no Pazo da Ópera da cidade herculina o pasado venres 26 de novembro de 2010. Fomos testemuñas do enorme éxito acadado polo noso amigo Eligio Vila. A RAPSODIA AROUSÁ é un poema musical que evoca a fermosura da Ría de Arousa e que reflicte os traballos mariñeiros e a vida rural dese paraíso que se atopa na Nosa Terra. Ao escoitar esta magnífica peza musical que dura uns dez minutos (que nos saben a pouco) semella como se contemplaramos o espertar da Ría nas primeiras horas do día e o bater das ondas que veñen e van, o marmurio das augas mariñas e a vida que xira ao seu redor. A obra dun fondo lirismo, evoca as raíces populares da nosa cultura, elevadas ao máximo da concepción culta, nunha música clásica onde se funde o clasicismo cun xeito actual de entender a Música. É unha obra contemporánea que recrea a emoción, os sentimentos que provoca a contemplación case franciscana da vivencia da fermosa paisaxe arousá, que acolle dende hai moitos anos ao Elixio home, docente e definitivamente compositor actual galego.
As máis de mil trescentas persoas que tivemos a sorte de presenciar o concerto, premiamos con repetidos e sonoros aplausos ao noso compositor, Eligio Vila, que pode estar orgulloso do seu labor e entender este éxito, como un galardón máis ao seu esforzo e a súa carreira musical. Eligio está constantemente a traballar, ten obra nova, ao mesmo tempo que lle brindamos todos os nosos parabéns, desexamos que as Musas non o abandonen nunca e que os deuses lles sexan propicios.

II CONGRESO SOBRE O ÉXITO EDUCATIVO - SEVILLA / 2010

2010-11-28T00:07:00.007+01:00

En Sevilla os días 15, 16 e 17 de novembro de 2010 celebrouse a segunda edición do CONGRESO SOBRE O ÉXITO EDUCATIVO E A AUTONOMÍA DOS CENTROS, que congregou a preto de case setecentos representantes do eido educativo de toda España (docentes, inspección e delegados das distintas administracións educativas).

A idea en si é positiva, para debater, estudar e coñecer distintas realidades co fin de lograr a mellor educación posible para os nosos nenos e nenas e para toda a mocedade. O mellor do congreso foron (segundo a nosa persoal opinión) os distintos obradoiros e as visitas a algúns centros educativos modelo de Andalucía.

Esta xuntanza educativa foi inaugurada polo Ministro de Educación, Ángel Gabilondo. Imos facer o noso resumo da súa intervención, por medio de pequenos "flashes" e apontamentos do seu discurso:

- O mundo da educación e o mundo da escoita.

- Debemos apostar por camiños que debemos compartir.

- O profesor, o mestre é fundamental para conseguir o éxito aínda nos peores contextos.

- É importante aprender; pero, hai que reivindicar o ensinar.

- A programación, a planificación, o centro, a autonomía dos centros, o compromiso son cuestións moi importantes; mais, sempre necesitamos dos demais.

- O éxito é o dun proxecto, dunha estratexia plantexada pola comunidade educativa. É moi necesaria a implicación dos pais para conseguir a verdadeira educación.

- A lexislación educativa, as autoridades son necesarias, pero o éxito debe ter moi en conta ao profesorado. E concienciarse de que a familia é comunidade educativa.

- Non tan só se educa en horario escolar; a vida é o educativo.

- A educación é fonte de benestar e de xustiza.

- A educación é a mellor política social e económica.

- A equidade é necesaria para buscar a excelencia.

- O pacto educativo é o camiño, neste momento importante e difícil.

- Hai que buscar un crecemento sostible.

- No momento presente, hai que incentivar, entre outras moitas cousas, a educación infantil, a formación profesional, as ensinanzas de idiomas.

- A autonomía de centros implica respectar e promover a pluralidade e a diversidade. Tendo en conta as necesidades do entorno.

- A educación é un ben público.

- Temos que mellorar, pero todo non está mal.

- Na actualidade debemos loitar contra o abandono e o fracaso escolar. E traballar para conseguir a plena escolarización no tramo de 0-3 anos da Educación Infantil, así como incentivar e apostar pola Formación Profesional.

- Se non esperamos nada dos educadores e da nosa educación, camiñamos cara o catastrofismo e cumplirase a profecía de fracaso.

IX MEMORIAL FILGUEIRA VALVERDE (II)

2010-11-19T10:27:00.007+01:00

O pasado 28/10/2010 ás 20:00 h., no Salón de Actos do VI Edificio do Museo de Pontevedra e dentro das actividades do Memorial Filgueira, correspondente ao 2010, dictou unha conferencia o Dr. Ramón MARIÑO PAZ, profesor da USC, que levaba por título:

A LINGUA GALEGA NAS VÉSPERAS DO SOLPOR MEDIEVAL.

Comeza o acto cunhas palabras do Director do Museo, Dr. VALLE PÉREZ, que comenta que as verbas que se descubriron na restauración do retablo de Santa María de Belvís estaban en galego, en galego medieval. E continúa explicando que o Dr. Mariño é un dos mellores especialistas no galego medieval. É un filológo da lingua galega con autoridade máis que probada en textos baixo-medievais na nosa lingua.

O profesor MARIÑO PAZ principia a súa intervención indicando as etapas nas que podemos subdividir a Historia da lingua galega, que son as seguintes:

1.- Emerxencia (séculos IX-XV). No século XV a lingua galega comeza a súa perda de prestixio, no que podemos denominar o solpor medieval. Fálase da "rudeza do galego" en relación coa lingua imperante na corte.

2.- Dialectalización (ss. XVI-XVIII). "Simple dialecto ou variedade vulgar do castelán". Sitúase o idioma galego nun status inferior, meramente coloquial

3.- Reemerxencia (ss. XIX-XXI). Urbanización de Galicia, mellor escolarización, autonomía.

O retablo de Santa María de Belvís data de finais do século XIV, os textos galegos nel aparecidos reflectían un acto normal para un artista. Posteriormente, ditos textos ocúltanse por considerarse que pertencían a unha lingua vulgar que desmerecían a obra de arte.

No Concilio de Tours datado en 813, recomendábase que as homilías deberan ser pronunciadas na lingua rústica románica, xa que o latín xa non era a lingua única e derivara noutras que xa non se identificaban coa lingua imperial romana: "in rusticam Romanan linguam, aut in Theostiscam, quo facilius cuncti possint intelligere quae dicuntur".

A conciencia de que a lingua que falaba o pobo (as linguas romances) xa non eran latín, aínda que procederan do latín. (LIBER FIDEI - Braga, 1136).

Nunha segunda fase, coménzase a distinguir as distintas linguas romances (galego, castelán, francés, occitano). Para logo pasar á percepción do romance como unidade.

Clemente Sánchez, na súa obra: SERMONES CONTRA JUDÍOS Y MOROS (1435), no sentido da percepción do romance como unidade, recoñece estas linguas: "hebraico, arábigo, latín, romance".

Na GRAMÁTICA DE LA LENGUA VULGAR DE ESPAÑA (1559, I), recoñécense o "vazquense", catalán e aparece como lengua vulgar de España a "lengua portuguesa".

Rafael Bluteau no seu VOCABULARIO PORTUGUEZ E LATINO (1712-1728), repróchase por ter feito tanto esforzo no seu diccionario en algo que non é máis que a "corrupçam do castellano".

Jofre de Foixá, en REGLES DE TROBAR (1291)menciona xa o galego como lingua independiente para trobar poesía.

No traslado dos restos de D. Alonso de Acevedo y Zúñiga Monterrei (1572) podemos atopar o recoñecemento do galego como diferente do portugués. A lingua oral na Galicia baixomedieval é a lingua galega.

Na época medieval a maioría dos galegos tiñan competencia pasiva (entender) en dúas linguas galego/castelán e competencia activa en galego. Bilingüismo pasivo / monolingüismo activo.

D. Juan Manuel na súa publicación, LIBRO DE LOS ESTADOS (1330), recolle que o Arcebispo de Santiago, Rodrigo de Padrón falaba galego na súa entrevista co infante don Xoán, quen falaba castelán; mais, ámbolos dous comunicábanse amigablemente.

A día de hoxe, o primeiro texto en galego coñecido é unha acta notarial do 25/08/1231 do Mosteiro de Melón (Ourense).

A partires da segunda metade do século XV comeza o declive do galego que se consolida nas primeiras décadas do século XVI.

Na documentación de Santa María de Belvís de 1291 a 1401, dun total de 69 documentos, hai:

- 4 en latín

- 5 en castelán (trátase de privilexios reais)

- 58 en galego

Usos literarios:

- Poético: cantigas (finais século XII)

- Prosa: Historia Compostelana / Liber Santi Jacobi en latín. O mecenas era Xelmírez. O cultivo literario en galego precisa do mecenazgo.

Micer Gonzalo de Santa María na súa publicación: LAS VIDAS DE LOS SANTOS RELIGIOSOS (ca. 1486-1491) inclúe o galego entre as "lenguas groseras y ásperas" e outras distintas á lingua castelá. A lingua da corte é o castelán e disminúe pois o mecenazgo da lingua galega.

A utilización do galego no retablo de Santa María de Belvís nos textos explicativos que nel aparecen non debe extrañarnos xa que nunha obra feita no século XIV era algo normal. Eran uns dos usos lingüísticos na epigrafía medieval galega, para completar e complementar a obra artística. A inscrición máis antiga en idioma galego é a conservada nunha tumba de Santa María de Noia, pertencente ao século XIII.

O uso do romance galego na epigrafía é un pouco más tardía que nos escritos en pergamiño. O retablo protagonista deste memorial é de finais do s. XIV.

Outra inscrición en galego topámola no sepulcro de Fernán Pérez de Andrade, o Bo, que data do 1397 e situada na vila de Betanzos.

No primeiro cuarto do século XVI vai desaparecendo o galego da epigrafía e dos textos en papel. Se ben se atopa en 1522, unha inscrición tardía en Portomarín.

No estudo do Retablo de Belvís, no rexistro 1 atopamos a verba. VENCENON

- Esta forma verbal non aparece nin no portugués medieval nin no moderno.

- Pero, si está documentada no galego medieval e no galego moderno.

- Variante coloquial que chega a acceder a o texto epigráfico aínda que non en papel.

- Na elaboración do retablo participaban varias persoas. Esta variante verbal confirma ao autor como galego.

No rexistro 2 aparece o uso de -LES en vez de -LE, usual no galego do Sur da provincia da Coruña no século XIV: TRAGANLES é outra verba que proba a galeguidade das inscricións xa que en portugués en escritos desas datas aparecía a partícula:
- LHES.

O uso do galego neste retablo de finais do s. XIV era esperable nesa época, era o habitual. Estaría próximo o solpor da lingua galega.

O nacemento das linguas romances vén do latín coloquial, vulgar. Pasando por un protorromance ata chegar a un romance sentido como unidade e moi ben diferenciado do latín orixinal. Os factores diferenciadores xurden polo sustratos lingüísticos (contactos entre persoas que falan linguas distintas), tamén por causas sociolingüísticas e políticas.

O núcleo orixinario do galego-portugués é o que podemos denominar GALLAECIA MAGNA, que comprendía Galicia, a zona astur-leonesa e Portugal ata o Douro.
O latín galaico tivo a súa expansión cara o Sur portugués.

As Xustas Literarias medievais supuxeron a consolidación da lingua galega. O factor decisivo foi a lírica medieval para consolidar a diferenciación do galego e a súa percepción como unha das linguas poéticas. Importancia dos reixes de Castela, Alfonso IX, Fernando III e Alfonso X; máis o rei de Portugal, Don Dinís.

Galicia expándese cara o Sur. Toponimia común, léxico agrícola son os indicadores da vella unidade lingüística no noroeste peninsular, que nos fai lembrar a vella GALLAECIA romana.

IX MEMORIAL FILGUEIRA VALVERDE

2010-11-10T14:38:00.006+01:00

Este ano o Memorial tivo o título xenérico seguinte: O RETABLO DE BELVÍS E A ARTE E A CULTURA DO SEU TEMPO EN GALICIA.
O día 27/10/2010, ás 20:00 h. asistimos á conferencia da Dra. Rocío SÁNCHEZ AMEIJEIRAS, profesora da USC, que pronunciou, no Salón de Actos do VI Edificio do Museo de Pontevedra, a súa disertación sobre:

"ROSA DAS ROSAS, FLOR DAS FLORES": DEVOCIÓNS E IMAXES MARIANAS NA GALICIA DE CONTRA 1400.

En primeiro lugar, pronuncia unhas verbas introductorias e de agradecemento o Dr. VALLE PÉREZ, Director do Museo, quen manifesta a súa satisfacción e gratitude cara a Dra. SÁNCHEZ AMEIJERIRAS por ter aceptado participar neste novo Memorial. Fai extensivo o agradecemento ao público asistente.

A continuación, coa súa gratitude ao público pola súa presencia e ao Museo, á Cátedra Filgueira e á Fundación homónima pola súa invitación para participar neste acto, a Dra. SÁNCHEZ da comezo a súa ponencia. Indica que no seu traballo de tema mariano, figurarán moitas imaxes da Virxe María.

Nós imos facer unha síntese da interesantísima intervención da profesora SÁNCHEZ, que foi ilustrada cunha presentación de diapositivas.

- Arredor do 1400 proliferan nunha porcentaxe moi elevada as imaxes da Virxe María. Naquel tempo semellaría que os galegos tiñamos unha deusa-nai, única entre as mulleres por ser virxe, nai, lactante; algo antinatural.

- Alusión a FILGUEIRA VALVERDE como estudoso das Cantigas de Santa María.

- As imaxes deben representar e motivar sentimentos de emoción que incentiven a piedade.

- Nova espiritualidade que achegaba ao devoto ás imaxes dun novo xeito.

- A imaxe máis antiga de Belvís era a Nosa Señora dos Anxos. Que tiña certa similitude ou parecido coa imaxe da Virxe de Villa Sirga.

- Semella que hai un prototipo de imaxes, onde o Neno aparece apoiado na perna esquerda de Nosa Señora e figuran os anxos incensando á Virxe. Aparece unha repetición de modelos, de tipos.

- A orixe dos prototipos é bizantino, baseados na sacrosanta imaxe da Virxe, que a tradición di, recollida da pintura que tiña feito da Virxe o evanxelista San Lucas.

- Falamos da Panaglia ou Diguitría. As copias tiñan que ter as características dos prototipos.

- O retablo de Belvís era un retablo pentagonal de orixe italiano, cun formato rectangular nos iconos.

- En San Andrés de Vea atopamos a imaxe de Santa María de Vea, que sigue os prototipos bizantinos. Aparece o Neno xogando co mantelo da Virxe, hai unha actitude tenra entre a Nai e o Neno. O que provoca unha devoción emocional.

- Menciona o concepto de Licofilusa.

- Os Nenos das Virxes do doce bico xogan co manto da Virxe.

- Na imaxe da Virxe Branca de Toledo, o Neno aloumiña o mentón da Virxe. (Este feito no século XIII era unha cuestión erótica).

- Na imaxe de Santa María de la Iniesta (Zamora) do século XIV a Virxe non responde aos desexos do Neno, que intenta xogar co velo da Virxe.

- Moitas destas imaxes marianas son como metáforas de amor que figuran no Cantar dos Cantares, un dos libros bíblicos do Antigo Testamento. "Os teus peitos saben a mazá", metáfora do amor de Cristo á Igrexa. As imaxes escondían unha lección teolóxica.

- Virxes do Leite. A Virxe dalle o peito ao Neno: Virgo lactans, como a da autoría de Ambrosio Lorenzetti. Atópanse imaxes marianas con variados alimentos. Vemos eiquí a orixe bizantina, a procedencia da lírica medieval e das metáforas do Cantar dos Cantares: "teus peitos son como racimos".

- A Virxe de Belén da Catedral de Ourense ofrécelle unha mazá ao Neno. E a chamada Virxe da Pera da Catedral de Tui, ofrécelle esa froita ao divino infante.

- En Santa María da Sede de Mondoñedo, o Neno come a mazá e dalle o Orbe á Virxe.

- Estas metáforas conxuntivas nas que o Neno comía, como os fieis que participaban na Eucaristía.

- Hai outra serie de imaxes nas que a Virxe figura cunha flor na man, como a Virxe do Portal en Belvís - Santiago de Compostela.

- A Virxe da Barca de Muxía (1400) levaría unha rosa nas mans, unha rosa con espiñas e o Neno levaba un xílgaro. É unha metáfora da Paixón (anticipo da paixón de Xesús). A Virxe está triste. A figura do xílgaro aparece porque había unha tradición que indicaba que o xílgaro alimentábase das espiñas das rosas.

- Os lirios son unha metáfora da pureza da Virxe.

- Lembremos os versos medievais: "Rosa das rosas, flor das flores / dona das donas, señor das señores". Os miniaturistas de Alfonso X, que recollen e difunden moitas destas imaxes, son os mellores da Europa daqueles tempos.

- Falamos agora das chamadas Virxes Preñadas, como todas as imaxes da Virxe están colocadas en alto, en peanas. Preto aparece o Arcanxo San Gabriel, vestido de casulla ou alba ou capa pluvial porque a Virxe o agasallou coa vestimenta litúrxica. Falamos da Virxe de Santa María de Budiño, das Virxes Preñadas de León, de Zamora. Difúndense as Virxes Preñadas na zona de Zamora entre 1300 / 1315.
Frei Juan Gil de Zamora atopou cara o 1270 o corpo de San Idelfonso, quen tiña escrito e difundido o tema da virxinidade de Santa María moito antes de que tal cuestión fose declarada como un dogma de fe.
Hai que ter en conta as festas marianas da Anunciación, da Expectación de María, a Virxe da Esperanza, que se celebra o 18 de decembro.
Estamos en Pontevedra e non debemos esquencer que a padroeira da cidade é a Virxe da O.

- Para finalizar, contemplamos as chamadas Virxes Abrideiras Trinitarias (lembramos a letanía do rosario: Turris eburnea). Como a imaxe mariana de San Salvador de Toldaos. A Virxe leva a todo o mundo no seu ventre.
Aínda que os alemáns e os franceses pretenden que as Virxes Abrideiras son oriundas dos seus respectivos países, o certo é que as máis antigas son as da Península Ibérica.
Menciona a imaxe que se conserva en Santa Clara de Allariz.
As Virxes abríanse igual que os códices. Presentar a María como porta (porta do Ceo), é un tema marial alfonsí.

Como remate da conferencia sobre a iconografía mariana arredor do 1400 houbo unha quenda de preguntas e respostas.

VALLE-INCLÁN EN ROMA (1933-1936)

2010-10-30T20:29:00.004+02:00

Na Casa do Pescador en Vilanova de Arousa, o pasado día 26 de outubro á tardiña presentouse a publicación: TODO VALLE-INCLÁN EN ROMA (1933-1936), composta de dous volumes, o Vol. I en formato libro convencional e o Vol. II, un CD con 70 documentos en facsímil, moitos deles materiais inéditos. Neste traballo recóllese a investigación dun grupo de traballo coordinado pola profesora da USC, Dra. Santos Zas, que recibíu o premio de investigación VALLE-INCLÁN, auspiciado pola Deputación Provincial de Pontevedra.
Este traballo de investigación sobre a figura do insigne e valioso escritor vilanovés, recolle a estadía de D. Ramón en Roma como Director da Academia de Belas Artes de España na cidade eterna, durante os tres últimos anos da súa vida.
Nel reflíctense toda unha serie de documentos orixinais, onde se recollen as demandas e inquedanzas de Valle-Inclán á Admón. española, solicitando as melloras que precisaba a Academia naqueles intres históricos e informaba do seu labor, aparecen incluso facturas pormenorizadas de certos gastos.
Ao final D. Ramón pide que o relevaran do posto e lle adxudicaran outro máis tranquilo e cómodo que lle permitise adicarse por completo ao seu traballo como escritor ou que lle concedesen unha pensión vitalicia con tal fin. Xa que o cargo en Roma xeráballe gran tensión polas deficiencias que el atopaba e que demandaba subsanar e non vía o día en que todo se solucionara.
Viría enfermo para España e morrería en Santiago de Compostela no ano 1936. Estando aquí doente foi visitado e mantivo algúns encontros con Filgueira Valverde e sen ver cumplidas as súas expectativas.
O traballo foi co-editado polos servizos de publicacións da Deputación Provincial de Pontevedra e da Universidade Compostelá, respectivamente. Dita colaboración editorial considerámola moi beneficiosa para a nosa cultura.
Os premios VALLE-INCLÁN na vindeira edición ampliarán os galardóns, concedendo un ás montaxes teatrais.
O acto de presentación destas publicacións enmárcanse dentro da XV Semán da Cultura de Vilanova de Arousa, pobo que é o berce deste xenial escritor, pai do "esperpento". Vilanova ten moita importancia por ser a orixe de famosos literatos, como lembramos hoxe, entre eles, o inmortal, don Ramón María del Valle-Inclán, autor de obras tan importantes da literatura española, como LAS SONATAS (primavera, estío, outono e inverno), LUCES DE BOHEMIA, TIRANO BANDERAS, entre outras moitas.
O vindeiro ano 2011 acollerá diversas conmemoracións con motivo de importantes efemérides sobre este autor e nas que Vilanova cobrará o seu protagonismo, celebrarase o CL Aniversario do nacemento do escritor e o LXXV aniversario do seu pasamento.
Estaremos atentos a todos estes acontecementos, nos que a fermosa vila arousá se constituirá como o marco ideal e obligado para ditas celebracións.

FRATERNO PORTUGAL

2010-10-24T18:19:00.005+02:00

Os galeguistas como Filgueira entendían que Galicia debía estreitar os seus vínculos con Portugal e que este país debera de deixar de ser un gran descoñecido para unha grande parte dos galegos. Non debemos esquecer que o Reino de Galicia estaba formado polo que hoxe é o Norte de Portugal (chegando case ata Porto) e a nosa Galicia contemporánea, sen deixar de lado a actual comarca leonesa do Bierzo. Estas comunidades deberan establecer políticas activas de relación para potenciar a cultura e as linguas (galego e portugués) así como a economía, a política e sobre todo a educación e a investigación. De xeito, para tentar esto mesmo que vimos comentando, xurdeu, en certa medida, o chamado EIXO ATLÁNTICO. Pero, coidamos que este organismo creado dentro da Unión Europea non está moi desenvolvido e as súas funcións adolecen de certa febleza. Todos nós deberamos ser conscientes do positivo que sería unha verdadeira relación nesta eurorrexión, conformada polos concellos de Galicia e do Norte de Portugal.
Lembramos a semana de Galicia en Portugal, celebrada en 1935 en Porto. Nas diversas actividades daquel evento participaron eminentes galeguistas entre os que salientamos a Vicente Risco, Filgueira Valverde e Fernández del Riego.
Filgueira mantivo contactos frecuentes co gran sabio portugués, o Dr. Santos Junior, que eu tiven a sorte de coñecer na miña nenez en Caldas de Reis. Filgueira fixo frecuentes viaxes a Portugal, moitas delas foron viaxes culturais cos seus alumnos do Instituto de Pontevedra.

Nunha nosa reciente viaxe ao Norte de Portugal, poidemos comprobar, unha vez máis, a súa riqueza cultural (artística, gastronómica,...). Paramos a comer e logo percorrer a cidade de Caminha, descubrindo algunha das súas xoias arquitectónicas e a súa interesante historia.
Tanto Galicia como o Norte de Portugal teríamos que promocionar un turismo de calidade e dar a coñecer os nosos bens culturais e paisaxísticos, aínda que dun xeito humanizado e equilibrado, respectando o medio ambiente e todos os bens históricos-culturais.
Formar axeitadamente aos profesionais da hostelería e aos axentes turísticos para aprender a tratar correctamente aos visitantes. (En Caminha, o trato recibido en algúns dos seus restaurantes non foi o máis adecuado, o que é mágoa; pois, a vila atesoura verdadeiros encantos, como a igrexa que podemos apreciar nas imaxes e da que imos dar algúns datos).

A chamada "igreja matriz de Caminha", a igrexa de Nosa Señora da Asunción ou dos Anxos foi construida nun período de tempo que se extende de 1488 ata 1556; polo que nela, podemos atopar distintos estílos artísticos e arquitectónicos, diversos estilos perfectamente harmonizados: o gótico final, nas súas expresións mendicante e manuelina, o estilo renacentista e mesmo podemos atopar o "mudéjar". É unha xoia constructiva, moi fermosa. A padroeira é a "Nosa Senhora dos Anjos", cuxa imaxe podemos contemplar nunha das fotografías que ilustran esta entrada. O conxunto foi declarado como Monumento Nacional polo Decreto de 16-06-1910.

O CULTO AO ARCANXO SAN MIGUEL NO CONCELLO DE VILAGARCÍA DE AROUSA

2010-09-30T23:48:00.005+02:00

Son os barrios de A Torre e de Trabanca Badiña os que renden culto a San Miguel, organizando unhas sonadas festas en toda a bisbarra. Ambos barrios pertencen á parroquia de Santa Baia de Arealonga, que alberga no seu templo unha imaxe moi valiosa do arcanxo, nunha das súas capelas, construida por D. Pedro de Monteagudo (1688), nun retablo de moito mérito da autoría do escultor Mateo de Prado e dos seus discípulos (1668), no mesmo destaca a impoñente imaxe de San Miguel, que foi restaurada xunto coas outras imaxes que o acompañan aínda non vai moito tempo. A antigüidade e valía do conxunto indícanos que o culto ao arcanxo xa vén de moi lonxe na parroquia.
San Miguel representa a victoria do ben sobre o mal, nesa mesma loita nos debatemos os humanos ao longo das nosas vidas. O arcanxo representa a esperanza de que o ben á fin triunfará.
San Miguel é un santo moi querido na Torre, que dende hai moitísimo tempo, constituíndo unha tradición herdada dos antergos, organiza as festas na súa honra, normalmente, o 30 de setembro, e ó 1 e 2 de outubro, nestes tres días os actos relixiosos son a referencia dunhas xornadas de ledicia, en tempos de vendima e de elaboración dos viños, por eso o dito: Polo San Miguel mete as uvas no tonel.
Antigamente, a Misa de San Miguel de A Torre celebrábase no templo parroquial de Santa Baia e os veciños trasladábanse en procesión ata alí. Máis adiante pasouse a celebrar todo no ámbito do propio barrio. As festas de A Torre son moi recoñecidas, cunhas verbenas de gran calidade, aínda que sempre mirando para o ceo. Lembro, hai anos, a exitosa actuación de Ana Kiro, ultimamente ten actuado a popular orquestra Panorama, entre outras de fama na nosa terra.
O Santo une a veciños e forasteiros en días de celebración gozosa e festiva. Hai actividades para todos, o vecindario participa con moito entusiasmo, a ledicia, os xantares, os bailes; pero, sobre todo a misa, a procesión, as pregarias fan que A Torre amose fachendosa as súas mellores galas.
Voltemos a vista atrás, grazas ao antigo xornal vilagarcián Galicia Nueva, ANO XXIII, Núm. 7.351 que dicía o seguinte sobre as festas na data do sábado 28 de setembro de 1929 e na sección de noticias:
“Hoy y mañana, se celebran en los inmediatos lugares de Trabanca Badiña y La Torre, las fiestas de San Miguel, que, como en años anteriores, resultarán brillantísimas”. Fálase de dous días de festa. Non sabemos se a festa se celebraba conxuntamente nos dous “lugares” ou simultaneamente. Sería interesante facer un estudo en Galicia Nueva sobre as festas de San Miguel. Quizais sexa tarefa doutra oportunidade.
No mesmo xornal con data: martes 1 de outubro de 1929, ano XXIII, núm. 7.353 e na sección de noticias lemos:
“Resultaron muy animadas y concurridas, las fiestas tradicionales de San Miguel, en los lugares de Trabanca y Torre de este término municipal”.
Se naquel lonxano ano de crise foron as festas “animadas y concurridas”; neste, non pode ser menos!

Rematamos con algúns refráns que fan referencia a San Miguel e ao tempo de outono:

- San Miguel, os figos son mel.

- San Migueliño das uvas maduras, tarde vés e pouco duras.

- Polo San Miguel semente quen poider.

- Polo San Miguel sabe o touciño a mel.

- Polo San Miguel, xa o coello se ve ben.

- Se queres mel, por San Miguel.

- Polo San Miguel colle a vara e o caravel.

- Polo San Miguel colle o cesto e o caravel.

FESTAS DE 2010.

CAMBA, ÚLTIMA EDICIÓN (III)

2010-09-27T17:58:00.004+02:00

A última das conferencias da xornada correspondeulle ao profesor, Fidel López Criado, Profesor Titular de Literatura Española da Universidade de A Coruña, quen disertou sobre: AMÉRICA Y EL MUNDO AUTOMÁTICO DE CAMBA. Insiste na plena vixencia de Camba, fai unha indicación sobre a emisión-recepción da obra do vilanovés, onde se reflicten os distintos e ricos mundos de Camba. Foi en distintas ocasións enviado especial ao estranxeiro, esta experiencia recollea especialmente na RANA VIAJERA, segundo a súa expresión. El tivo unha grande capacidade de adaptación ao distintos ambientes e países. Escribe baseándose na observación, no que percibía polos seus sentidos. Son celebradas e míticas as súas crónicas e os seus artigos dende os seus distintos destinos, en distintas épocas: Londres, París, Berlín, New York. El soubo sumerxirse nas vivencias dos distintos pobos, nunha especie de corpo a corpo. Camba gran escudriñador de esencias. Centrouse "no nacional": caracteres, lingua, ambientes, contextos, nos que se reflicten "sombras y pliegues" da sociedade.
Fixábase no seu horizonte visual, o que ve, sinte, palpa. Estuda experimentalmente o carácter nacional. Interpreta, personaliza, opina; mais, non intetou enganar a ninguén. Escribe como vive, vive como escribe, dun xeito cheo de amenidade, retranca, humor. O literario e o pedagóxico danse a man en Camba.
Máis que coñecer a realidade hai que vivila, máis que crónicas Camba escribe cartas saídas das súas vivencias cara os seus amigos, os lectores. Os sentimentos, sensacións, vivencias son certas; aínda que o narrado sexa literario. Destacar a autenticidade das súas observacións, ben distinta á veracidade. Aínda que eu sentín ao chegares a New York o mesmo que Camba: "Todo es aquí grande", "New York me parecía la ciudad de las mil y una noches". E sobre a sociedade americana seguía a dicir: ¿En qué consiste la libertad americana? En "la igualdad de oportunidades". "Aquí un zapatero puede llegar a Presidente de la República". Contrapoñendo dita realidade ao que sucedía e aínda sucede no noso país e en Europa onde a sociedade e máis clasista e máis pechada. Asombráballe a laboriosidade daquela grande urbe: "New York, la ciudad que no duerme nunca, la ciudad de la velocidad, del estrépito". E seguía o profesor a nos indicar os asombros de Camba: "New York es la ciudad en la que se construye siempre. Los neoyorquinos han decidido crecer a lo alto". Subliñaba Camba que a creatividade e a imaxinación son as principais fontes do progreso. E a cidade americana era boa mostra delo.
Tamén quedaba abraiado pola mecanización e a automatización, exclamaba: "New York, una ciudad automática, mecanizada". Chamáballe moito a atención o restaurante automático, onde tan só dispuñan de media hora para comer. "El hombre no se relaciona con el hombre, sino con la máquina". Destacaba Camba a aportación mecánica da sociedade americana e observaba moi certeiramente: "New York es ante todo el momento presente". E para Camba non era cambiar de mundo, cando el chegou a New York, senón cambiar de época, eles, os neoyorkíns, vivían xa noutro tempo. E seguía a comentar: "El español es rico o pobre por herencia. New York es la ciudad del mestizaje".
Non obstante, o profesor López Criado, remataba a súa intervención con esta advertencia: "Todo o mellor e todo o peor puiden coñecelo en New York".

Rematamos, facendo referencia a esta bibliografía de Julio CAMBA:

- LA CIUDAD AUTOMÁTICA. Barcelona, Alhenamedia, 2008.

- UN AÑO EN EL OTRO MUNDO. Madrid, Rey Lear, 2009.

ÁS 17:00 H. DO DÍA 15/09/2010, NA CASA DO MAR DE VILANOVA DE AROUSA, TIVO LUGAR UNHA MESA REDONDA: CAMBA WAY OF LIFE, moderada por Ángela Garra e na que participaron:

- Xavier San Martín, EL CORREO GALLEGO

- Benito Leiro, CONCELLO DE CAMBADOS

- Eduardo Riestra, EDICIONES DEL VIENTO

- Siro López Lorenzo, LA VOZ DE GALICIA

CAMBA, ÚLTIMA EDICIÓN (II)

2010-09-22T14:23:00.006+02:00

Os profesores, Teodoro León Gross, Profesor Titular de Periodismo da U. de Málaga e experto en Manuel Alcántara e Bernardo Gómez Calderón tamén Profesor Titular da mesma especialidade e na mesma universidade, experto en Francisco Umbral, imparten a conferencia inaugural da xornada baixo o rubro de: "EL ARTÍCULO PERIODÍSTICO Y SU PROYECCIÓN LITERARIA".
Comeza o profesor León, mencionando unha súa publicación: DIEZ ARTICULISTAS PARA LA HISTORIA DE LA LITERATURA. E indica que os artículos periodísticos tamén son un xénero literario. Hai unha idea entre moitos periodistas que a literatura corrompe o periodismo. Existe un debate entre xornalistas e literatos, tentando descalificar uns á literatura no xornalismo e outros ao xornalismo na literatura.
A "Real Academia de la Lengua" no século XIX organizou debates e concluío sempre que o periodismo pode ser literatura; pero, literatura menor.
Nos periódicos, actualmente, a sección de opinión ten decrecido; nembargantes, as columnas aumentaron. A columna ten ao seu favor a levedade, rapidez, exactitude, visibilidade e a multiplicidade; estas características exténdense ao periodismo actual, según a previsión do profesor Galino. Os blogs amosan que a columna vai ter vitalidade.
Camba non era un columnista stricto senso, foi un articulista. Non o era oficialmente; pero, de feito, si que era columnista. Sorprende a escasa acollida académica da columna. Os literatos no son moi ben vistos nas redaccións dos periódicos.
Os periodistas que escriben como queren, que non se circunscriben ás normas teóricas do xornalismo foron mal comprendidos, e denominados despectivamente os literatos.
O problemático é o literario, non deixa de crear máis que dificultades, mais, por outro lado, o que fai grande a un xornal é o literario.
O articulismo pode ser de dúas clases, o que se dedica á análise e o encamiñado cara o entretemento (esta modalidade semella un xénero menor). O literario fai referencia ao ficticio; o periodismo reflicte a realidade, entón o literario non encaixa no xornalismo. Pensamos que o literario é cuestión da competencia expresiva. A escritura literaria tamén se da no xornal. No entretemento búscase que o lector comparta o punto de vista do autor. Son textos retóricos que non persiguen a verdade; persiguen a adhesión do público. Este obxectivo tamén se persigue na análise. O artículo de persuasión, utiliza a liña argumentativa, ofrecendo datos. A liña inxeniosa, literaria (como facía Camba) busca sorprender, interpelar ao lector, ofrecerlle goce estético, placer de ler. O literario non exclúe ao artigo do periodístico. O ORNATUS, o adorno é o buscado como fonte de placer. Un discurso galano sedúcete. O literario non é algo alleo ao articulismo. O articulismo literario é máis apreciado que o meramente argumentativo. Ao ser literatura vence ao tempo.
A segunda parte da ponencia correspóndelle ao profesor, Gómez Calderón, que comenza argumentando da vixencia limitada do xornal. O periódico consúmese en 24 horas. E os artigos con valor literario hai que salvalos. A literatura pode axudar a comprender a realidade, por eso os mellores artigos dun autor deben ser seleccionados e publicados en formato de libro.
No mundo anglosaxón a columna ten características máis argumentativas e analíticas coas características de certeza, precisión e exposición de ideas. O articulismo español é máis literario.
Os escritores e intelectuais en España sempre tiveron dificultades económicas; por eso, se aproximan ao xornalismo, incluso para divulgar a súa obra. O periodismo era un método de subsistencia. A traxectoria, a xenealoxía do artigo literario é densa dentro do periodismo de España.
Breve aproximación á historia do articulismo en España:

PRIMEIRO TERCIO DO SÉCULO XIX

O articulismo alónxase do ensaísmo do século XVIII, alixéirase e popularízase. Dos personaxes máis importantes, subliñar as figuras de Mesonero Romanos e Mariano José de Larra, pai do articulismo español e primeiro líder de opinión do xornalismo español. A súa obra periodística convérteo en escritor.
Co Romanticismo e no reinado de Isabel II decae o articulismo. Figura destacada deste momento, Pedro Antonio de Alarcón.
Ata finais do século XIX non volve a florecer o articulismo, topámonos coa figura clave de Clarín, quen ademais exerceu como crítico literario. A súa producción periodística LOS PALIQUES está chea de mordacidade e vivacidade.

No século XX un mestre do articulismo é sen ningún xénero de dúbidas, Julio Camba.

Para rematar, enumerar algunhas das principais plumas do columnismo actual:
César González Ruano, que comentaba que o columnismo ten alento literario, é a expresión da subxectividade. Dicía que o artigo é o soneto do periodismo. Menciona tamén dun xeito rápido a Sánchez Mazas e a Campmany, famoso e polémico columnista de ABC. Finaliza mencionando a Viçenc, que dende o xornal EL PAÍS, pode considerarse epígono dos anteriores.

CAMBA, ÚLTIMA EDICIÓN (I)

2010-09-18T17:16:00.004+02:00

Segundo as notas tomadas na xornada, celebrada no Salón de Actos da Casa do Mar de Vilanova de Arousa, o mércores 15 de setembro de 2010, sobre JULIO CAMBA ANDREU (Vilanova de Arousa, 1882 - Madrid, 1962), imos facer a partires de agora, tres crónicas, en entradas sucesivas, que reflicten os actos celebrados na sesión de mañán de dita xornada, que xiraba encol do famoso xornalista e escritor vilanovés.
Sobre as 10:30 h., Xosé Xoán Durán Hermida, Vicepresidente da Deputación Provincial de Pontevedra e Concelleiro de Cultura de Vilanova de Arousa, acompañado do Sr. Teniente Alcalde do Concello vilanovés, en representación do Alcalde, do Director da UIMP en Galicia, Xosé Luis Barreiro Rivas, do Director da Xornada, Fermín Galindo Arranz e dos señores profesores que ían intervir no acto, dirixe unhas verbas iniciais de saúdo e de acollida, tamén de agradecementos que dan inicio a dita actividade universitaria formativa e de homenaxe a Camba.
Cédelle a palabra ao profesor Galindo, quen se sinte vinculado a estes actos sobre Camba en Vilanova, dende os cursos de verán de 2005. Tamén indica que o interese por Camba segue vixente, o que demostran as teses de doutoramento sobre a súa figura, unha última en Brasil, a reedición das súas obras,... Que amosan a importancia deste singular xornalista e escritor. Seguidamente fai unha lembranza emotiva e de recoñecemento cara D. José Vilas Nogueira, profesor e articulista, quen compartía con Camba unhas características definitorias das súas obras. Cales son, a utilización da síntese e da frase curta, da fina ironía galega por medio da retranca e do humor, o que supuña unha gran mestría na utilización e no dominio da linguaxe. De aí que moitos dos artigos e das obras de Camba teñan plena vixencia e se poidan ler hoxe con total normalidade e cheos de contemporaneidade; por eso, son dignos de admiración.
A continuación o Sr. Durán cédelle a palabra a Xosé Luis Barreiro Rivas, quen comeza dicindo que a súa presencia en Vilanova e nestas terras do Salnés vén de lonxe por variados motivos, por seus cargos políticos e tamén por motivacións de carácter afectivo.
Agradece ao Vicepresidente da Deputación polas súas axudas á UIMP. E ao profesor Galindo por ter aceptado a dirección do curso.
Segue a dicir que os cursos de verán achegan temas tratados con rigor a un público variado e interesado en temáticas que as veces non teñen acubillo na universidade convencional.
Continúa argumentando que Camba era un xornalista de vocación, non de formación. Foi un periodista de raza. O verdadeiro periodista debe saber onde está o problema e utilizar a parábola, o símbolo para explicalo con brevidade e prontitude cunha linguaxe fácil e áxil. Camba era quen de posuír esas virtudes do xornalismo. Foi un viaxeiro e un políglota. Tivo que compoñer as súas crónicas en tempos difíciles, en tempos de guerra. Coñeceu in situ os lugares, as xentes e soubo, como ninguén, como transmitir as crónicas, naqueles tempos en que ata eso era difícil.
Xulio Camba foi polifacético como escritor. Gran gastrónomo, magnífico escritor de viaxes, excelente humorista. Era un intelectual creativo e constructivo. Hoxe suscita interese para os estudantes e estudosos do xornalismo e non deixa de medrar o seu interese por el.
Despois das verbas do Sr. Barreiro, dase por inaugurada a xornada. Deseguido comezarían as dúas ponencias, das que noutras entradas, faremos a súa síntese.

UNHA PLUMIÑA DE MANOLO REY

2010-09-14T11:42:00.003+02:00

Manuel Rey Posse (1890-1952) foi un gran artista vilagarcián, moi polifacético e moi querido e lembrado por moitas persoas en Vilagarcía. Quenes o recordan, fanno con tenrura e nostalxia.
Nesta oportunidade, ofrecemos a contemplación dunha súa plumiña, cedida xentilmente pola familia Sobrido, da súa colección particular. Trátase dunha recreación do entorno da popular capela de San Roque de Vilagarcía de Arousa, espazo perfectamente recoñecible. Na actualidade, dende aí comeza a chamada "Festa da Auga", organizada dentro das festas patronais na honra do santo de Montpellier.
Nas súas plumiñas, Manolo Rey recrea lugares e escenas tipicamente galegos, moitos deles, da súa querida cidade natal e tamén, concretamente, da parroquia de Cornazo, precisamente no cemiterio parroquial de dito barrio está soterrado o lembrado artista.
Unha vez máis, queremos recoñecer e valorar a figura de Manuel Rey Posse e o que significa aínda hoxe para a cultura de Vilagarcía de Arousa.

A MANOLO REY, POR SEMPRE.

ADIVIÑAS, ADIVIÑAS...

2010-09-04T18:57:00.003+02:00

Podemos dicir que Filgueira Valverde escribiu do divino e do humano, non hai cousa referida a Galicia que el non tratara e esculcara. No seu SEGUNDO ADRAL, pp. 27-30, atopamos que fala das adiviñas, buscándolle unha orixe que se perde na noite dos tempos e dos secretos. Son como laberintos verbais, misterios, xogos coas palabras que agudizan o inxenio. No popular desenvólvese realmente a intelixencia, os vellos petrucios enlazados con vellos mitos, coas conxeturas sibilinas, plantexaban adiviñas, moi do gusto popular. Recuperemos a riqueza da linguaxe, a súa sotileza e xoguemos todos ás adiviñas, velaquí algunhas recollidas por Filgueira nese Adral e onde podedes comprobar as solucións:

- Eido branco e terra negra, cinco aradores tirando por unha rella.

- Alto e guapo son / e ando á fortuna, / corto por onde ando, / coso sen costura.

- ¿Que é, que é, primeiro, andar a catro patas, despois en dúas e logo en tres?

- Alto piñeiro, redondo molete, que chova que neve, nunca se derrete.

- A vella, cun dente que chama a toda a xente.

- Fillo do cantador, vive entre paredes brancas e ten de ouro o corazón.

- Catro saltamontes, catro correfontes, dous turulús e un dalle-dalle.

- Iglesiña pequeniña, sacristán rebulidor, os santiños que están dentro sonche da mesma color.

- ¿O que cando máis lle quitas máis grande é?

DOUS ESCUDOS REPUBLICÁNS EN VILAGARCÍA

2010-08-28T00:52:00.004+02:00

En Vilagarcía de Arousa, no seu casco urbán, podemos atopar unha rica representación heráldica, xa temos falado dos escudos do marquesado de Vilagarcía, que se atopan no entorno do pazo e do convento de Vista Alegre e na igrexa parroquial de Santa Baia de Arealonga, tamén nos temos referido, neste blog, aos escudos ecresiásticos que se atopan neses mesmos lugares xa citados. Hoxe e como curiosidade, ímonos referir a dous escudos republicáns, que tamén podemos atopar no espazo urbán da cidade arousá.
Un está situado no edificio que hoxe alberga á Escola Municipal de Música "Bernardo do Río" de Vilagarcía (e que ofrecemos na primeira imaxe). O edificio comezara a construirse na época da dictadura do xeneral Primo de Rivera e inaugurado en tempos da II República como Escola Graduada de Primeira Ensinanza, tamén se estudaba crear unha Escola de Artes e Oficios. Posteriormente, foi ocupada como cuartelillo da Falanxe, para recuperar á fin o seu primitivo uso, sendo durante moitos anos a Escola Graduada "Concepción Arenal", coñecida popularmente como o Colexio do Ramal. Logo sería utilizado como Centro de Educación de Adultos. Durante breve tempo e de xeito provisional, mentres se efectuaba a remodelación e ampliación da Casa do Concello, o edificio foi utilizado pola policía local. Ata hoxe, que está adicado as ensinanzas elementais de Música. O escudo ten a coroa típica dos escudos republicáns, formada por pequenas torres, o corpo central representa o escudo nacional daquela época dos primeiros anos 30 do século pasado.
O segundo escudo, atópase na fonte que preside a praza, que hoxe se denomina de España e que moito antes foi chamada de Afonso XIII, tamén recibiu o nome de Praza da República, logo pasou a ser de Santa Eulalia, ata hoxe, que como xa dixemos, se coñece como praza de España. O corpo principal do escudo, representa aquí, o escudo de Vilagarcía; pero, coa coroa típica dos escudos republicáns. Os escudos, os edificios, as rúas e prazas da nosa cidade contan a nosa historia e o paso do tempo con verbas labradas na pedra e que moitas veces nos pasan desapercibidas. As cidades teñen alma e contan a súa vida en palabras de pedra cinceladas polos homes que noutrora as habitaron. Como pasa con nós agora, que tamén deixaremos a pegada do noso paso como veciños e habitantes dos nosos pobos e cidades.
Cando paseemos pola vila, que non se nos escapen tantos detalles que falan de antes e do de agora e que permanecerán no mañán, se é que sabemos conservar o valioso.

AGUSTÍN ROMERO, BENFEITOR DE CORNAZO

2010-08-17T18:39:00.002+02:00

Un fillo da parroquia de San Pedro de Cornazo, Agustín Romero García (1841-1929) foi un gran home do concello de Vilagarcía de Arousa, que pretendeu face-lo ben e compartir a súa riqueza espiritual e social; así como poñer ao servizo da comunidade os seus bens materiais, conseguidos co seu esforzo e traballos.
Coñeceu dende moi neno, como moitos galegos, o mundo da emigración, na República do Uruguay amasou a súa fortuna no mundo do comercio e da agricultura. Foi moi recoñecido naquel país sudamericano, ocupando algúns cargos públicos de relevancia, chegando a emparentar co presidente daquela república.
Regresou ao seu querido Cornazo natal, onde fixo gala da súa filantropía, construíndo unha escola e dotándoa dunha gran mestra, a señorita Bouza Trillo, colaborou na construcción da nova igrexa parroquial de San Pedro de Cornazo en 1925, sobre os restos da igrexa anterior, financiou a ampliación do cemiterio parroquial, acondicionou camiños e corredoiras, dotou a súa parroquia de traída de augas, así como dun lavadoiro público e dun fermoso campo de festas,... Socorreu aos necesitados, non tan só da súa bisbarra; senón, aos de toda Galicia. Formou parte na fundación da Cruz Vermella de Vilagarcía e foi condecorado coa Medalla de Ouro de dita entidade e da Gran Cruz de Beneficencia.
Foi un home moi querido e recoñecido, a vía principal de entrada a súa parroquia chámase, avenida Agustín Romero; preto da que foi escola, hoxe en estado ruinoso e de abandono, foi erixido un busto na súa memoria (da autoría de Manuel Rey Posse) e que ilustra esta entrada. Dito entorno debera estar máis coidado e respectado.
Como anécdota, o gran artista Manuel Rey Posse (1890-1952) esculpiu en pedra a imaxe de San Pedro que se atopa na fachada principal da igrexa de Cornazo, xusto enriba da porta principal da entrada a dito templo; pois ben, din con moi bo criterio, que a cabeza do santo correspóndese coa de D. Agustín Romero García.
Homes así, exemplares e xustos, son os que necesita á nosa sociedade, tan egoísta e acaparadora.

CONSULTAR:

VILA FARIÑA, Xosé Lois e Víctor Viana Martínez: DICCIONARIO BIOGRÁFICO DE LA COMARCA DE O SALNÉS. Vigo, Deputación Provincial de Pontevedra, 2001, p. 262.

VV.AA.: CORNAZO, San Pedro de. En GRAN ENCICLOPEDIA GALLEGA, t. 7. Vitoria, Silverio Cañada, 1974, p. 147.

GOCES DA INFANCIA

2010-08-09T19:23:00.003+02:00

Nunha exposición de marionetas no POBO ESPAÑOL de Barcelona atopeime cun conxunto de marionetas que representaba a unha serie de personaxes que me retrotraía á infancia. Pois foi, efectivamente, na Biblioteca Pública de Caldas de Reis, onde por primeira vez trabei contacto cos cómics do gran e inmortal Hergé. Cando o meu amigo, José Antonio Búa Barreira, máis eu frecuentabamos aquel punto de lectura, el ía pola electrónica, eu polo entretemento e a literatura. Era mágoa ou non que a maioría dos cómics de Tintín, que albergaba aquela biblioteca, de tan gratas lembranzas, estaban rotos, faltábanlles follas e eu non podía rematar de ler ben as historietas. Esto motivou que cando puiden, comprei tódolos albumes e así completar a tarefa que naqueles anos 60 fora imposible.
Por eso, ao atoparme con Tintín, co capitán Haddock, co profesor Tornasol e cos irmáns Hernández e Fernández en Barcelona, esbocei un sorriso porque moitas cousas me facían lembrar a miña infancia caldense.
Os cómics e especialmente os de Tintín, así como a colección das Aventuras de Guillerme, aquel Guillerme irreverente, traste e intelixente, e a colección de Enid Blyton titulada: O CLUBE DOS SETE SECRETOS, fixeron de min, dende a infancia, un ávido lector, así como o exemplo do meu avó materno, persistente lector e promotor da lectura. As lecturas divertidas, máis rodearse de persoas amantes da lectura converten a un nun devorador de libros, que son bos compañeiros para a viaxe da vida.

CICLO CULTURAL NO LICEO CASINO DE VILAGARCÍA

2010-07-28T00:24:00.002+02:00

Filgueira Valverde foi un promotor cultural, un home que xerou cultura e xestionou cultura. Esta inmensa actividade cultural desenvolvida por Filgueira mermou a súa obra de creación literaria, aínda así, chea de calidade e de intensidade.
Filgueira ten pronunciado algunha conferencia e participado nalgunhas actividades culturais na sociedade Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa. Hoxe imos reseñar algunhas actividades culturais de finais do mes de xullo de 2010, nesa centenaria sociedade:

FACEMOS CAMIÑO - XACOBEO/2010 - LICEO CASINO DE VILAGARCÍA DE AROUSA

28/07/2010, ÁS 21:00 H. NA TERRAZA DO LICEO CASINO: Actuación do acordeonista de 11 anos de idade, David Álvarez Caneda, quen interpretará o seguinte programa:

- Dúas pravianas galegas

- Larachispún (popurrí galego)

- Lela

- Mi bella Lola

- Luz Divina

- Cielito Lindo

- México Lindo

29/07/2010, ÁS 21:00 H., NO SALÓN DE ACTOS: Presentación da novela: LAS PUERTAS DEL ALMA de Sabela Muñiz Pérez.

30/07/2010, ÁS 21:00 H., NO SALÓN DE ACTOS: Actuación do Coro da Asociación de Amas de Casa "O Noso Lar", dirixido por José Álvarez e acompañado á guitarra por Eduardo Campos, que interpretarán o seguinte programa:

1.- San Benitiño (popular)

2.- Saudade (Andrés do Barro)

3.- Habanera de Don Gil (Fragmento Zarzuela: Don Gil de Alcalá)

4.- La petaquita (Violeta Parra)

5.- Zamba de mi esperanza (Luis Morales)

6.- Limeña (Chabuca Granda)

7.- Naranjerita (Osvaldo Sosa)

8.- Canción del jangadero (Jaime Dávalos)

9.- La perla (habanera)

10.- No soy de aquí, no soy de allá (Facundo Cabral)

11.- El Arriero (Atahualpa Yupanqui)

Este mesmo día despois do concerto, INAUGURACIÓN DE PINTURA da artista, Mila Barcala Patiño, que estará aberta ata o 27 de agosto.

CULTURA É PARTICIPACIÓN, CONTEMPLACIÓN, CREACIÓN, GOCE, todos e todas invitados a este ciclo cultural do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa.

MOITO FALAN OS TONTOS

2010-07-18T19:59:00.002+02:00

É MELLOR ESTAR CALADO E PARECER TONTO QUE FALAR E DESPEXAR AS DÚBIDAS DEFINITIVAMENTE. (Groucho Marx).

A palabra pode converterse nunha arma arroxadiza, a lingua mal dominada é como unha daga ben afiada. Hai que ser prudentes no uso da palabra. Usada comedidamente e se é posible para agradar aos demais. Os xuízos e as críticas deben estar ben fundados e acreditados xa que é moi fácil falar e criticar, facer dano coa palabra; non mentemos a mentira, a difamación, a calumnia, a falsa testemuña; eso é o peor do peor.
Moitos falan por falar, sen consistencia, sen rigor; faltos de intelixencia... demostran así a súa imbecilidade, máis lles valera ter a boca pecha. Lembremos o refrán: EN BOCA PECHADA, NON ENTRAN MOSCAS". É ben certo o aforismo de Groucho. Mais os tontos, a maioría das veces, non se decatan de que o son, aínda máis, pensan que son os seres máis intelixentes do mundo. Son moi perigosos, por aburridos e noxentos; hai que fuxir deles.
Nos medios de comunicación social, na sociedade en xeral, cantos tontos non hai? Vivimos no reino dos tontos; pero, son os listillos de turno, que se aproveitan das ocasións para medraren. Por eso, existen tanta pobreza de pensamento, tanta vulgaridade, extremada miseria de vocabulario. A quen lle convén que impere tanta tontería? Falan e meten ruido os que deberan estar calados, os sabios permanecen en silencio, miden as súas palabras, son prudentes. Sufren ao escoitar a tanto falabarato oportunista, ao comprobar que predominan a mentira e a falsía, a adulación. A ver se lle fan caso a Groucho Marx. Cousas veredes!

MANOLIÑO, O DE INÉS

2010-07-05T20:22:00.002+02:00

(Filgueira sempre recordaba e facía a gabanza dos seus amigos, rendéndolle sinceiras homenaxes. Nós queremos emulalo e hoxe facemos un recoñecemento a un amigo da infancia, verdadeira patria do home).

Manoliño foi un veciño amigo da miña nenez en Caldas de Reis, a fermosa e histórica vila termal, de tan grata lembranza. Os pais de Manoliño tiñan un posto de productos cárnicos na Praza de Abastos caldense e vivían nunha casa a principios da rúa do Embudiño. Nin que dicir ten que a nai de Manoliño chamábase a señora Inés.
Era un rapaz moi pavero e cheo de inxenio. Facía moi ben uns arcos que tiñan por frechas ballestas de paraugas ben afiadas, ben sei delo porque unha daquelas magníficas frechas impactou certeiramente nas miñas nalgas, cando Manoliño manexaba fachendoso o seu admirado e envexado arco. Tamén facía unhas espadas de madeira moi bonitas, moi ben talladas coa súa navalla, semellaban espadas de verdade. Entre outras cousas e mil falcatruadas, compoñía unhas sorprendentes pompas de xabón, feitas cun anaquiño de xabón LAGARTO metido nun cacharro de auga, despois de remexer ben, sopraba cunha palliña e dende as esqueiras de entrada da súa casa, saían as pompas coas que xogabamos de vagar todos os raparigos do barrio.
Daquela os nenos eramos máis libres, as rúas eran nosas, eramos os verdadeiros protagonistas dos nosos xogos.
Sorte de poder contar cun amigo tan mañoso. Manoliño e uns rapaces extremeños, andaluces ou casteláns, non sei, de fóra, que eran fillos duns gardas civís que daquela vivían nunha casa da rúa dos Fornos, montaron un soberbio espectáculo de monicreques feitos por eles con cartóns e papeis. Representaron a función dende unha das fiestras da casa dos gardas civís. Tódolos nenos do barrio e algúns adultos presenciamos aquela inesquecible representación; eso si, tivemos que pagar unha peseta.
Con Manoliño de mandamáis démoslles un susto a un pequeno grupo de mantidas, nun mes de agosto dos 60. Á noitiña, cando saían do balneario e pasaban preto da igrexa de Santo Tomás, cuns calacús perfectamente amañados para que semellasen unhas caveiras, puxerámoslles dentro unha veliña acesa. As velliñas escorrentaron cheas de medo. E nós, axeitadamente agochados, morríamos de risa.
Manoliño era un experto en roubar, aquelas saborosas laranxas da horta do cura. Polas noites de verán ía espiar ás parellas no parque xardín e na carballeira da Feira, á beira do senlleiro río Umia.
Manoliño era un fenómemo. Na escola alongaba o seu pescozo para poder copiar nos exames dos compañeiros máis adiantados. O mestre, D. Victoriano Rosales, dicíalle: Manoliño, semellas unha xirafa e dáballe un capote na cabeza. Con Manoliño e outros compañeiros teño latado algunha vez da escola para ir á fermosísima fervenza de Segade de Arriba, algúns primeiros de mes, cando D. Victoriano se ausentaba da Graduada, por ser día de cobro, e ía a Pontevedra a recibir a paga do mes del e dos outros mestres.
Que recordos! Xa fai moito que non sei nada de Manoliño. El non o sabe; pero, era o meu heroe de neno, por ter un espírito libre e aventureiro.

(Na imaxe, Manoliño era o monaguillo que figura á esquerda da foto).

VILA FARIÑA PRESENTA UN LIBRO NO LICEO CASINO DE VILAGARCÍA

2010-06-27T00:26:00.007+02:00

Á tardiña do día de San Xoán (patrón da parroquia de Baión), no Salón de Actos do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa, ás 20:30 h., celebrouse a presentación da segunda edición do libro de Xosé Lois Vila Fariña, Cronista Oficial do Concello de Vilanova de Arousa, que leva por título: MEMORIA HISTÓRICA DE LA PARROQUIA DE BAIÓN.
En primeiro lugar, deu a benvida aos amigos e amigas presentes e dirixiu unhas verbas de introducción, Xermán Torres, Vicepresidente e Secretario de Actividades Culturais do Liceo Casino. Comentou, entre outras moitas cousas, que o amigo Xosé Lois é unha persoa digna de admiración e de louvanza pola súa exemplaridade, a súa loita por superar titanicamente todos os atrancos da vida e polo seu grande amor polos seus, polo seu querido pobo de Baión, por toda a comarca do Salnés-Arousa e por Galicia e o galego en xeral. Tamén asombra a súa extraordinaria afección, dende moi cativo, pola lectoescritura e polo coñecemento e estudo da Historia en xeral e da Historia local e comarcal, en particular, asunto no que é un magnífico experto. É merecente de ser salientado o seu autodidactismo e o seu traballo denodado por coñecer e por saber; sen dúbida, é unha lección vivinte para todos nós. A súa peripecia vital podía dar para escribir unha interesante novela. Referíndonos ao seu libro, subliñar que é unha voluminosa fonte de datos sobre os veciños de Baión ao longo da historia, eles son os verdadeiros protagonistas do libro. Este ofrece abondosa información dende a Prehistoria ata os nosos días, non queda pedra, monumento, recuncho, dato sobre Baión que non se vexa reflectido nesta extensa obra. Verdadeiro banco de datos sobre a parroquia, hoxe vilanovesa. Baión pode sentirse orgulloso por ter un fillo que sabe renderlle homenaxe en forma de libro. Baión ten o seu libro, non todos os pobos poden presumir de contar cunha publicación así, Baión si, grazas a Vila Fariña.
Finalmente, o autor toma a palabra para disertar da presencia de Baión en Vilagarcía; pois practicamente dende o ano 1935 e ata 1945, Baión pertenceu ao Concello de Vilagarcía de Arousa. Detrás desta anexión estaba, sobre todo, o Partido Galeguista. Algúns persoeiros da época vían positivo este asunto, por múltiples razóns, entre elas, proximidade xeográfica, facilidade nas comunicacións, posibilidade dunha mellor atención á parroquia, e tamén razóns de índole económica. Pero, as forzas conservadoras de Vilanova de Arousa non eran partidarias de que Baión pertencese ao Concello de Vilagarcía de Arousa e como consecuencia da Guerra Civil de 1936 e o conseguinte réxime político resultante, vaise ir conseguindo pouco a pouco que Baión pase á xurisdicción de Vilanova despois do ano 1945.
Entre os fillos ilustres de Baión, existe a hipótese de que o bispo medieval Álvaro Pelagio, fillo natural de Paio Gómez Charino, Almirante do Mar, fose nativo da parroquia de Baión, tiveron casa e frecuentaron Baión personaxes como Bóveda, Castelao, os Álvarez Limeses, porque Baión ten unha fértil campiña e lugares cheos de maxia e de historia, que o noso amigo Vila Fariña quérenos facer descubrir e para que quede constancia escrita, xa que esto é a natureza da historia, da vida e milagres dun pobo digno de pasar á Historia, Xosé Lois encargouse diso precisamente.
Antes de por fin ao acto, houbo unha interesante quenda de preguntas ao autor por parte do público asistente, que resultou moi ilustrativa. De seguido, Vila firmou e dedicou algúns exemplares, non sen antes, de que o Vicepresidente do Liceo Casino agradecese a todos os asistentes pola súa presencia a este acto cultural.

LEMBRANZAS DE ANISIA MIRANDA E DE NEIRA VILAS

2010-06-13T19:23:00.003+02:00

Cheguei ao coñecemento de Xosé Neira Vilas por medio do seu extraordinario libro: MEMORIAS DUN NENO LABREGO, este best-seller fórame regalado por un grande amigo, extraordinario amante de Galicia, quen me concienciou na descuberta da nosa lingua e da nosa cultura, falo do crego galeguista, Daniel Luis Espiño Otero, moi coñecido e querido na nosa comarca de Arousa.
Ao meu alumnado, cando ensinaba a nosa lingua, transmitinlle o coñecemento de Neira Vilas e da súa obra. O 6 de xuño de 1996, visitamos en Gres (Vila de Cruces) ao matrimonio de escritores, Xosé e Anisia, eles recibíronnos moi agarimosamente na súa casa. Descubrimos a súa tenrura e a súa sensibilidade; foron uns anfitrións exquisitos, tanto o alumnado como o profesorado quedamos fascinados coa visita á casa e a biblioteca-complexo cultural de ámbolos dous escritores.
Posteriormente, e en varias ocasións tiven a oportunidade de entrevistar a Anisia Miranda no espazo dos libros: O CURRUNCHO DOS LIBROS do programa sabatino "HOY PARA TI" de Radio "Arosa"-SER. Neste espazo radiofónico recomendabamos (facémolo agora igualmente) a obra literaria da exemplar parella NEIRA-MIRANDA. Os dous amaban a Galicia dun xeito especial, Xosé sígueo a facer, desgraciadamente sen a presencia motivadora de Anisia. Sirvan estas verbas de recoñecemento e admiración pola súa obra e exemplaridade; ao mesmo tempo, facemos sentida lembranza de Anisia Miranda, marcada por Galicia e por Cuba, dous países tan relacionados e tan próximos. A presencia galega en Cuba é determinante e alá sucederon e xestáronse tantas cousas importantes para Galicia: himno, Real Academia e alí foron acollidos tantos galegos, pasaron tempadas naquelas terras moitos escritores, artistas e intelectuais galegos, entre eles, Curros, Cabanillas...
Para Anisia a nosa testemuña de cariño e de gratitude, q.e.p.d.

Non deixen de achegarse a obra de Xosé e de Anisia e de visitar o lugar entrañable de Gres, as súas terras, os seus ríos, a súa paisaxe son o marco onde se desenvolven as historias do inesquecible e importante libro: MEMORIAS DUN NENO LABREGO.

(Nas imaxes, o artigo en ONDAS DE AROSA, que recolle a nosa primeira visita a Gres, e un autógrafo de Neira Vilas nun dos meus exemplares de MEMORIAS).

AS VERBAS

2010-06-04T14:39:00.003+02:00

MARABALLA.- Sobre esta verba fala o mestre Filgueira no seu primeiro ADRAL nun artigo chamado O ARUME ARPADO, onde indica que é unha das numerosas variedades da palabra arume, que nomea as acículas dos pinos.
Na miña infancia teño escoitado, no ámbito local de Caldas de Reis, a palabra maraballa, referida a unha herba de forma radial, estrelada que era moi gorentosa para os coellos. Aínda lembro a miña nai recollendo maraballas cun coitelo vello no herbal que había preto do río Umia e do lavadoiro de auga quente de Caldas. Ese mesmo herbal servía para poñer a roupa a clarear e como tendedeiro comunal. Tamén me lembro como os coellos comían con fruición as para eles saborosas maraballas.
Aínda que Filgueira escribe esta verba con "b", eu tamén a escribía así, nos diccionarios de lingua galega actuais figura: maravalla, e no Gran Diccionario Xerais da Lingua Galega, atopamos esta acepción da palabra: "Xénero de plantas vivaces da familia das compostas, de follas alternas de cor variable; comprende unhas vinte especies das que a máis coñecida é a CALENDULA OFFICINALIS.

(No meu debuxo aparece un coello e un esquema de como recordo que era a maraballa, da que el é un gran devorador).

DOUS AMIGOS - 1996

2010-05-16T17:14:00.002+02:00

Cando estaba concibindo a publicación do meu libro: Ó GALEGO POLO TEATRO (1996), coñecín a dúas persoas coas que ben axiña trabei unha fonda amizade, o editor galego, desgrazadamente xa falecido, Carlos Blanco, daquela máximo responsable das Edicións do Cumio, e ao escritor Xosé Vázquez Pintor, asesor da editorial viguesa. Carlos Blanco alentou e acolleu con moito agarimo a idea de publicar o meu libro, no que tamén tomou boa parte, unha parte calada; pero, eficiente, o meu amigo de mocidade, Cándido Meijide, quen estaba integrado no equipo da editorial. A relación con Carlos Blanco e o seu equipo editorial foi magnífica. Estoulles moi agradecido polas súas atencións e polo bo traballo desempregado. Ao fin o libro foi unha vizosa realidade, da que quedei moi satisfeito. Xa falei tamén do fermoso limiar de D. Xosé Filgueira Valverde.
Xosé Vázquez Pintor coa súa experiencia de escritor, de home do teatro, de pioneiro no mundo do mimo en Galicia, axudoume moito a mellorar e completar o meu traballo con ideas e suxerencias sobre todo en aspectos da técnica do mimo e no universo dos titiriteiros galegos. El relacionarase moito con Varela Buxán, autor de teatro popular galego. En Bos Aires, con Maruxa Villanueva, Varela Buxán encargouse da representación de OS VELLOS NON DEBEN DE NAMORARSE de Castelao. Vázquez Pintor fora amigo e admirador de Varela Buxán. Moito falamos del e da súa obra dramática. Tamén era tempo do teatro dos maiores da Casa da Bola de Cangas. Cangas de Morrazo era a vila de adopción de Vázquez Pintor, pois el era nado en Melide.
Sirva esta lembranza para reiterar a miña gratitude e recoñecemento a Carlos Blanco e o seu equipo editorial e ao meu amigo, o profesor Xosé Vázquez Pintor, con quen tanto conversei sobre o teatro galego.
Non esquezo aquela "accidentada" viaxe a Ferrol coa miña muller, Vázquez Pintor e Cándido Meijide para presentar alí, na Sala Sargadelos o meu libro sobre o teatro galego, pero quizais esto sexa obxecto doutra xeira de verbas para compartir na rede.

UNIDOS POLA MÚSICA

2010-05-08T16:40:00.003+02:00

II MOSTRA MUSICAL DO EIXO ATLÁNTICO - FINAL EN VILAGARCÍA DE AROUSA, 08/05/2010

LIMIAR:

O mestre Filgueira era un namorado da Música, un gran melómano. Sempre protexeu e promoveu este arte, participando na creación e promoción de moitas iniciativas musicais, como por exemplo, o certame internacional MÚSICA EN COMPOSTELA e dentro das actividades do mesmo, sempre no Museo de Pontevedra os magníficos concertos baixo o rubro, MÚSICA A LA LUZ DE LOS CANDELABROS.
Tamén era íntimo amigo de persoeiros da Música en Galicia, como do gran musicólogo xesuita, Padre Calo, e do gran compositor homenaxeado hoxe en Vilagarcía co gallo da celebración da II MOSTRA MUSICAL DO EIXO ATLÁNTICO, referímonos a ROGELIO GROBA GROBA, quen musicou as SEIS CANTIGAS DE MAR IN MODO ANTICO, da autoría de Filgueira, dentro do movemento neotrobadorista. Filgueira tamén amaba moito ao fraterno Portugal, era íntimo amigo do Dr. Santos Junior e logo ten adicado fermosas páxinas a temas lusitanos, como por exemplo, a súa magnífica monografía sobre Camoens, era partidario dunha relación moi estreita entre Galicia e Portugal.

A REALIDADE DE HOXE:

Nós tamén estimamos en alto grao a Música e por medio da ANPA DO ENSINO MUSICAL DE VILAGARCÍA "ATRIL" coa colaboración do Concello da mesma cidade celebramos catro edicións dunha mostra musical que ideamos e fixemos vizosa realidade. Dende outros enfoques o EIXO ATLÁNTICO recolleu a proposta da Concellería de Educación do Concello da capital arousá de asumir a organización e celebración das mostras musicais e xa vamos na segunda, que celebramos hoxe.
Mozos e mozas de Galicia e Portugal xúntanse para competir artísticamente nunha reunión musical de irmandade. As semifinais celebráronse en Portugal, hoxe a final aquí. Hai moita calidade, pódese gozar dunha velada magnífica, todos unidos pola Música.
Atril, non coincidindo coa Mostra, que ten carácter bianual, celebra uns encontros musicais non competitivos, dos que xa se celebrou unha edición.
É desexable seguir apostando pola Música dende os centros educativos e as institucións, promovendo todo tipo de actividades e concertos. Todo polo ben da mocidade e para honrar á Musa Euterpe. Viva a Música!

A QUE LLE DAMOS VALOR?

2010-04-28T13:54:00.001+02:00

Certamente vivimos nunha permanente crise de valores, non é cousa nova. Uns valores desprazan a outros; o mundo e a sociedade cambian, estamos en constante evolución.
Non obstante, na sociedade actual hai actividades que están sobrevaloradas, sobredimensionadas. En concreto, quero referirme ao mundo do fútbol, penso que é cousa de tolos. Os deportistas, mellor, futbolistas de élite están desordenada e desaforadamente moi ben pagados. Eu non digo que o deporte, o fútbol teña o seu lugar, hai momentos e espazos para todo. Fronte aos mimados futbolistas (poderiamos dicir o mesmo dos grandes magnates financieiros, para máis inri, algúns verdadeiros delincuentes sen escrúpulos), atopamos profesionais e actividades mal pagadas e mal valoradas. Está ben contemplar a beleza dun gol de Messi. Pero, que sucede cun poema, cun cadro, cunha escultura ou unha peza musical? Profesionais tan necesarios como un cirurxián, un mestre, un profesor, unha ama de casa... para o presente e o futuro da Humanidade e que na maioría dos países están mal pagados e infravalorados. Neste caso, hai unha inversión de valores. Non valoramos na súa xusta medida o que deberamos valorar e estimar máis.
Apreciamos o ter en detrimento do ser. E esto ten unhas consecuencias nefastas a nivel persoal, social e mesmo para a supervivencia do noso mal fadado planeta Terra. O consumismo feroz, o crecemento insostible converten o noso mundo nun mundo inhabitable e inhumano.
Non somos quen de atopar a felicidade nas cousas sinxelas e próximas. Semella que non atopamos satisfacción no valor do traballo ben feito, da realización persoal e profesional. Deberamos disfrutar da familia, das amizades, da práctica activa das artes e dos deportes, na participación social, na contemplación da soberbia natureza, no compartir cos demais os ideais e a vida. Parece que fuximos, que temos présa, escapamos de nós mesmos... Cando sería tan facil vivir en plenitude, contruíndo a nosa felicidade a a dos demais, día a día, hora a hora, minuto a minuto. O goce da vida depende de nós mesmos, das nosas actitudes, da nosa escala de valores.

INFANCIA VIVIDA (homenaxe a Caldas de Reis)

2010-04-09T14:15:00.003+02:00

Aqueles anos 60! Vividos na querida e sempre lembrada vila termal, a vila de dona Urraca, a do emperador Afonso VII; Caldas de Reis, na morriña dos felices tempos de infancia, seres queridos, amigos; xogos, trasnadas… Sempre o río Umia, verdadeiro dono da vila, as súas augas que corren e levan recordos cara o mar de Arousa. Quedan as sombras, os rescoldos daquela lareira, rúa Fornos nº 4, soan as badaladas das campás da igrexa parroquial de Santo Tomás,… Manoliño o de Inés, Marisé e o seu irmán Clementito, a familia Calviño, os Roquiño, Linterneiros, Cestilleiros, Serafín… Aquela rúa que ulía e sabía a pan, o Hotel Balneario Dávila, onde coñecín a Cunqueiro, o entrañable e simpático Suso, o canaval, as burgas, as mantidas, as festas de agosto, a Banda de Música de Lantaño, que nunca faltaba, os xigantes (o Papamoscas) e cabezudos,… Aquel 68, a rodaxe de “Más allá del Río Miño”, Paco Barros, don Clemente… O entroido, aquel popular entroido caldense! Onde o señor Ventura, o do Cabaret, enchíao todo de ledicia en tempos mouros e míseros. Aos nenos escapábansenos as angurias e loitas dos maiores, feliz inconsciencia, bendita inocencia; tempo de bolboretas no ar, de biscornias revoando na rúa, de morcégos atrapados con panos brancos atados nun pau de salgueiro no serán, de andoriñas que aniñaban na rúa Real, moitas andoriñas. Eran tempos de cando nas festas lle tiñamos medo aos cabezudos de pequeniños e nos causaban chiste de máis rillotes.

O colexio, o colexio San Fermín dos Pais Somascos, máis de cincuenta anos na vila, padre Lorenzo, padre José, padre Jorge, padre Federico… Aquelas festas de fin de curso: condecoracións, diplomas para premiar a conducta e o aproveitamento, na entrega o alcalde don Paco, pai do compañeiro Paquito, o gobernador Encinas Diéguez, o cardeal Quiroga Palacios, despregando a súa grande humanidade. A Asociación caldense de Bos Aires co seu inesquecible benfeitor, fillo ilustre da vila, o lembrado Mario Ferro (“Bienvenido Mario Ferro aquí”, dicía un verso dunha canción entoada polo coro do colexio), aquel recordado coro infantil e xuvenil (nel cantaramos en “play-back” por medo a nos equivocar Francisco Calviño máis eu), as míticas obras de teatro, case sempre dirixidas polo padre José, fondo con cortinóns, o omnipresente retrato de Franco. Os rosarios (os nenos prolongabamos o bis do “ora pro nobis” o que desataba a furia dos padres e foi obxecto de máis dun castigo), a misa diaria, os paseos pola campiña co padre José, quen sabía facer pases de maxia, entre outras moitas cousas, tamén sabía dar sonoras labazadas aos máis trastes. Condiscípulo inseparable e querido, José Antonio Búa Barreira, tantos xogos compartidos, visitas á biblioteca pública, el sempre con libros de electrónica; eu Tintín, Os sete secretos, As aventuras de Guillerme. Tamén estaban Yuyo, Emilio, Miguel, Eugenio, José María… aínda se escoitan os nosos berros infantís no patio e nas instalacións do colexio, os bos rapaces que pertencían ao internado do colexio, cancións italianas cantabamos no coro, dirixidos e acompañados ao piano por un mozo somasco italiano, de quen xa non reteño o nome, o paso do tempo vai ensombrecendo a memoria; pero, resoan as notas do piano: “Sui monti…”. Aquela mestra inesquecible, dona Elisa Torres, dona Carmeliña tan doce, boa e sensible. As visitas de don Jorge, o inspector (que era crego da familia dos Malvar de Pontevedra), que poñían moi nerviosa a dona Elisa…

Cando as enchentas do Umia, do Bermaña, do río Pequeno non podiamos ir ao colexio, ledicia para os cativos. As películas de romanos (“Vino Constantino y nos trajo la paz”) no salón de actos, que algúns queriamos repetir, cando as volvían a poñer no colexio da Encarnación, case todos antes fixeramos alí parvuliños cunha monxiña tan pequena coma nós, a madre Aurelia… Arrecendo a tinta, secantes, lapis, gomas, libros recén estreados, aquel arrecendo a libros novos e material escolar. Aquel libro inesquecible das primeiras lecturas, HEMOS VISTO AL SEÑOR, ou aqueles RAYAS, AMIGUITOS… as enciclopedias ÁLVAREZ de primeiro, segundo e terceiro graos…

Os colexios de pago tiñan unhas boas instalacións con patios de recreo, zonas deportivas, salón de actos con cine, bos urinarios, aquela parafernalia dos fins de curso con todo o apoio oficial e institucional ao máis alto nivel… Mentres, a escola pública semellaba abandonada de todos, pésimas instalacións, aquel inmundo servicio cun burato de terra sen auga corrente, sen saneamento, as goteiras que amenizaban as clases co clin-clan das pingueiras da auga da chuvia a bater nos cacharros de lata que as recollían. Aquí, novos amigos: Manoliño, Alvarito, Ana, a filla do mestre, un mestre moi querido e recordado, don Victoriano Rosales (que fumaba compulsivamente cigarrillos da marca JEAN). Don Victoriano era o director da Graduada de Caldas e sería o primeiro director do Colexio “Afonso VII”. Que ben ensinaba don Victoriano! Aínda que era moi duro en cuestión de disciplina, era moi bo en Matemáticas, pizarra e pizarrín, canto da Xeografía en pequenos grupos nos mapas, as clases de Relixión os sábados pola mañán, a chegada da televisión escolar cos primeiros programas de Félix Rodríguez de la Fuente (“H-I-J-K-L-M-N-Ñ es la hora de la tele, es la hora de la tele, televisión escolar”), a aventura espacial americana coa misión Apolo, aquel inesquecible xullo de 1969. Qué distintos eran o ensino privado, “de pago” e aquela lonxana escola pública! Don Victoriano Rosales é merecente dun recoñecemento público en Caldas de Reis.

E sempre Caldas de Reis, naquelas brumas de inverno e os baños sabatinos de auga termal en bañeira de cinc. Espertar con arrecendo e sabor de pan recén cocido, daquel pan do forno de Nilda, os Calviño cantando o “Yellow Submarine” co pai tocando a bandurria e os soños quentes de lareira e de amor de avós, lembranzas gardadas no rescoldo do corazón e nas lumieiras, que se difuminan, da mente infantil que aínda revolotea á beira do Umia no Campo da Feira, na centenaria Carballeira de outonos de landras e de lembranzas escolares, de tempos de fanar na belida fervenza de Segade de Arriba… Caldas sempre.