NADALIÑA-2024 - JOYEUX NOËL - MERRY CHRISTMAS

CON TODO MEU AGARIMO

 

PAZ MÁIS PAZ - PEACE MORE PEACE - LA PAIX PLUS DE PAIX

 

PAZ PERSOAL, PAZ SOCIAL, PAZ MUNDIAL

Sen paz non pode haber Nadal; guerras e violencias son incompatibles co Nadal.

Quixera 

para todo ser humano

paz interior, persoal

e tamén social.

Que un poida

saír á rúa

e pasear polo seu barrio

sen perigos e sen violencias.

Durmir no fogar

a perna solta

e que a mañanciña unha raiola

de luz feliz entre pola fiestra.

Que as crianzas

e a mocidade

xoguen e se divirtan

seguros polas rúas e prazas.

Ver xogar á infancia

con pelotas, bolas e buxainas

polos camiños da vila;

as rúas e prazas para os cidadáns.

E aquel que se chama Lourenzo

do ceo pendurado lance

seus raios, seu calor, súa luz

para que os velliños desfruten á raxeira.

Que un avó

poida ter no seu colo

á súa netiña

e os dous poidan durmir tranquilos a siesta.

Que cantos de luz

e de esperanza

percorran o mundo;

cidadáns libres e en paz.

Calen para sempre

as armas

e os cucos e os merlos da paz

canten para todos nós.

Xermán Torres

Neste Nadal só quero paz.

FEDERICO GARCÍA LORCA EN VILAGARCÍA DE AROUSA, 29 DE AGOSTO DE 1932

É sabida a querencia de Federico García Lorca (1898-1936) por Galicia, onde estivo en distintas ocasións, a primeira en 1916, sendo un xove estudante e unha especialmente moi interesante para nós, o seu percorrido por Galicia en agosto de 1932 dirixindo o grupo de teatro universitario LA BARRACA, achegando o teatro clásico ao pobo. Pois ben, o luns, 29 de agosto de 1932, estivo en Vilagarcía de Arousa coa Barraca realizando unha concorrida e popular representación teatral na praza do pescado, que teremos que indagar se é a que se corresponde coa actual praza da Peixería, conseguíu o emprazamento para a actuación Manuel Rey (entendemos nós que Manuel Rey Posse, o grande artista e activista cultural vilagarcián).

O programa sería moi semellante ao desenvolvido na cidade da Coruña o 22 de agosto de 1932, que se pode observar nese cartel reproducido. Antes de vir a Vilagarcía estiveron os días 27 e 28 dese mesmo mes na cidade de Pontevedra, a onde Federico volvería en novembro de 1932. Entendemos nós que tanto en Pontevedra como en Vilagarcía representaron ENTREMESES de Cervantes.

Federico mantivo unha boa amizade con Guerra da Cal e Eduardo Blanco Amor, os que dalgún xeito colaboraron con el na escritura dos seus famosos SEIS POEMAS GALEGOS de Lorca, cuxa primeira edición correu a cargo da editorial Nós o 27 de decembro de 1935, da que era propietario Ánxel Casal, o alcalde de Santiago asesinado polos golpistas en 1936, a mesma sorte que correrían Federico García Lorca, Bóveda e por desgracia tantas outras persoas pola barbarie da nosa triste e lamentable Guerra Civil (1936-1939).

 Ademais das razóns literarias e de aprecio da fermosura e do impacto que lle causou Galicia ao poeta granadino, había outras razóns de tipo amoroso que atraían a Federico a Galicia e máis concretamente a Santiago de Compostela e que nos ten comentado o profesor e intelectual Xesús Alonso Montero.

Filgueira Valverde, mantivo algúns contactos con Lorca, incluso presenciou no teatro en Madrid algunha estrea das súas famosas obras dramáticas. E Filgueira pensaba incluir a Federico García Lorca  como poeta galego na súa ANTOLOXÍA CONSULTADA DE POESÍA GALEGA, obra que deixou póstuma e da que hai unha edición de Ana Acuña e Alonso Montero.

Na actuación de Lorca coa Barraca en Vilagarcía xa teño escrito aquí a anecdota da entrega dun ramo de flores por parte de Xaquina Trillo e das súas mozas amigas andaluzas a Federico na representación desenvolvida na capital arousá. Da dita representación hai unha reseña do Faro de Vigo do día 31 de agosto de 1932. Estes días ando a indagar en Galicia Nueva e no libro de plenos do Concello de Vilagarcía de Arousa correspondente ao ano 1932, por se topo máis referencias da estancia de Lorca en Vilagarcía.

Na miña mente bule argallar algo para lembrar este feito histórico Lorca e a Barraca en Vilagarcía de Arousa o 29 de agosto de 1932, sabemos que a función teatral rematou con enorme éxito a altas horas da madrugada.

Compre seguir investigando sobre este acontecemento literario de tan grande relevancia para Vilagarcía como parte do periplo de Lorca en Galicia en agosto de 1932.

PARA CONSULTAR:

https://paseosliterariosporgalicia.wordpress.com/2019/04/11/garcia-lorca-en-galicia/ 

https://chusrios21.blogspot.com/p/la-barraca.html

Filgueira Valverde, X. (2008). Os poetas galegos (1936). Antoloxía Consultada. Xesús Alonso Montero et Ana Acuña (Eds.). Museo de Pontevedra / Sociedad Estatal de Conmemoraciones Culturales, p. 36.

Hai poucas testemuñas gráficas do paso de Lorca coa Barraca por Galicia. Descoñecemos se quedou algunha fotografía de Lorca en Vilagarcía, ofrecemos algunhas das poucas imaxes que coñecemos desa época:

Lorca cuns amigos na Quintana (Santiago de Compostela, 1932)

O camión da Barraca en Avilés, 1932

(Diario de Avilés)

Despois da estadía en Galicia (agosto de 1932) pasaron por Asturias

Lorca no estudo da súa casa co mono típico e co cartel da Barraca detrás

 

CASTELAO, PRIMEIRO PRESIDENTE DE GALICIA - Parlamento de Galicia, venres, 15 de novembro de 2024, 18:00 h.

 

Autocaricatura exposta na Sala Castelao do Museo de Pontevedra

Convidado polo Secretario Xeral do Partido Galeguista (PG), meu benquerido amigo, o popular Chesqui, promotor deste merecido e xusto acto na honra e no recoñecemento do grande CASTELAO, xa non era sen tempo! asistín no Parlamento de Galicia á conmemoración do LXXX Aniversario da Constitución, en Montevideo no ano 1944, do Consello de Galicia, que presidiu ata o seu pasamento o ilustre rianxeiro, a figura máis importante da política e da cultura de Galicia do século XX, un personaxe polifacético que ofrendou a súa vida ao servicio de Galicia e da súa lingua. Por iso, con toda xustiza é considerado o primeiro Presidente de Galicia.

O acto desenvolveu o seguinte guión:

1.- Palabras de apertura polo Presidente do Parlamento de Galicia

2.- A Presidenta do Consello da Cultura Galega pronuncia o seu discurso para logo dar paso ao profesor e historiador Ramón Villares, quen diserta sobre a Constitución do Consello de Galicia en Montevideo, o 15 de novembro de 1944, no seu relatorio fai a historia desta importante institución, esencial na historia contemporánea de Galicia e do imprescindible e insuperable labor do seu presidente Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao (Rianxo, 1886 - Bos Aires, 1950).

3.- Parlamentos con pausas para interpretar fermosas cantigas.

4.- O Presidente da Fundación Castelao deu paso ao Presidente do PG, promotor deste acto co apoio de todas as forzas políticas representadas no Parlamento de Galicia, os representantes das diversas portavocías de ditas forzas políticas fixeron uso da palabra para respaldar e apoiar a proposta de nomear a Castelao como I Presidente de Galicia, interviron, segundo a norma parlamentaria, pola seguinte orde: DO, PSOEg, BNG, PPg.

5.- Recitado dun poema de Ramón Cabanillas á morte de Castelao.

6.- Finalizou o acto co canto por todos os presentes do Himno Galego.

De que morte morreu a nosa prenda?

Morreu de amor á Terra.

Botei de menos neste acto ao prezado Chesqui, asunto que comentaban varios dos presentes, pero enterámonos que estaba en Bos Aires, nun acto conmemorativo do aniversario do Consello de Galicia. Sabido que os emigrados e exiliados de Latinoamérica acolleron e coidaron ao gran Castelao no seu obrigado e triste desterro, inexcusable, pois a presencia do Secretario Xeral do PG na querida Arxentina.

REPORTAXE GRÁFICA DE XERMÁN TORRES

Presidente do PG

O presidente da Fundación Castelao cos representantes dos partidos políticos

Chesqui, Secretario Xeral do PG, en Bos Aires

UNHA AGRADABLE PAUSA CAFÉ CON DON XESÚS ALONSO MONTERO

Don Xesús coa estilográfica coa que o agasallou a Mesa das Verbas

Foi unha honra facerlle entrega do agasallo da Mesa das Verbas

D. Xesús Alonso Montero, do que me gabo de telo como un ilustre amigo e un gran mestre "gratuito". Estudoso filgueiriano coma mín, o seu magnífico libro: BIOGRAFÍA INTELECTUAL DE FILGUEIRA VALVERDE (2015) e a súa importante contribución a que nese ano 2015, por fin se lle dedicara o DÍA DAS LETRAS GALEGAS, con todo elo deunos unha nova lección a todos os galegos ao superar sectarismos e partidismos, e ao tomar parte nesa decisión no 2015 sobre D. Xosé, tan lonxe del no plano ideolóxico; pero, non desde o punto humano e na xusticia científica e literaria de escoller para ese día a unha persoa amante da lingua e da literaturas galegas e cunha magna obra escrita na nosa lingua. Grazas a D. Xesús, unha persoa que non renuncia aos seus principios ideolóxicos, publicamente coñecidos e difundidos por el mesmo, unha persoa coherente, aberta, dialogante. Un gran erudito e sabio investigador humanístico. 

Parabéns don Xesús por ser como é e por ter traballado a prol de Galicia e do galego, antes en tempos máis convulsos e nos que, ás veces, tivo que pasar por momentos desagradables e complicados. E hoxe, que son momentos difíciles para a nosa lingua e a nosa cultura, pero temos a sorte de poder contar coa súa voz e coa súa valente testemuña, oxalá todos lle fixeramos máis caso, e que Galicia recollese as reflexións dun sabio vivo de Galicia, sen sectarismos nin partidismos; a lingua galega e cousa de todos, responsabilidade de todos os galegos. Grazas mestre! E como din os mariñeiros de Vilaxoán e de Galicia que vostede coñece tan ben: SEMPRE AVANTE!!!

 

X XORNADA FILGUEIRA VALVERDE, SEMPRE EN GALICIA - Luns, 28 - setembro - 2024 18:00

Sería para min un pracer contar coa súa presencia neste acto

no que imos lembrar a "un obreiro da causa galega"

REPORTAXE GRÁFICA

Diario de Arousa, 29/10/2024

 

ABOUT FILGUEIRA VALVERDE - A VOLTAS CON FILGUEIRA VALVERDE

 

ESTANDO A REPENSAR A FILGUEIRA VALVERDE

Co meu querido e admirado Filgueira Valverde en 1994.

El ocupa a maior parte dos meus estudos e investigacións.

Xosé Filgueira Valverde (Pontevedra, 1906-1996) veu ao mundo no seo dunha familia burguesa acomodada, seu pai Xosé María Filgueira Martínez (1871-1938), un prezado e recoñecido médico de Pontevedra, procedente dunha familia campesiña ben situada de Mourente, a súa nai Araceli Valverde Yaquero (1870-1946) nacida en Ugíjar (Granada), que veu a Galicia acompañando ao seu tío Eduardo Valverde Cazorla (1838-1895), que veu ocupar o cargo de deán da catedral de Santiago de Compostela, ela chegou a profesar nas Fillas da Caridade de San Vicente de Paúl e prestou servizos no Hospital de Pontevedra onde chegaría a coñecer ao que sería seu esposo e pai do seu único fillo. Filgueira Valverde dixo que os seus pais “foron os meus primeiros e mellores mestres”. Un fogar tradicional e moi relixioso. Seu pai fixera estudos eclesiásticos antes de dedicarse á medicina, tiña, pois unha fonda cultura clásica e científica, con amplos coñecementos “do latín e algo de grego”, así como moi “sabidor das cousas da natureza”. Era un gran cazador. Súa nai ao abandonar a súa congregación relixiosa, dedicouse plenamente ao fogar e á educación do seu querido fillo. Seu padriño, o doutor César Enrique López de la Ballina (1869 -1939), querido e lembrado médico de Lérez que tamén foi subdirector do Hospital de Pontevedra e fundador da Sociedade Arqueolóxica da mesma cidade, íntimo amigo, case irmán do seu pai, tamén influíu na súa educación, fomentando o seu amor polos libros e a súa paixón pola historia. Desde a nenez, pois, foi formando unha personalidade conservadora, tradicional e moi relixiosa, debido á influencia dos seres que máis o marcaron na vida e aos que máis amou. Así mesmo, desde moi neno recibiu a influencia dos franciscanos e xesuítas de Pontevedra, cidade que tamén o educa e lle deixa unha forte pegada; sempre levou a Pontevedra na súa mente e no seu corazón, a súa cidade natal que tanto lle deu e á que tanto lle dou.

Desde os inicios da súa formación foi un extraordinario, brillante e precoz estudante e estudoso, máis inclinado aos libros que aos xogos, relacionándose axiña con persoas maiores ca el, dicía que dos maiores aprendía moito e eran as persoas que transmitían sabedoría. No Instituto de Pontevedra, o seu profesor, o seu mestre preferido e máis querido foi Antón Losada Diéguez (1884-1929), líder e promotor da Xeración Nós, confesaba el, que despois dos seus pais, Losada foi seu “mellor e máis querido mestre”. Participaba no famoso faladoiro de Losada desde os 13 anos, relacionándose con personaxes importantes da cultura galega, como seu prezado e admirado profesor de Debuxo, o grande Castelao (1886-1950), quen lle dixo a Filgueira Valverde mociño: “sé ti mesmo”. Tamén entrou en contacto con outro mestre “gratuíto” e amigo, o seu veciño Antonio Iglesias Vilarelle (1891-1971). Así mesmo, desde os seus 16 anos participaba no singular faladoiro de Casto Sampedro y Folgar  (1848-1937), o primeiro director do Museo de Pontevedra (1927, 1929), sendo Filgueira Valverde (un mociño de menos de 21 anos) o primeiro secretario técnico do Museo, formaba equipo e sería sucesor no Museo doutro dos seus queridos mestres gratuítos. Tamén por estas épocas entra en contacto e fai unha fonda amizade, que só racharía a morte, con outro dos seus mestres gratuítos pontevedreses Francisco Xavier Sánchez Cantón (1891-1971). De tales vimbios formouse o cesto, o denominador común destes grandes mestres e amigos é o seu conservadurismo e a súa catolicidade.

Con menos de 17 anos (1922), topamos a Filgueira Valverde de mozo estudante na súa queridísima Compostela, brillante alumno de Dereito e de Historia, aquí sería un dos mellores artífices e socio fundador da máis importante institución privada de carácter científico de Galicia no século XX, o inesquecible e insuperable Seminario de Estudos Galegos (12/10/1923-1936), esta iniciativa estudantil axiña conta co apoio da Universidade de Santiago de Compostela, co da Xeración Nós (Losada, Otero Pedrayo, Castelao, Risco, Cuevillas, Ramón Cabanillas, Xocas,...), os mozos da Xeración do Seminario son considerados os epígonos do Grupo Nós, os mozos toman a dianteira, a vangarda e son seguidos polos mestres de Nós, pola Universidade e por unha parte significativa da intelectualidade e da sociedade galega daquel tempo, mesmo os catedráticos Armando Cotarelo Valledor (1879-1950) e Salvador Cabeza de León (1864-1934) son o primeiro e o segundo presidentes do SEG. Esta rica, querida e lembrada etapa formativa acrecenta amizades e relacións para toda a vida, todos os citados, e por tan só citar a uns poucos máis, Fermín Bouza Brey (1901-1973), Antón Fraguas Fraguas (1905-1999). Compostela deixa pois unha fonda influencia na personalidade e na educación de Filgueira Valverde e outra vez predominan as ideas conservadoras e fondamente relixiosas. E Filgueira nunca renunciará a elas e sempre será fiel, coherente e consecuente con tales ideas.

No seu facer de mozo docente e de profesor e de catedrático, así como de director con longa experiencia (1928-1976) Filgueira Valverde aproveitou sabiamente os seus amplos e variados coñecementos, que o conformaron como o último gran polígrafo humanístico de Galicia. De todo isto se beneficiaron o seu alumnado e as súas familias, a propia cidade amada de Pontevedra e a non menos amada Galicia, a súa lingua e a súa cultura. Quédanos, pois a súa traxectoria vital, a súa magna obra, o seu legado.

Dedicatoria autógrafa  de XFV de Agromar (1936)

Filgueira non foi o típico sabio “pechado na súa torre de marfil”, participou en política, en distintos momentos da súa vida e en distintos cargos, para coas súas ideas e co seu bagaxe servir á súa comunidade.

Hai persoas que pretenden acaparar ou apropiarse, desde as súas posturas políticas, en exclusiva de Galicia e do seu idioma, Galicia somos todos “a xente e máis a fala”. E se nos declaramos demócratas, porque a democracia é o menos malo dos sistemas políticos, cabemos todos, debémonos respectar todos e non tratar de asimilar aos demais ás nosas propias ideas, impoñéndollas ou facéndolle renunciar ás súas. Como alguén dixo, Filgueira Valverde non era un progresista nin un revolucionario; pero non por iso debemos negar que era un home dunha sólida formación e duns enormes coñecementos, o “home que máis sabía de Galicia” e soubo servila e enriquecela. A súa Xeración, o Seminario de Estudos Galegos, a Xeración Nós foron o máis importante e imprescindible de Galicia no pasado século XX, e Filgueira Valverde estaba aí, el enche, ou axuda a encher o século XX de Galicia desde os puntos de vista cultural, educativo, científico, lingüístico; foi un dos que máis escribiu sobre Galicia e de asuntos con ela relacionados. Foi un dos “bos e xenerosos” que contribuíron ás “mil primaveras máis” para a lingua e para a cultura galegas.

Filgueira Valverde, persoa de talante conservador e moi católica (dun “catolicismo moi ben fundamentado e nada beato”, tal como nos declaraba seu fillo Fernando Filgueira Iglesias -1940-), era quen  de aceptar a persoas con ideas moi diferentes ás súas e tratar de colaborar en proxectos comúns, eran quen de integrarse en equipos de traballo moi diversos e de carácter multidisciplinar. Era un home de carácter aberto e liberal.

El, xunto con outros “irmáns” galeguistas non podía aceptar as políticas hostís de certos estamentos da II República española contra da relixión católica. El non era un revolucionario nin marxista nin fascista. Era amante da liberdade, da orde e da paz.

As absurdas loitas fratricidas, a falta de respecto cara as persoas e cara as institucións causaron nel unha fonda dor e tristura. Pódese dubidar da inmensa dor e a desacougante sensación de rotundo fracaso que sentiu polo estúpido, absurdo, arbitrario e cruel asasinato do seu amigo e “irmán” Alexandre Bóveda (1903-1936)? Ou da inquedanza, desestabilización e xenreira que lle causou a cruel persecución e lamentable e tristísimo exilio do seu mestre amigo Castelao (1886-1950) e da dor e acoso que sufriron outras moitas persoas queridas e respectadas (Otero Pedrayo,  Fermín Bouza Brey, Antón Fraguas, Isaac Díaz Pardo,...)? Todo consecuencia dunha infeliz guerra (1936-1939) e dunha miserable, arbitraria e incongruente ditadura (1939-1978). Cren que todas estas desgracias vividas polo noso país non lle pasaron factura á Filgueira Valverde e a todos os galeguistas do interior que tiveron que sobrevivir nun medio hostil que os sometía e os condenaba ao silencio e á represión. Por iso, lles custaba tanto falar destes temas da guerra e da ditadura e moitos falan dun pacto de silencio; pois, pretendían a reconciliación, o consenso e agardando a que viñeran tempos mellores e máis oportunidades para manter viva a cultura galega e tiñan arelos de volver a conseguir a liberdade, a paz, o progreso.

Filgueira Valverde tratou en todo momento ser el mesmo e non traicionou nunca os seus valores cristiáns e humanos nin tampouco foi un traidor para a causa de Galicia e dos seus amigos e mestres. Sempre que puido e tivo a oportunidade botou unha man para salvar e axudar a persoas perseguidas e reprimidas, entre algúns de moitos exemplos, as súas actuacións no caso do mestre Golmar, de Otero Pedrayo, de Celestino Noya e de tantos outros.

A gris ou negra e lamentable situación de España nun longo período de tempo (1936-1978) fixo tragar moitos sapos, moita fel, moito sangue, desgraciada e penosamente a moitas persoas, a moitos compatriotas e entre eles a Xosé Filgueira Valverde, gran profesor, inmellorable erudito e sobre todo moi boa e auténtica persoa.