martes, 31 de mayo de 2022

O PROFESOR LÓPEZ FARIÑA DESCRIBE A CANTIGA 104 DE AFONSO X

 



SEGUINDO AS DISTINTAS IMAXES DAS VIÑETAS OU ENCADRES DAS ILUSTRACIÓNS DA CANTIGA, LÓPEZ FARIÑA EXPLICA O SEU CONTIDO COMO IREMOS VENDO NOS SEGUINTES MICRO VÍDEOS:






Imaxes obtidas por Xermán Manuel Torres





lunes, 28 de marzo de 2022

Miguel Ángel López Fariña e a Cantiga de Caldas




Miguel, na súa sabia e ben estruturada conferencia, ademáis de excelentemente ben documentada e ilustrada, trata da descrición e do contido da Cantiga 104 de Afonso X, a cantiga de Caldas.

 


Tamén explica cales podían ser as orixes, as fontes do milagre do que trata a cantiga. Fálase de posibles fontes alemanas, mesmo galegas e ultimamente portuguesas; mais no caso da cantiga de Caldas non está claro cal puido ser esa fonte que da pe á cantiga.


 

jueves, 24 de marzo de 2022

MIGUEL ÁNGEL LÓPEZ FARIÑA SOBRE CALDAS DE REIS NAS CANTIGAS MEDIEVAIS



Meu amigo da infancia caldense Miguel Ángel López Fariña disertará mañá, ás 20:00 h. no Auditorio Municipal de Caldas de Reis. O tema é moi suxerente e interesante para todos os que amamos á vila de dona Urraca, precisamente a presencia de Caldas de Reis nas cantigas de Afonso X, coñecido como o rei Sabio.

Sobre este tema escribiu Filgueira Valverde no seu Segundo Adral (1981, pp. 144-146). Recollendo un milagre sobre amoríos e o roubo e mal uso da sagrada forma e a bruxería. O título do traballo filgueirián é: O MILAGRE DE CALDAS. E comenta que El-Rei Sabio ben puido coñecer o milagre polo ter escoitado de neno cando se educaba en Galicia ou ter referencias del "polo seu fillo Sancho, que estivo en Caldas (...) o seis de agosto do 1278". Este artigo foi publicado previamente no Faro de Vigo do 21-V-1978, no ano que se facían "outocentos anos" da estadía en Caldas de don Sancho.
Filgueira dedicoulle outro artigo a Caldas de Reis e a súa parroquia de Santa María para falar do baldaquino do século XV que nela se conserva. (Adral, 1979, pp. 263-266).

Meu amigo Miguel máis eu andamos a argallar algo sobre un mestre querido que impartiu sabia docencia na nosa querida vila de Caldas de Reis, a vila dos nosos anos dourados da infancia. Ese mestre admirado e respectado non é outro que don Victoriano Rosales, director da Graduada de Nenos de Caldas nos anos 60 do pasado século e primeiro director do Colexio Público "Afonso VII"; pero, disto xa teremos oportunidade de falar algún día.

Este venres tocará escoitar e gozar das sabias palabras do profesor e músico, noso benquerido amigo Miguel Ángel López Fariña. Parabéns, Miguel, por esta iniciativa e en hora boa ao Concello de Caldas de Reis por acoller e apoiar este acontecemento cultural.

Miguel disertou dun xeito extraordinario e moi ameno, sen dúbida, é un gran experto na música e nos intrumentos medievais. Parabéns pola súa magnífica conferencia centrada fundamentalmente na cantiga CIV (XCVI no Códice conservado na catedral de Toledo, o primeiro, recolle 100 cantigas da primeira etapa da escola de Afonso X).


O conferenciante moi concentrado

O representante municipal presentando o acto


O Concelleiro menciona a cantiga 104, a cantiga que alude a Caldas de Rei

Asistentes á conferencia no Auditorio Municipal de Caldas de Reis

En próximas entradas, seguirémonos a referir a este acto cultural de tanta importancia e relevancia para o pobo de Caldas de Reis, que algo terá que facer coa cantiga da que nos ilustrou hoxe Miguel. Para min foi un acto entrañable, que tamén me facilitou o contacto con xentes coñecidas e queridas da vila termal.











 

viernes, 14 de enero de 2022

Xosé Filgueira Valverde, innovative teacher - Xosé Filgueira Valverde, profesor innovador

 

RESULTADOS Y CONCLUSIONES DEL CONGRESO CUICIID-2021

PARA MANTENER LA TESIS DE QUE XOSÉ FILGUEIRA VALVERDE FUE UN PROFESOR INNOVADOR, DIGNO DE SER TOMADO POR MODELO 

Germán Manuel Torres de Aboal 


Durante los días 6, 7 y 8 de octubre de 2021 participé telemáticamente en el Congreso Universitario Internacional sobre la Comunicación en la Profesión y en la Universidad de hoy: Contenidos, Investigación, Innovación y Docencia como ponente / asistente presentando la ponencia titulada “PRÁCTICA INNOVADORA EN LA DOCENCIA DEL PROFESOR JOSÉ FILGUEIRA VALVERDE (1906-1996), CATEDRÁTICO DE INSTITUTO DE LENGUA Y LITERATURA ESPAÑOLA (1935-1976)”, ponencia “aceptada para su publicación después de superar un proceso de doble revisión ciega por pares académicos y que ha sido publicada en el Libro de actas del CUICIID 2021”

Este hecho constituyó una satisfacción por poder defender postulados y contenidos de la tesis doctoral que estoy preparando XOSÉ FILGUEIRA VALVERDE, EDUCADOR (1928-1976), bajo la dirección del Dr. Xosé Manuel Cid Fernández de la Facultad de Educación y Trabajo Social del Campus de Ourense de la Universidad de Vigo, al que agradezco públicamente su orientación, sus atenciones y su dedicación a dirigir mi tesis, que espero pronto defender, intentando romper las reticencias, los miedos y las inseguridades que me provoca tal defensa pública.

El Congreso, a pesar de las dificultades técnicas que supuso mantener en línea a numerosísimos profesores e investigadores de todo el mundo, especialmente de Latinoamérica y de Portugal, pudo desarrollarse y fue muy interesante y enriquecedor para mí. Fue una experiencia extraordinaria y muy formativa. (Pueden seguirse las ponencias tecleando en la plataforma Youtube: CUICIID-2021).

Y puedo mantener la tesis que el “viejo profesor” José Filgueira Valverde, para muchos “don José” fue un extraordinario docente y gestor de instituto, un profesor innovador y lo razonamos de la siguiente manera:

-         Entendía la enseñanza de la lengua y literatura de una forma activa, por el uso, motivaba a sus alumnos a la lectura, la escritura, a preparar y pronunciar conferencias, a representar teatro, etc. Todo mediante una práctica interesante.

 

-         Se preocupaba de que su instituto tuviese una proyección en la comunidad.

 

-         Valoraba y apreciaba la música, la educación física y el deporte, como buen profesor humanista que era. (Creación en 1955 de los Cantores del Instituto, participación en los campeonatos deportivos escolares a nivel nacional, obteniendo en 1957 el premio de campeón nacional, la primera vez que un centro público se hacía con tal galardón).

 

-         Instauró en su instituto la figura pionera de los alumnos colaboradores. Creó por primera vez en España los alumnos colaboradores de un museo, en este caso del Museo de Pontevedra, que con gran acierto también dirigió durante muchos años (1940-1986).

 

-         Escribió y publicó diez libros de texto de su asignatura.

 

-         Entendía la educación con un enfoque multidisciplinar, global, integrador.

 

-         Y lo que es muy importante, se preocupaba por conocer a su alumnado y a sus familias y se interesaba por el desenvolvimiento y evolución académica y vital de sus alumnos.

 

Con la Rondalla del Instituto de Pontevedra

Por lo que podemos concluir que su práctica docente fue innovadora. Procuraba una enseñanza activa, variada, rica y motivadora y con una proyección social en la comunidad. Una praxis docente bien pensada y preparada con rigor. Destacando la preocupación y el seguimiento que hacía de su alumnado y de su orientación académica y personal. Creó en su instituto un gabinete médico y psicológico (un antecedente de los actuales departamentos de orientación), aplicando una variada gama de test con el fin de orientar bien al alumnado y a sus familias, al igual, que al profesorado. Su instituto organizaba una variada propuesta de actividades extraescolares, destacando el capítulo de viajes culturales y excursiones (por Galicia, Portugal, Europa).


Con la copa de campeones en los Juegos Escolares Nacionales de 1957

La práctica docente de Filgueira Valverde a través de su cátedra de Lengua y Literatura Española (1935-1976) y su función como director (1946-1976), como gestor de un instituto pueden tomarse como modelo hoy en día. Su trayectoria como profesor humanista puede ser significativa y de utilidad para los docentes actuales, teniendo en cuenta la contextualización y las diferencias sociales con nuestro tiempo, pero puede ser paradigmático por su carácter dinámico, humanista y totalizador, preconizaba una enseñanza activa y útil para la vida, pretendió crear en su alumnado el descubrir el placer de leer y de escribir, algo que predicó ampliamente con su propio ejemplo.



lunes, 15 de noviembre de 2021

POBRIÑA DA TOLA! Unha lembranza da infancia en Caldas de Reis

 


Manoliño, o de Inés, era un dos meus amigos da infancia dourada en Caldas de Reis. Era un rapaz curtido nas rúas de Caldas, posuía grandes habilidades para moitas cousas. Era moi mañoso en cuestións manuais para artellar xoguetes (espadas de madeira, variados obxectos con casca de pino, arcos de frechas con ballestas dos paraugas, facer pompas de xabón, monicreques de cartón e madeira, ...). 

Foi tamén, ao meu ver, o "monaguillo" que mellor repicaba as campás do campanario da igrexa de Santo Tomé.

Pero, hoxe quero lembralo, unha vez máis, por unha picardía de cativos, el era capaz das máis enseñosas falcatruadas. Pois ben, vou relatar un feito verídico no que tomei parte.

Na casona do lugar da Canle, zona coñecida en Caldas de Reis porque alí atopouse o tesouro prehistórico que se conserva no Museo de Pontevedra, (a casa aparece nas fotografías desta entrada, en imaxes tomadas por min o 15 de novembro de 2021), había nos anos 60 do pasado século unha muller que dicían tola e que era moi fermosa. Esta muller gustaba andar espida pola súa casa.

Meu amigo Manoliño o de Inés


Un día, Manoliño, que era un pouco maior ca min, levoume á casa da Canle para ver á tola. Polas fiestras podiamos ver á muller núa. Recordo que tiña unha longa e bonita melena. Estivemos alí uns intres, observándoa, era realmente fermosa.


E nós alí como paspáns en modo "voyeurs". Manoliño dicíame que el ía ás veces por alí para ver á pobre da tola. Tamén me invitaba a ir pola noitiña ao parque xardín para espiar ás parellas. Esto para min era difícil, case que imposible porque a esas horas eu facía os deberes do cole, estudaba e lía na compaña do meu avó. Ademais ceaba cedo e axiña ía para a cama. Así que nunca puiden acompañar a Manoliño nas súas correrías polo parque naquelas noitiñas de espionaxe aos amantes que gozaban da súa compañía naqueles fermosos e escuros paraxes.

Manoliño finou novo, mágoa que desexei xuntarme con el pasado moito tempo co fin de lembrar esta e miles de anécdotas que atesourabamos daquelas vivencias da infancia caldense dos anos 60. Que tempos!

Manoliño un gran "monaguillo" repicador




sábado, 6 de noviembre de 2021

ELIGIO VILA ESTREA "EL RINCÓN DE LOS ESPÍRITUS"

 

Imaxe de Xosé Luis Sanz

Eligio Vila Vázquez (Lantaño, 1943). O compositor, vilagarcián de adopción, vén de estrear a súa obra "El Rincón de los Espíritus" no Concerto da Sociedade Filarmónica de Vilagarcía de Arousa, que lle rende como homenaxe e que tivo lugar o venres, 5 de novembro de 2021, a partires das 21:00 h. no Auditorio Municipal de Vilagarcía de Arousa con máís dos 3/4 de entrada.

Eligio conta cunha experiencia docente na vila arousá de moitos anos e a súa última etapa como profesor de Música do Instituto "Castro Alobre" (antes "Calvo Sotelo"). A paixón pola música venlle a Eligio desde moi neno e co devenir do tempo pode á fin dedicarse ao que sempre quixo e ao que sempre debeu de dedicarse: á composición musical.

Nesta obra, Eligio demostra que domina todos os rexistros da composición, probando, na súa dilatada traxectoria, que ten competencia, máis que sobrada, nos distintos estilos musicais. A súa valía e as súas evidentes cualidades artísticas son quen de deleitar ao público máis esixente. É un compositor moi sensible, que sabe transmitir os seus sentimentos, ás súas emocións. Con pinceladas sonoras transmítenos as súas fondas impresións e aquelo que o conmove ou o inquieta. Con rasgos expresionistas nesta obra vangardista e contemporánea fainos sentir o mundo dos espíritos, que revolotean nos diálogos e nos contrapuntos dos violíns coa viola e co cello, parece que os sentimos, que están aí. Eligio crea unha atmosfera misteriosa que nos fai tremer nese recuncho onde habitan e se amosan os espíritos rebuldeiros que van de aquí para acolá, as notas que os denotan percorren toda a sala de concertos, o público expectante e conmovido é quen de premiar con sonoros e abundantes aplausos o apunte de misterio e de inquedanza. Todos quedamos abraiados e contentos por ter un conveciño que demostra a súa sensibilidade e a súa creatividade na composición dunha fermosa peza musical. E el e a súa música están aquí, moi preto, neste recuncho dos espíritos.

Breve fragmento de "El Ricón de los Espíritus", interpretado por Quatuor Mona

O cuarteto de cordas, Quatuor Mona, fai unha interpretación moi apreciada e aplaudida polo público asistente. Foron eficientes executantes do que Eligio nos quixo transmitir.

Para información sobre o grupo visitar:


Para datos biográficos de Eligio Vila, poden consultar:

Vila Fariña, X. L. et Viana Martínez, V. (2001). Diccionario biográfico de la comarca de O Salnés. Deputación Provincial de Pontevedra, p. 307.

Tamén poden visitar: