VÉSPERA E FESTA DUN DÍA IRREPETIBLE - 17-V-2015

I. ESTREA DE AGROMAR

II. CONCERTO DAS LETRAS

III ACTO INSTITUCIONAL NO IES SÁNCHEZ CANTÓN

IV. SESIÓN PLENARIA DA RAG

Para moitos unhas datas desexadas e longamente esperadas, mais que cumprido fin tiveron.

O sábado 15 de maio de 2015, ás 19:00 h. tivo lugar no Salón de Actos do VI Edificio do Museo de Pontevedra a estrea absoluta, por parte do grupo ARUME da peza teatral de Filgueira, Agromar, a primeira farsa para rapaces en lingua galega. Esta obra agardou moito tempo durmida a súa estrea xa que foi escrita a partires de 1932 e publicada en 1936 pola editorial Palacios de Lugo e da que nos fixemos eco na nosa publicación Ó GALEGO POLO TEATRO, Cumio, 1996. Por fin cobrou vida no teatro, sendo representada por primeira vez.

Trátase duna peza didáctica, de tese, onde se fai unha defensa a ultranza da lingua galega, onde se reivindica a aldea fronte á cidade, xa que é aquela a que garda o ser de Galicia, da Galicia verdadeira e fonda que conserva e mantén o lume sagrado da lingua, dos costumes, da cultura nosa, do noso ser como pobo, grazas aos labregos ese lume, esas labaradas permanecen accesas, fronte ao snobismo estéril e alienante que representan os pitos da vila (os señoritos, os fillos dos ricos) que non sinten a chamada da Terra.

Como é unha constante na obra de Filgueira, atopámonos cun Filgueira docente, cunha actitude, intención e postura orientada cara o didáctico, o educativo, o formativo; como sinalan entre outros moitos, Amancio Landín Carrasco, Víctor F. Freixanes, Alonso Montero,... Filgueira "semper docuit".

O grupo Arume comezou a obra cuns inicios de tanteo, de certa inseguridade para logo ir mellorando e facéndose máis donos da escena. Unha vez que ía avanzando a trama, paseniñamente ían menténdonos nela. Nunha obra de tese e de moito contido, cun fin da defensa do galego e de Galicia. Parabéns e noraboa ao grupo ARUME por ser o pioneiro e permitirnos presenciar por primeira vez a representación que merecía esa fortuna moitos anos antes. Compartimos co profesor Alonso Montero que é inexplicable que non fose dada ao público antes.

Aínda que é testemuñal que teña sido representada no Museo, merecía un escenario máis axeitado para o teatro, que facilitase o movemento escénico e o tempo dramático que se vía un tanto interrumpido. Agardamos novas representacións en lugares máis axeitados que permitan unha máis folgada posta en escena. Pero, sentímonos felices por esta iniciativa do grupo Arume, ao que reiteramos os nosos parabéns.

FILGUEIRA MEDIA NO CASO GOLMAR

JESÚS GOLMAR RODRÍGUEZ

Xosé Filgueira Valverde intervén no caso do mestre lalinense, Xesús Golmar Rodríguez, quen fóra alcalde de Lalín en tempos da II República e defendeu con enerxía no seu pobo a legalidade republicana diante dos sublevados, enfrontándose incluso ao sarxento da garda civil. Esto vaille pasar unha grave e lamentable factura, sendo represaliado. Pasou moitas penurias e moitas desgracias con enfermidades e mortes de seres moi queridos, para poder superar as penalidades económicas pide reincorporarase ao maxisterio e solicita o concurso de Filgueira para tal fin. No epistolario de Otero Pedrayo con Filgueira, xa publicado, hai varios intercambios espistolares sobre este lamentable feito. Filgueira fai todo o que pode, a pesares incluso de meterse a prensa escrita polo medio, cun lamentable e prexudicial artigo aparecido en Faro de Vigo. Lógrase ao fin a orde da súa reincorporación, pero chega demasiado tarde, pois Golmar morre en 1962, sen poder tomar posesión do seu destino. Ofrecemos a transcrición das cartas e as sinaturas do arquivo do Museo de Pontevedra, onde foron obtidas. E xulguen a arbitrariedade e o absurdo que tivemos que padecer no país despois dos rexeitables feitos de 1936.

FILGUEIRA   370 – 16

1954 – Jesús Golmar Rodríguez

[Tres cartas: Unha autógrafa de Jesús Golmar dirixida a Filgueira, contestación mecanografiada dirigida a Golmar, y sobre el mismo tema otra mecanografiada dirigida al militar, Luís Sánchez Cantón]

TRANSCRIPCIÓN

+

      Sr. Don

                  José Filgueira Valverde

                                             Pontevedra

Distinguido y querido amigo: El día 25 del pasado febrero entregó su alma a Dios mi hijo predilecto de tres años y medio, víctima de una penosísima nefrosis genuina que le devoró en dos meses de incesantes padecimientos y sacrificios sin cuento. Mil y pico de pesetas me gastaba diariamente a última hora con la Terramicina, Cortisona, transfusiones de plasma etc. etc.

Por si fuera poco, tengo también a mi señora con úlcera de estómago y a la hija mayor con pielitis...

Mi situación económica debida a circunstancias tan aciagas puede calificarse como de verdaderamente desastrosa.

Por amor de Dios le suplico una vez más que trate de responder mi expediente cuanto antes a ver si puede despejarme un poco mi situación tan angustiosa. Hará V. con ello una obra meritoria ante Dios.

Deshecho de dolor y sentimiento se reitera muy afmo.    y.s.s.q.d.e.l.m.

Santiso – Lalín -, 5-3-1954

                                        [FIRMA LEGIBLE]: Jesús Golmar Rodríguez

Pontevedra, 10 de marzo de 1954

                                                      Sr. D. Jesús Golmar Rodríguez

                                                                                       LALÍN

Mi distinguido amigo:

            Lamento de todo corazón las nuevas desgracias que le afligen y pido a Dios que le dé la máxima resignación para llevarlas.

            Hace ya muchos días que han salido para Madrid mi expediente con mi informe favorable. Deseo muy de verás (sic) que sea aceptado por la Superioridad.

            Le saluda y se reitera cordialmente a su disposición su affmo. s.s.

[SIN FIRMAR]

                                               Pontevedra, 11 de marzo de 1954

                                                                 

                                                    Sr. D. Luis Sánchez Cantón

                                                 Coronel del Regto. de Infantería

                                                                             SANTIAGO

Querido amigo:

                                   El día 17 del mes pasado despaché, con mi informe favorable: el asunto de Don Jesús Golmar, Maestro de Santiso. Ahora conviene que haga él dos cosas. En primer lugar, callar y no andar dando tres cuartos al pregonero, sobre todo a los periódicos. En segundo término, mover el asunto cerca de Cuello Colón, Juez de Revisiones del Ministerio de Educación, y de Serrano, su secretario, que fué ahí Catedrático de Derecho, para que se lo resuelvan pronto y bien.

                                   Escribo a Lalín, a Gustavo, en el mismo sentido.

                                   Un saludo muy cariñoso a Pilar y a Piluca, cuyos bombones agradecieron mucho los pequeños.

                                   Un fuerte abrazo de


PÁX. WEB DO CEIP XESÚS GOLMAR DE LALÍN:

 http://www.edu.xunta.es/centros/ceipxesusgolmar/node/144

PÁX. WEB DA FUNDACIÓN FILGUEIRA:

http://filgueiravalverde.gal/

ALONSO SOBRE FILGUEIRA

XESÚS ALONSO MONTERO DIANTE DOS FEITOS DE 1936 COMPRENDE A FILGUEIRA

O luns 27 de abril, ás 20:00 h., no Salón de Actos do VI edificio do Museo de Pontevedra asistín á presentación do libro de Xesús Alonso Montero: Xosé Filgueira Valverde. Biografía intelectual, publicado por Xerais e no que o profesor Alonso Montero manifesta a grandeza da vida e da obra filgueirianas e da súa repercusión positiva na nosa cultura, trátase dunha valoración entusiasta e dun alegato da figura do pontevedrés frente a polémica desatada pola dedicación do Día das Letras Galegas como homenaxe ao seu labor literario e erudito, Alonso comprométese na súa defensa argumentada obxectivamente.

Presisdiu a Mesa a deputada provincial de Cultura, Ana Isabel Vázquez, acompañada ademais de polo autor, por Xosé Fernando Filgueira Iglesias, fillo do biografiado e presidente da súa Fundación, Xosé Carlos Valle Pérez, director do Museo e discípulo de Filgueira e o Sr. Bragado, editor. Da moi interesante e longa intervención de D. Xesús, fixareime en dúas datas, 1936 e 1942 ás que fixo especial referencia.

Primeiro, todo historiador ten que ter en conta a análise do contexto e das circunstancias históricas nas que se producen os feitos e se desenvolven as vidas das persoas. Na liña da exposición de Alonso Montero, poderiamos preguntarnos a altura de 1936:

Quen é o heroe que arrisca a vida e a facenda diante da guerra e da ditadura? “Eu fun catedrático na época de Franco como Filgueira foi alcalde na época de Franco”. Filgueira de 1936 ata ben entrados os anos corenta amósase  moi prudente e cauteloso. “Sabía que a historia ía para longo e nunca choveu que non arraiara”. “Filgueira era un posibilista”. Sabía agardar por situacións mellores e máis favorables.

A guerra e os primeiros anos da postguerra foron terribles. Empezan outros aires e modos cando se albisca a derrota dos países do Eixo e os Estados Unidos pasa a ter un papel moi preponderante no escenario da política internacional.

“A violencia é o fracaso da palabra. É bo polemizar, pero non cair na descalificación gratuita e nas aseveracións sen probas nin datos obxectivos. Temos a sorte de que o Día das Letras Galegas festexamos ás palabras. O fracaso das palabras dalle paso á violencia”.

“Ramón Piñeiro diante da inhumanidade da guerra cae na depresión da que o salva o seu capitán, Antonio Rosón, quen o axudaría máis veces, como por exemplo na reducción da pena cando foi condeado  e Piñeiro pasaría na cadea desde 1946 a 1949”. Logo sigue a minar desde dentro o franquismo”.

“Desde dentro pódese erosionar o franquismo, tal como fixeron, entre outros, Piñeiro e Filgueira, por eso podemos considerar a Filgueira un quintocolumnista. Está en desacordo co réxime, non nos aspectos relixiosos. Filgueira atópase igual que en 1935, a favor do galeguismo e da República e en contra do Frente Popular. Por eso, en certo modo era quintocolumnista, erosionaba a ditadura con prudencia e sagacidade. Dinamita desde dentro con prudencia e sen suicidios innecesarios”.

Piñeiro acolle como un fito para a cultura galega a edición e publicación en 1942 do Cancioneiro musical de Casto Sampedro y Folgar rescatado por Filgueira, “quen se atopou cunha morea de fichas de Sampedro que ordenou e sistematizou”. É unha obra importante desde o punto de vista da literatura, da música e do folclore. Filgueira elabora unha importantísima introducción, inclúe notas e aparato crítico así como a bibliografía. Constitúe unha obra valiosa e unha positiva aportación para a nosa cultura. Filgueira era deudor do estilo do Seminario de Estudos Galegos, nótase na súa metodoloxía científica, na interdisciplinariedade e no compromiso co país.

Nos anos corenta e cincuenta Galicia é un ermo cultural. Piñeiro dase conta de que calquera cousa que se fixese a prol da cultura galega, ben feito estaba. Por eso aplaude en 1942 a aparición do Cancioneiro. Como aplaudirá, desde a revista Grial, en 1970 a intervención de Filgueira Valverde nas Cortes Españolas e invocando a Sarmiento para introducir no sistema educativo a utilización e estudio da lingua galega.

D. Xesús di que sería conveniente estudiar a relación entre Filgueira Valverde e Ramón Piñeiro, traballando, por exemplo, no seu epistolario. Comenta D. Xesús que cando teña tempo adicarase a ese labor.

Logo de recibir os merecidos aplausos pola súa extraordinaria disertación, D. Xesús firmou exemplares desta súa obra dedicada a Xosé Filgueira Valverde, de quen festexamos os milleiros e milleiros de palabras que escribiu e pronunciou en tantas conferencias e actos ao longo da súa extensa e fructífera vida.

XLVI MESA DAS VERBAS, 25-04-2015 ÁS 19:30 H.

VINDE CEIBAR CONNOSCO OS VERSOS AO AR NO SALÓN DE ACTOS DO LICEO CASINO ESTE SÁBADO. DEDICAREMOS UN TEMPO AOS POEMAS SATÍRICOS E O NOSO COMPAÑEIRO TITO PORTO TERÁ UN DETALLE CON TODOS OS QUE COMPARTAN OS SEUS VERSOS.

Recibimos o noso zoco de barro, cortesía do amigo Tito Porto e ademais tivemos nosa "tençón" literaria ao máis puro estilo Quevedo vs Góngora, ceibando os seus versos ao ar:

- Tito Porto
- Enrique Brumbéck
- Tere Briones
- Alfonso Saavedra
- Antonio Quiñoy
- José González
- Augusto Guedes
- Andrea Fernández
- Manuel Lage
- Xermán Manoel Torres

Próximos eventos:

- 23/05/2015: Homenaxe en Vigo a Manoel Xosé Olveira Hortas

- 29/05/2015; 21:15 h. No Salón García, rúa Rey Daviña de Vilagarcía de Arousa: XLVII MESA DAS VERBAS - HOMENAXE A XOSÉ FILGUEIRA VALVERDE - DÍA DAS LETRAS GALEGAS-2015:

                * Voces Amigas de Vilagarcía 2/3 cantigas galegas
                * Xermán Manoel Torres, conversa sobre FILGUEIRA
                * Recital poético da Mesa das Verbas: poemas    exclusivamente en lingua galega.

                * Voces Amigas 2/3 cantigas galegas.

- 07/08/2015: L MESA DAS VERBAS:

                   . Paseo poético (xa se determinará o lugar).

                   . 14:30 h.: Comida de confraternidade no Club de Mar.

                   . 21:00 h.: Na rúa Castelao: Recital poético.
                     Coa amenización musical do grupo AROUSA BAY.

E aínda haberá algunha agradable novedade na XLVIII ou XLIX edición da Mesa das Verbas, ledicia por compartir versos, palabras de sentimentos e emocións, pombas de vida e esperanza.

ANO 2015 - ANO FILGUEIRA

Xa vai moitos anos que veño traballando na figura de Xosé Filgueira Valverde, este ano é unha boa oportunidade para relanzar o coñecemento deste sabio pontevedrés e galego, mais non pode quedar aí, a relevancia de Filgueira Valverde e a súa magna obra ten que ser obxecto de atención e estudo constantes.

Co gallo deste ano e do Día das Letras Galegas -2015 teño xa pechados algúns actos nos que participarei para lembrar e estudar ao erudito pontevedrés. O pasado 28 de outubro, día do seu natalicio, rendémoslle o noso recordo e a nosa homenaxe no Salón de Actos da parroquia de Santa Baia de Arealonga. Fago un recordatorio dos próximos actos por se alguén nos quere acompañar:

- 23/04/2015, ás 20:00 h. na Casa das Campás, organizado polo Ateneo de Pontevedra: Universo Filgueira, panel sobre o pontevedrés do ano, no que participarán: Xosé Fernando Filgueira Iglesias e Xermán Manoel Torres. 

- 27/04/2015, ás 17:00 h. Gravación duns minutos de radio, nunha entrevista sobre Filgueira Valverde con alumnas de CC. Audiovisuais e da Comunicación da Universidade de Vigo do Campus de Pontevedra.

- 30/04/2015, ás 20:00 h. na Casa das Campás, organizada polo Ateneo de Pontevedra, colaboración na conferencia que pronunciará Xesús Ferro Ruibal sobre Filgueira Valverde.

- 04/05/2015, ás 17:30 h. na Casa do Libro de Vigo e organizada polo Club Gamboa, conferencia sobre Filgueira Valverde, vida e obra, persoas que o acompañaron, por Xermán Manoel Torres.

- 09/05/2015 de 10:30 h a 20:00 h., na Cidade da Cultura de Santiago de Compostela, participación na Xornada do Día das Letras Galegas - Xosé Filgueira Valverde. Organizada polo CAFI e polo EDLG da Consellería de Cultura, Educación e O.U. da Xunta de Galicia.

- 13 e 14/05/2015 de 10:20 h a 11:15 h. no CEIP O PIÑEIRIÑO de Vilagarcía de Arousa, xornadas escolares sobre Filgueira Valverde, coordinadas polo profesor e orientador do centro, Xermán Manoel Torres.

- 15/05/2015; 13:10 h. fun entrevistado por Montse García para Radio Arosa-SER sobre FILGUEIRA.
21:00 h. no Auditorio Municipal de A Xuventude de Cambados, asistín á Gala Lírica da Canción Galega - Letras Galegas 2015 - Homenaxe a Xosé Filgueira Valverde, actuaron Iria Cuevas (mezzosoprano) e Alejo Amoedo (pianista acompañante). Coa estrea absoluta dos tres poemas de Fermín Bouza Brey musicados polo compositor Elixio Vila.

- 16/05/2015; 19:00 h. Asistencia a estrea absoluta da farsa para rapaces Agromar de Filgueira Valverde no Salón de Actos do Museo de Pontevedra.
21:00 h. Asistencia ao Concerto Homenaxe a Filgueira no Salón de Actos de Abanca en Pontevedra.

- 17/05/2015; 11:00 h. Concurrencia á inauguración dunha placa en lembranza de Filgueira no Instituto Sánchez Cantón,
12:30 h. presencia na sesión especial da Real Academia Galega no Salón de Actos do VI Edificio do Museo de Pontevedra.

- 18/05/2015 de 10:30 h. a 11:30 h. Intercambio cultural entre O CEIP O PIÑEIRIÑO e o CEIP DE RUBIÁNS, neste último centro o coro de 3º A do primeiro centro actuará interpretando o Himno Galego e tres cantigas galegas e o orientador dese centro, Xermán Manoel Torres coordinará unha conversa co alumnado sobre Filgueira Valverde, empregando unha montaxe de Power Point, por el deseñada.

- 29/05/2015, a partires das 21:15 h., XLVII MESA DAS VERBAS, no Salón García da Casa da Cultura de Vilagarcía, rúa Rey Daviña, onde se lle renderá lembranza e homenaxe a Filgueira Valverde.

Cómpre evitar o esquecemento e sempre lembrar e honrar a este "obreiro da Causa galega".

SOÑOS DE PAPEL E XIZ (V) - CEIP A LOMBA

Durante os cursos de 1988/1989 e 1989/1990 prestei os meus servizos educativos no que daquela aínda se chamaba colexio José Antonio de Vilagarcía de Arousa (hoxe CEIP A LOMBA). Fun moi ben acollido e tratado alí, tanto polas compañeiras e compañeiros como polo alumnado. Eu por ser naquel tempo un dos máis novos mestres do centro, impartín unha variedade de asignaturas, Lingua Galega, Relixión e Educación Física.

Os meus alumnos de aqueles tempos aínda lembran, porque mo teñen dito recentemente, que nas clases de Galego eu poñíalle a música de Amancio Prada, cantando a Rosalía e a Cunqueiro, así como o mítico disco de Luis Emilio Batallán AÍ VÉN O MAIO, tamén a música de Milladoiro, a de Suso Vahamonde, Fuxan os Ventos,... Faciamos montaxes de diapositivas con acetatos e papel cebola, traballabamos na confección de cómics, por certo, había algúns alumnos que eran verdadeiros artistas neste tema.

Tamén gardo con especial agarimo a constitución do grupo de teatro BRÉTEMA. Preparamos a obra de Blanco Amor, A TÍA LAMBIDA, con dita montaxe teatral gañamos o I Premio e o Premio a mellor actriz, no certame de Teatro Infantil e Xuvenil do Concello de Vilagarcía de Arousa. Co recadado no premio fixemos unha inesquecible viaxe cultural a Santiago de Compostela, trasladámonos en tren, o que lle deu un ton especial á viaxe, visitamos, entre outras cousas, a torre de control do aeroporto de Lavacolla, xantamos nun restaurante moi adaptado ao gusto daqueles mociños e mociñas. Grazas a esa experiencia teatral pasámolo moi ben e tivemos intres dunha especial e positiva convivencia, como o da viaxe da que falabamos.

Outra actividade que lembro dun xeito especial era a da proxección de películas en Súper-8 Sonoro nas clases do Departamento de Relixión, coa miña compañeira programabamos as películas, eu facía o pedido a Claret Films de Bilbao e recollía e devolvía os rollos das películas no despacho de paquetería da Estación de Renfe da nosa cidade.

Foron dous cursos que non esquecerei nunca, todos alí foron moi cariñosos e agarimosos conmigo. Moitos dos alumnos/as, homes e mulleres hoxe, aínda me saúdan e xuntos lembramos aqueles tempos idos, tempos da E.X.B. Como anécdota, fun mestre dalgúns fillos/as daqueles ex alumnos/as de finais dos anos 80 do pasado século. Xesús, como pasa o tempo!

CONCERTO SOLIDARIO CÁRITAS - 10-04-2015 - 20:30 H.