PRESENTACIÓN DO LIBRO: XOSÉ FILGUEIRA VALVERDE, ALCALDE DE PONTEVEDRA (1959-1968). ASPECTOS EDUCATIVOS E CULTURAIS

Presentación do libro de Xermán Manuel Torres:

XOSÉ FILGUEIRA VALVERDE, ALCALDE DE PONTEVEDRA (1959-1968). ASPECTOS EDUCATIVOS E CULTURAIS. Valencia, Pasiónporloslibros, 2015.

Deica o de agora, realizáronse os seguintes actos de presentación:

- 11/12/2015; 20:15 h., no salón de actos da parroquia Santa Baia de Arealonga de Vilagarcía de Arousa.

- 18/12/2015; 20:00 h., no salón de actos do Sexto Edificio do Museo de Pontevedra.

- 22/12/2015; 21:00 h., no Salón García do Concello de Vilagarcía de Arousa.

Os eixes sobre os que xira a acción política de Filgueira na súa alcaldía son:

EDUCACIÓN-CULTURA-DEPORTE

sen olvidarse doutras parcelas moi importantes nun concello como a limpeza, a auga, o servizo de bombeiros, etc. Traballou moito, tiña moitos proxectos e moi pouco diñeiro. Outra preocupación de Filgueira era a ampliación e aumento dos orzamentos e das achegas económicas para o seu Concello e vaia se o conseguiu, aínda que non na medida que desexaba, cando el chega a alcaldía o orzamento do Concello de Pontevedra era de 19.500.000 ptas e cando a deixa o orzamento ascendía a 57.500.000 ptas.

No meu libro, con datos e cifras concretas pode comprobarse o traballo de Filgueira Valverde sobre todo nos aspectos educativos e culturais. Na súa etapa configurase a Pontevedra de hoxe co máximo respecto pola riqueza monumental, artística e histórica da cidade. Tamén queda claro que o "sambenito" que lle colgaron a Filgueira de que trouxo a Celulosas queda totalmente esclarecido e cunha resposta contundente: non tivo nada que ver. Non lle quedou máis remedio que asistir como alcalde a súa inauguración, pero a decisión da instalación viña de antes e foi responsabilidade do Instituto Nacional de Industria (INI) e do Goberno Civil de Pontevedra.

O libro é froito dunha miña investigación levada a cabo no Arquivo Municipal do Concello de Pontevedra nos meses de verán de 2002 e para ser aproveitada na miña tese de doutoramento presentada na UNED:

JOSÉ FERNANDO FILGUEIRA VALVERDE, SU PROYECCIÓN COMO INTELECTUAL Y EDUCADOR.

DIARIO DE AROUSA, 10/12/2015:


http://www.diariodearousa.com/articulo/vilagarcia/filgueira-valverde-colgaronlle-sambenito-da-celulosa-non-tivo-nada-ver/20151210002113130931.html

“A Filgueira Valverde colgáronlle o sambenito da celulosa, pero el non tivo nada que ver”

F. FRIEIRO VILAGARCÍA | Actualizado 10 Diciembre 2015 - 00:40 h.

Xermán Torres presenta un libro sobre Filgueira Valverde borja arcos

 Son moitos anos os que o vilagarcián Xermán Torres leva dedicado ao estudo da figura de Xosé Filgueira Valverde. Este, ademais de escritor, intelectual e divulgador, foi alcalde de Pontevedra entre os anos 1959 e 1968. Foi xusto este periodo de tempo o que Xermán Torres analizou con motivo da súa tese de doutoramento e é dese estudo de donde xurde o libro que este vilagarciá presentará oficialmente nos próximos días.
       “É un libro que, pese a ser un estudo de 140 actas plenarias de cando Filgueira Valverde era alcalde de Pontevedra, é apto para todos os públicos. De feito, aínda que é un libro de investigación, aqueles interesados na cultura tamén o van atopar interesante”, sinala o autor.
       Con este traballo Xermán Torres pretende sobre todo destacar o labor educativo e cultural que a figura de Filgueira Valverde tivo en Pontevedra. “En termos educativos foi unha persoa moi importante. Abriu comedores, creou escolas e vivendas para mestres, sobre todo no rural, tamén o Conservatorio e foi o que mercou o Estadio de Pasarón, entre outras cousas”, explica o vilagarcián estudoso da figura de Filgueira.
      Na obra de Torres tamén se abordan cuestións polémicas como o problema da celulosa que a capital de provincia ten dende hai anos. “A Filgueira Valverde intentóuselle colgar o sambenito da celulosa, pero non foi el o que a autorizou, senón que é unha cuestión que viña dende moito antes de que el fose alcalde e que viña ordenada dende o goberno do Estado”, explica.
      Filgueira Valverde foi alcalde de Pontevedra durante o Franquismo. “Aínda que si, é certo que era rexedor cando vivía Franco o certo é que era un alcalde bastante independente. Decidiu selo porque llo pediron uns amigos. El condenaba o falanxismo e, de feito, nos actos aos que asistía do Réxime el nunca levantaba a man como indicaba o saúdo feixista”, explica o estudoso.
         O libro de Xermán Torres presentarase  mañá venres ás 20.15 horas na parroquia de Santa Baia de Arealonga. O día 18 será a quenda do salón de actos do Sexto Edificio do Museo de Pontevedra, ás oito da tarde. O día 22 ao fío das nove da noite presentarase no Salón García, en Vilagarcía.

En La Voz de Galicia - Arousa, 10/12/2015:

 http://www.lavozdegalicia.es/noticia/arousa/vilagarcia-de-arousa/2015/12/10/libro-sobre-filgueira-valverde/0003_201512A10C11995.htm

QUE FERMOSA É A VIDA SEN ESTRÉSS!

Porque levamos unha vida demasiado frenética, picando en todo e sen apousar en nada. Esa inquietude, esa impulsividade trasladámola á infancia e á mocidade. Cantas veces teño falado do valor do inútil, do lento. Que os nenos e nenas teñen que aprender a aburrirse e poñer en funcionamento a súa creatividade para saber divertirse por eles mesmos, sen esperar sempre solucións para todo desde fóra deles mesmos. Hai demasiada inxerencia dos adultos na vida dos nenos, que precisan máis que nunca xogar coa xente da súa idade, sen estar sempre na omnipresencia do adulto que me vai solucionar todo. Os nenos se os deixamos vivir a súa infancia teñen recursos dabondo para solucionar os seus problemiñas e senón aprenden dos outros e entre eles organizan os seus xogos e a súas cousas. O adulto, claro está, debe estar atento ás necesidades do neno e intervir cando a gravidade ou natureza do asunto así o pida. Os pais e mestres deben escoitar aos nenos e deixar que estes se expresen. Mais, tamén é preciso deixalos voar libremente para que aprendan axeitadamente.

O artigo da profesora Mª Antonia Casanova, que insertamos como imaxe e que se publicou na revista Escuela, do 24 de setembro de 2015, núm. 4.069, é moi esclarecedor e digno de que lle boten unha ollada, eu estou perfectamente conforme con todo o que di. E os dous xa somos uns docentes con certo recorrido.

E pensemos que non se chega máis lonxe por ir máis de presa. Podemos repasar cos nosos nenos as fábulas da Tartaruga e da lebre ou a dos Dous caracois. Eu cóntollas aos meus alumnos/as e son quen de sacar as súas conclusións, mesmo do refrán: Máis vale maña que forza. Tamén nos podería servir: "No por mucho madrugar, amanece más temprano". Así que "sen presa, pero sen pausa". E todo se andará, aprendamos a gozar detidamente dun poema, dunha música suave, dun solpor sentados tranquilamente na praia, da conversa de vagar, tranquila e sosegada cun amigo ao pe dunha árbore. Pasemos pola vida, non que a vida pase por nosoutros e tranquilos que hai curvas.

SOÑOS DE PAPEL E XIZ (II)

-CODESEDA-

 

Con toda a ilusión e grande satisfacción fun nomeado mestre do Colexio Nacional de Codeseda (A Estrada) o día 2 de xaneiro de 1983. Incorporeime a dito colexio para cubrir a vacante por xubilación dunha mestra moi querida nesta poboación do grande concello da Estrada, despois das vacacións de Nadal. Agardábame alí un marabilloso alumnado dun dos dous grupos de 3º de EXB.

Era o meu primeiro destino no ensino público, despois de ter aprobadas as correspondentes oposicións do ano 1982. Un mestre novo que chegaba a un lugar por descubrir, unha vila rural, dun concello que me traía gratas lembranzas, xa que a miña familia materna era procedente da vila da Estrada. Foi como un encontro coas orixes. Alí fun moi ben acollido por toda a comunidade escolar e pasei uns meses moi agradables e inesquecibles, tanto desde o punto de vista humano como educativo. Os nenos e as nenas daquel terceiro, en plena etapa dourada da infancia, eran realmente bos. A xente do rural é pacífica e traballadora. Eu faláballes do idílica que me parecía a vida do campo e os nenos dicíanme, pois cambiámoslla pola de Vilagarcía. Descoñecía que a maioría dos nenos ademais das súas tarefas escolares, axudaban no seu lugar nas duras e incómodas tarefas do campo. Ademais o colexio era unha concentración, viñan os nenos de distintos lugares da comarca. E nos seus lugares case non había nenos. Por eso, viñan moi contentos ao colexio, porque alí xuntábanse cos compañeiros, xa que onde vivían eran case únicos, e na escola tiñan a oportunidade de xuntarse cos iguais.

Os mestres daquel colexio pasabamos moito tempo xuntos, convivindo, case todos quedabamos no comedor escolar, ao que acudían un grande número dos alumnos, chegamos a ser compañeiros e amigos. Na miña etapa alí, había máis de catrocentos alumnos, hoxe desgraciadamente, case non chegan a cen.

Nas tardes dos venres a miña compañeira de nivel e máis eu organizabamos un concurso do saber ao xeito dun famoso concurso televisivo daquel tempo, así dun xeito lúdico e divertido faciamos repasos dos contidos curriculares co noso alumnado. Tamén preparamos algunha obra de teatro, así como algunhas competicións deportivas. No fin de semana cando eu volvía a Vilagarcía, cunha querida compañeira que era veciña, preparabamos conxuntamente algunhas actividades para desenvolver nas nosas clases. Aínda recordo un texto que preparamos con distintas actividades e que se titulaba “El deshollinador”.

Eu estaba encantado coa paisaxe de Codeseda, preto de alí nacía e era o curso alto do río Umia, o meu querido Umia de Caldas de Reis, o Umia que desembocaba en Cambados na non menos querida ría de Arousa. Alí había moitas troitas, que teño probado, que gorentosas eran aquelas troitas! Tamén facía longas camiñadas polo campo, moitas veces acompañado por algúns alumnos. Lémbrome de ter chegado ata Sabucedo e alí visitar o seu famoso curro, o da rapa das bestas. Que tempos xa idos! Os tempos das ilusións pedagóxicas, de tremendas ganas de traballar, de dalo todo polo alumnado. Ese primeiro destino quedou gravado por sempre no meu corazón, non me esquezo de Codeseda, das súas xentes, das súas paisaxes campestres e sobre todo do seu querido colexio nacional, o meu primeiro colexio! Como os primeiros amores, moi difícil de olvidar, imposible.    

SOÑOS DE PAPEL E XIZ (I): A tele máxica

LIMIAR

 Comezo así a narrar algunhas das lembranzas de 31 anos de exercicio de maxisterio público. Tratan ser unha homenaxe ao alumnado (centos ou miles de nenos e nenas de  entre os 3 e ata os 16 anos), que me acompañou neste traxecto de ir facendo escola, e que me ensinou tanto; na escola todos aprendemos de todos. Tamén no meu corazón tantos pais e compañeiros que me axudaron a crecer como persoa. Tiven e aínda teño a fortuna no meu traballo de terme atopado con persoas marabillosas, un agradecemento e recoñecemento a un ensino público tan mal tratado, sobre todo, ultimamente, mágoa de que non nos concienciemos de que o ensino é clave para o desenvolvemento e felicidade dos pobos. Tamén a miña lembranza para as magníficas inspectoras de educación coas que tiven e teño o pracer de traballar co fin de ser mellor mestre e construír unha escola para a vida e para a felicidade. Non direi nomes (sería imperdoable non nomear a alguén) indicarei colexios, poboación e curso académico. A memoria fai estragos e para non esquecer tantos intres bos, lembrarei algúns retallos dos meus soños de papel e xiz.

Cada época ten os seus medios, as súas tecnoloxías, pero onde estea un mestre con ilusión, ganas de traballar, con dedicación e amor polo seu alumnado e uns nenos ávidos de aprender alí está a escola (Mario Moreno “Cantinflas”: EL PROFE). A creatividade, o enxeño, uns bos métodos; moita psicoloxía e pedagoxía e sobre todo cariño e respecto fan da escola un lugar agradable e inesquecible; un lugar onde agroman os soños e un lugar onde asoman a vida e a ledicia dos nenos, un xardín en flor.

A TELE MÁXICA

No curso 1984/1985 tiven a sorte e o pracer de exercer de mestre na EEI “Vagalume” de Vilagarcía de Arousa. Era o meu terceiro destino no ensino público (con anterioridade exercera moitos anos de profe de clases particulares e con contratos por obra no Concello de Vilagarcía para alfabetizar a algún traballador de dito Concello). Por fin recalaba na miña querida cidade natal para permanecer nela ata o de agora practicando a miña vocación de mestre. Estaba moi ilusionado e contento co meu novo destino. Por ser o máis novo e o último en chegar tiven que exercer tamén de secretario. Eu facía co alumnado actividades que lles gustaban moito: Educación Física, música, teatro, apoio escolar. Todo o agradable, quizais por iso fun moi querido e sentinme moi feliz nesa comunidade educativa.

Axudamos e animamos a crear a primeira Asociación de Nais e Pais do Vagalume. Fixéranse moitas actividades extraescolares e complementarias (saídas e visitas –unha memorable á Praza de Abastos-, teatro de marionetas -feitas de cartón-, cine escolar –no desaparecido salón de actos da Caixa de Aforros Municipal de Vigo en Dr. Tourón-) e tantas experiencias nas que a entrega e entusiasmo, así como o cariño do alumnado, deixaban forte pegada no corazón daquel mestre mozo.

Mais vouvos falar dun invento sinxelo, que me dou moito xogo e axudoume a gozar e a facer uns actos educativos moi gratificantes, xogando a aprender cores, números, conceptos, palabras, certas expresións noutros idiomas e cos que os nenos se sentían moi ledos e se entregaban totalmente, era a TELE MÁXICA, unha rudimentaria tele de cartón –que se pode ver na imaxe que ilustra este artigo-, onde cabían personaxes e escenarios que lles gustaban ás nenas e aos nenos cos que tiven a sorte de traballar naquel inesquecible curso. Eu inventaba historias (unha panda de nenos nun bosque máxico –mágoa non ter rexistradas esas historias que tanto lles gustaban-, o esquío MARIANA, variadas cancións do folclore en castelán, galego, francés. O extraordinario libro de Manuel María: OS SOÑOS NA GAIOLA e o disco homónimo de Suso Vaamonde –que aínda uso hoxe-, tamén o recoñecido libro de cancións infantís con cassette incorporada: PASITO A PASITO). Na tele máxica tamén utilizaba personaxes propios da infancia daquel tempo, OS PITUFOS, WILLY FOGG, precisamente deste personaxe fixera unha marioneta articulada de gran formato en cartón. Usaba moito cartóns, papeis de cores e a maxia das palabras e das cancións e a ilusión, a inxenuidade e a inocencia e bondade daquel alumnado que endexamais esquecerei.

E para rematar, dicirvos que nese curso 1984/1985 logramos organizar a maioría do profesorado do ensino de Vilagarcía (colexios públicos e concertados) cousa que nunca máis foi posible e non se repetiu, unhas festas patronais de San Xosé de Calasanz memorables, onde houbo probas deportivas entre mestres e alumnado, actos festivos (banquete e baile), actos relixiosos (unha misa para quen quixo asistir), actos culturais (entre eles a proxección no Salón de Actos xa mencionado, da película OS 400 GOLPES de François Truffaut, en versión orixinal, e coa colaboración do tristemente desaparecido Cine-Club Ádega). Foi un curso moi completo que permanecerá por sempre na miña lembranza.  (Outro día seguirei cos recordos educativos, co obxectivo de non perder unha parte de min).

ESCOLA PARA A VIDA E PARA A FELICIDADE

O título desta entrada é unha utopía; pero, debe ser o ideal de toda escola, educar ao home para a vida e para lograr a felicidade por medio da harmonía persoal e social, na liña do optimismo pedagóxico de Rousseau e da chamada Escola Nova, así como do pensamento educativo da Institución Libre de Enseñanza (ILE), que en España agromou tan boas experiencias educativas (Misións Pedagóxicas, Junta de Ampliación de Estudios -JAE-, Residencia de Estudiantes, Instituto-Escuela), asuntos dos que tanto ten falado e escrito o meu mestre, o Dr. Porto Ucha. / Para finalizar quero reflectir unhas palabras reveladoras de Hermann Hesse, aparecidas no seu libro BAIXO AS RODAS, que din así: [Os alumnos moitas veces rexeitados pola institución escolar por ser persoas extravagantes, creativas, sensibles... Despois de ser expulsados do sistema e cando xa están mortos] "(...), son presentados polos mestres ás novas xeracións como seres magníficos e exemplares. Así se repite, de colexio en colexio, o espectáculo da loita entre sistema e espírito. Unha e outra vez vemos ao Estado e ao sistema educativo empeñados con saña en arrincar xa dende a raigame aos poucos espíritos profundos e valiosos que aparecen cada ano. E sempre soen ser estes mozos odiados polos profesores, castigados, escapados e expulsados os que enriquecen o tesouro do noso pobo. Nembargantes, algúns ¿e quen sabe cantos? consúmense nunha rebeldía silenciosa e acaban sucumbindo". LOITA ENTRE SISTEMA E ESPÍRITO.

COMENTARIOS EDUCATIVOS-LOMCE (III)

III.- Neste anteproxecto de lei (LOMCE) e no segundo faise moito fincapé na excelencia, na eficiencia, na optimización termos moi utilizados na corrente neoliberal e nunha linguaxe moi empresarial e comercial que agora se quere trasladar ao ámbito da educación. Pregúntome se as persoas normais ou mediocres ou discapacitadas non teñen cabida na escola, ou que esta non ten respostas educativas para elas. A sociedade só acolle aos máis capaces, non tendo cabida os que non son rendibles, non os temos en conta, marxinámolos, botándoos fóra, apartándoos. E esa a equidade que queremos? E ese o Estado de Dereito que queremos? Un mundo para todos ou un mundo para os que teñén éxito? Os outros tirámolos á cuneta? Ademais para o logro de mellores resultados e da autonomía dos centros é preciso invertir en educación e invertir máis, non recortar, senón, como vai mellorar todo? E que entendemos por mellorar? Unha escola inclusiva, acolledora, de crecemento persoal e social ou unha escola segregadora, clasista, discriminadora? Certo que hai que empregar ben os recursos de todo tipo, e os máis importantes son os recursos persoais; pero, eliminando persoal docente e técnico e tratándoo mal, como se vai mellorar? Como se vai a lograr a excelencia? Excelencia para todos ou para os que a poidan pagar? Primarase á privatización para que se formen as élites das familias pudientes e dedicarase a escola pública para o pobo, para os probes nunha concepción clasista da escola; e eso o que queremos? O que persigue este goberno cos seus anteproxectos rexeitados por todos e sen consensuar é unha escola para ricos distinta da dos pobres. É alarmantemente crece a pasos axigantados a pobreza infantil no noso país, cada vez hai máis diferencias entre os nenos españois. Estase a producir unha gran distancia entre o ensino público e o ensino privado; entre o ensino do pobo e o das clases pudentes. Se está a establecer unha inxustiza moi grande coa escola pública, dándose pasos cara atrás. Parece que o que prima e o desmantelamento dos servizos públicos para entregalos á especulación privada. Non é certo que os servizos públicos da sanidade e da educación sexan malos e máis caros que os privados, esa é unha idea que están interesados en espallar como desculpa para crear a corrente de opinión de que é nesaria a súa privatización e fanno coa colaboración de moitos medios de comunicación amarillistas, non hai unha prensa libre, hai unha prensa comprada e aborregada coas subvencións das distintas administracións, onde está a prensa libre? Houbo algunha vez prensa libre en España? Todo este discurso neoliberal xa se produxo noutros países, Arxentina e Gran Bretaña; por exemplo, anularon servizos públicos e o sector privado destrozou o servizo (por exemplo, neste dous países, o servizo do ferrocarril). Foron experiencias privatizadoras nefastas froito dos excesos do neoliberalismo que campa polos seus respectos en España e en Europa. Claro que hai que fomentar o emprego das novas tecnologías na escola e o ensino de idiomas e promocionar axeitadamente a Formación Profesional; pero, non en detrimento das Humanidades e do ensino das materias de tipo artístico. Tamén hai que impulsar a Atención á Diversidade, para que o sistema educativo acolla e inclúa a todo o alumnado, inclusive aos que presentan grandes dificultades e necesidades educativas. E a FP hai que potenciala revalorizándoa, dotándoa dos recursos necesarios e de calidade e non converténdoa na opción B ou porta excluínte para moitos ou no refuxio a onde dirixir aos “malos estudantes”, facendo prematuras encrucilladas ou distintas vías discriminatorias. É preciso unha boa FP, potente, ben planificada e como opción de calidade e de prestixio. AGARDEMOS QUE VOLVA A POLÍTICA DO DIÁLOGO, DO CONSENSO, DA BUSCA DE SOLUCIÓNS ENTRE TODOS. TODOS SOMOS O PAÍS, TODOS FORMAMOS O ESTADO. ESPERANDO PODER ESTAR AQUÍ O DÍA 22, SORTE E SAÚDE NESTAS FESTAS E QUE TODOS CONSTRÚAMOS UN FUTURO MELLOR CARA O 2013.

COMENTARIOS EDUCATIVOS (ANTEPROXECTO DE LEI ORGÁNICA)

II.- No eido educativo, moitas veces, case sempre, non se teñen en conta os procesos na avaliación, simplemente non se avalían, e os procesos soen ser máis ricos que os resultados finais, que o producto final. Só se pon o foco nos resultados e tampouco se teñen en conta nas avaliacións o punto de partida inicial nin se contempla a contextualización: quenes somos, de onde partimos, que circunstancias nos envolven? Hai que facer atractiva a escola para que os nenos e nenas, os mozos e mozas non estean desexando fuxir dela canto antes. Para evitar o abandono temperá, hai que renovar as metodoloxías e dotar dunha boa formación didáctica e psicopedagóxica aos docentes. Hai que renovar a escola, repensar a educación, mais non dando pasos de xigante cara atrás. Hai que encarar o futuro para seguir mellorando e non detraendo recursos de todo tipo a educación, malditos os gobernantes que queren aforrar a costa da educación e sumir na ignorancia e na pobreza cultural ao pobo. É necesario facer da profesión e da carreira docente algo interesante e gratificante para os futuros profesionais do ensino, con boa formación, valoración e prestixio social, apoio institucional e consideración profesional; que o ministro de educación non se convirta no enemigo número 1 dos mestres e profesores. Traballar realmente por unha escola de verdadeira calidade, non no senso neoliberalista e economicista, senón unha escola humana, xusta, acolledora, promotora do coñecemento e da cultura, do pracer por saber, por descobrir; santuario da ciencia e da cultura, sen descoidar en ningún momento as Humanidades e as Artes, como está a acontecer nestes intres no noso país, no que se desprecian a Filosofía, o Latín, o Grego, a Historia, a Música, as Artes Dramáticas, todo o que nos fai máis humáns, sobra tanto maquinismo e tanto pragmatismo. Unha escola con máis incentivos que ilusionen a docentes e a discentes; non escatimarlle nada á escola, a sociedade que valora e mima á súa escola, valora o seu futuro e consigue mellores perspectivas de vida para todos os seus cidadáns. Moitas prácticas educativas e políticas aseméllanse máis a actuacións do século XIX ou da Idade Media que ao que deben ser as actuacións propias do século XXI, en vez de avanzar, recuamos. Este anteproxecto de lei retrotráenos a tempos pasados, non precisamente moi propicios para a escola pública, a escola de todos e para todos. Crer ou non crer na educación, apostar por ela, ese é o dilema. A ideoloxía prioriza unhas cousas sobre outras, a educación debera estar fóra das manobras políticas, máis que nunca precísase un pacto pola educación, hai que ter amplitude de miras, ser xenerosos e estar a altura dos tempos, debemos traballar polas xeracións futuras e non ter unha mirada miope e tacaña na política educativa que nos convén a todos, nun proxecto de país que garantice á mocedade un futuro e a vellez seguridade.

COMENTARIOS Á MARXE DO ANTEPROXECTO DE LEI ORGÁNICA PARA A MELLORA DA CALIDADE EDUCATIVA-6-10-2012

“HOMES MÁQUINA CON CORAZÓN DE MÁQUINA” (CHAPLIN, Ch.: O GRANDE DICTADOR, 1940). Hai que ser cabezudos neste país para que cada forza política que accede ao poder pretenda impoñer a súa lei educativa. O anterior Ministro de Educación, Ángel Gabilondo, pretendeu un pacto pola educación, tan necesario por outra parte; pero, non tiña a suficiente forza no seu goberno nin a oposición política quería brindarlle a foto do posible pacto por razóns electoralistas e partidistas. E agora está aberta a maquinaria política para a enésima reforma educativa. Como a todas as precedentes vaille fallar o acompañamento orzamentario necesario, nace na precariedade, na penuria financieira e máis nestes tempos da chamada crise de especulación bancaria e bursátil, na dictadura dos mercados. As reformas educativas neste país nacen en momentos críticos e sen o apoio entusiasta dos Ministerios de Economía e Facenda; polo que son inútil letra morta, unha vez máis, outra oportunidade perdida, outro despropósito máis. Imos ir facendo comentarios que nos xurden ao ler o mencionado ANTEPROXECTO. I.- No mesmo observamos que se constrúe sobre unhas bases fundamentalmente economicistas esta reforma educativa e a entende dun xeito restrictivo, elitista; cando no ensino básico hai que traballar por unha educación para todos. Está ben a democratización do ensino, un ensino inclusivo que ofreza un currículo básico e común para a toda a poboación sen discriminacións e sen camiños con bifurcacións antes de tempo, hai que elixir cando se esgotou o itinerario curricular común e se brindaron todas as medidas de atención á diversidade, non promover eleccións discriminatorias a idades temperás e sen madurez suficiente para poder elixir. Unha educación de calidade para todos, non só para uns poucos privilexiados. Ademais da busca do éxito e da competitividade o ensino debe ser altruista e buscar a mellora persoal e social e o crecemento espiritual e cultural de todas as persoas, transmitindo valores de igualdade e solidariedade. Non queremos monstros con moitos coñecementos, cun espírito moi competitivo e materialista; pero, sen alma e con pouca humanidade. A educación debe conducir á felicidade de todos, a realización das persoas, non na escravitude en función de parámetros meramente económicos e de utilidade, dun desmedido pragmatismo; onde queda aquel concepto de educación para o ocio? Ou da sociedade do ocio? Onde o home tivera tempo e espacio para cultivar as artes, para a convivencia, para o tempo de lecer. Precísase humanizar a educación, tamén humanizar ao Ministro de Educación e aos responsables políticos, que non se convertan nos “homes de negro”. O traballo e o esforzo están ben, son imprescindibles; pero tamén o disfrute e o de dispoñer suficiente tempo de lecer. Educar para a ledicia, para a satisfacción e o desenvolvemento armónico persoal e social. Hoxe co pragmatismo e economicismo reinantes só se pensa no Inglés, Alemán e Chinés e nas Matemáticas e a Economía e a Tecnoloxía ao servicio destas; non importan nada: Linguas Clásicas, Filosofía, Historia e non digamos das Artes Plásticas, Dramática, Música... as que nos fan verdadeiramente homes, creativos e orixinais, únicos; esto non ineteresa, estamos inmersos no Mundo Feliz de Aldous Huxley e no maquinismo e deshumanización da que falaba Chaplin. En función de todo esto, as autoridades educativas de hoxe e aquí expoñen algo así (que hai que tratar de ler entre liñas e descifrar o que realmente queren dicir): “partiendo de la premisa de que la calidad educativa debe medirse en función del ‘output’ (resultados de los estudiantes) y no del ‘input’ (niveles de inversión, número de profesores, número de centros, etc). Pensamos que o input e o output estan ou deben estar interrelacionados, un condiciona ao outro: o que sae ten moito que ver co que entra; que queren descapitalizar o sistema educativo público? Ou buscan a excusa ou a desculpa para invertir moito menos? A educación non é un gasto, é unha inversión a longo prazo, unha inversión de futuro. Que razón ten esta frase atribuída a Otto Von Bismarck: O POLÍTICO PENSA NA PRÓXIMA ELECCIÓN; O ESTADISTA NA PRÓXIMA XENERACIÓN. O que pasa é que hoxe estamos cheos de políticos e faltos de estadistas. As institucións educativas non son empresas nin os educandos son frías pezas de metal, tornillos ou tuercas, simples pezas que encaixar. Na escola hai persoas cos seus problemas vitais, coas súas expresións de emocións, de sentimentos. Viva a escola como lugar de encontro, como lugar de festa do coñecemento humano, como lugar de expresión, como lugar de biodiversidade!