D. RAMÓN MARÍA DEL VALLE-INCLÁN, SENLLEIRO PERSONAXE DE AROUSA

Semella á fin que non hai dúbidas sobre o lugar de nacemento e rexistro da partida de Bautismo de Valle-Inclán na parroquia de San Cipriano de Vilanova de Arousa, entre outras persoas, Manuel Longa Pérez ten escrito ao respecto. D. Ramón María prestixia a nosa comarca dende o punto de vista literario, xa que o ilustre vilanovés é un dos máximos representantes da ínclita xeración do 98. Dende o Modernismo e ata o esperpento por el creado, Valle-Inclán ten un amplo recorrido e unha sona sobradamente probada como literato. Creouse el mesmo como mito, fíxose un personaxe coas súa lendas e misterios que el mesmo axudaba a espallar. Todo esto levou á famosa frase atribuida ao xeneral Primo de Rivera: "Eximio escritor y extravagante ciudadano" coa que D. Miguel se refería a D. Ramón María. A nivel familiar tivo os seus máis e os seus menos. Meteuse en moitas liortas, como a que provocou os problemas nun dos seus brazos. Xenio e figura ata a sepultura. Foi unha das principais figuras das famosas tertulias no "Café Gijón" de Madrid. Ultimamente, leín a súa novela TIRANO BANDERAS, que me sorprendeu gratamente. Gozo a cotío coa lectura e relectura das SONATAS, mais, hai unha obra coa que quedei abraiado; primeiro, coa lectura de LUCES DE BOHEMIA, que cando a estudiei encadrábase como teatro irrepresentable. Logo, tiven a sorte de presenciar, creo que no ano 1984, a súa estrea no recén remozado teatro García Barbón de Vigo, cun soberbio José María Rodero no papel protagonista de Max Estrella. Dende esa quedei namorado desta marabillosa obra teatral, coa que se funda o esperpento, que como os espellos da rúa dos Gatos, desvirtúa, ou mellor, transforma a realidade. Finalmente, creo lembrar que o meu admirado Filgueira Valverde visitou ao grande e abandoado D. Ramón, cando estaba doente e case moribundo no sanatorio da Rosaleda de Santiago de Compostela no ano 1936. No día de hoxe, 31 de maio, terei a sorte de disfrutar coa súa obra: LA MARQUESA ROSALINDA, representada no Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa, polos meus amigos do Grupo de Teatro Valle-Innova da Fundación Valle-Inclán.

RIVAS BRIONES NO LICEO CASINO DE VILAGARCÍA DE AROUSA

Antón Rivas Briones (Madrid, 1918 - Vilagarcía de Arousa, 2004), destacou como un gran pintor e artista plástico, dominou coma ninguén a talla e a técnica da xilografía, na que destaca como un dos mellores artistas de España, foi premiado varias veces na Bienal de Arte, promovida pola Deputación de Pontevedra, levando a Medalla de Ouro na Bienal Nacional de Arte de Pontevedra en 1979, organizada polo organismo provincial. A súa obra atópase espallada en varias entidades e en coleccións particulares. Foi discípulo doutro grande artista vilagarcián, Manuel Rey Posse, Rivas traballou no seu obradoiro de ebanistería e alcanzou gran mestría e fama como ebanista, tivo o seu propio obradoiro no popular barrio do Castro de Vilagarcía de Arousa. Foi un home de carácter austero, máis ben calado e tímido, traballaba cando se sentía inspirado e non por facer cartos. Por medio do esforzo e do seu traballo persoal acadou un estilo propio, chegando a ser moi valorado. Grazas a súa fina sensibilidade e ao seu amor pola alma galega, retrata tipos populares, humildes e sinxelos. Evolucionou desde o vangardismo ata o realismo, reflectindo o seu sentir galeguista, hai unha armonía entre o debuxo, a cor, e a plasticidade dos personaxes que retrata. No Liceo Casino de Vilagarcía podemos atopar algunhas das súas importantes obras. Hai varios gravados, pero hoxe imos falar dun retrato dunha muller datado en 1977 e dun gran mural que preside o escenario do Salón de Actos da centenaria sociedade vilagarciana.

Neste retrato de muller, observamos o tipo de mans características en Rivas Briones, mans grosas, encallecidas, de muller traballadora. Igual que o seu rostro, Rivas pinta tipos galegos populares. Este retrato reflicte perfectamente o estilo e a mestría do grande Rivas, nun momento xa de madureza a nivel artístico. Como o fermoso mural do que falabamos, do ano 1972, nel podemos ver unha alegoría da danza, dos bailes tan característicos da sociedade Liceo Casino. Recorre distintos momentos históricos. A mitoloxía clásica, o deus pan, un sátiro con frauta de pan e as ninfas danzando. Logo a danza galega cos motivos típicos, os gaiteiros, as pandereteiras e os bailes modernos. Rivas é xa aquí un pintor consagrado e admirado, moi querido na súa cidade, Vilagarcía de Arousa, que por ter nacido circunstancialmente en Madrid o convirte en fillo adoptivo. Moitos nos lembramos do mestre calado coa súa boina e paseando polo seu barrio do Castro, ou tomando apuntes co seu lapis. Fernando Quintela Novoa que foi seu compañeiro no colexio León XIII, tennos contado que Rivas cunha navalliña esculpía asombrosamente nas tizas e que xa desde moi novo apuntaba ao grande artista que chegaría ser.

BIBLIOGRAFÍA: - AA.VV.: "Rivas Briones, Antón" en DICCIONARIO ENCICLOPÉDICO GALEGO UNIVERSAL, tomo 53. Vigo, Ir Indo, 2003, p. 48. // - TRAVIESO MOUGÁN, Javier: "RIVAS BRIONES, Antón" en GRAN ENCICLOPEDIA GALLEGA, tomo 27. Vitoria, Silverio Cañada, 1974, pp. 23-24. // - VILA FARIÑA, Xosé Lois et Víctor Viana Martínez: "RIVAS BRIONES, Antón" en DICCIONARIO BIOGRÁFICO DE LA COMARCA DE O SALNÉS. Vigo, Diputación Provincial de Pontevedra, 2001, p. 254.

CONCERTO DO TRÍO CASSADÓ

O xoves 10 de maio de 2012, ás 20:30 h., na compaña do meu amigo, o compositor galego, Eligio Vila, tiven o pracer de escoitar por primeira vez ao Trío Cassadó no seu concerto na Auditorio do Conservatorio Profesional de Música de Pontevedra, onde as persoas que tivemos a oportunidade de escoitalos, gozamos da boa música e do bo facer duns artistas, duns músicos extraordinarios. Precisamente, Javier Vila, o excelente pianista, é fillo de Eligio Vila. Ten que ser unha grande satisfacción escoitar a un fillo interpretando a música propia, como neste caso. O programa que nos ofreceron, pode verse nunha das imaxes que ilustran esta entrada, foi magnífico. Abríu o mestre Groba, seguimos con outro gran mestre, Eligio Vila. Na II parte, o broche de ouro, con Tchaikovsky, hai outra mellor forma de pasar unha tarde-noite? Este concerto dou pe a unha sinxelas reflexións dun simple amante da música: opinan moitos que sairemos adiante gracias á educación impartida nas casas e nas escolas, e coa promoción da cultura e do cultivo das artes, e entre delas a música. A sociedade, por medio dos políticos e xestores, tería que reservar unha porcentaxe necesaria e suficiente dos orzamentos culturais á música; pero, refírome á grande música, á música culta, á música clásica, nai de tódalas músicas. E facer todo o posible por crear e espertar hábitos no pobo para que a saiba apreciar e desfrutar. Cultura e educación constitúen a salvación dos pobos, nelas está o futuro. E a xeito de pequena crítica musical, voume atrever a expresar a miña opinión e parecer sobre as obras dos dous compositores galegos citados, que eles perdoen e comprendan o meu atrevemento, o dun sincero admirador. De Groba dicir que este TRIUM (1983)expresa vigor, forza, dinamismo. Beleza galaica contida nunha peza que ten reminiscencias do folclore galego, Groba fai patria coa súa música, que reflicte o celtismo dos grandes bardos como Pondal. Nas súa notas soa Galicia. No TRÍO (2011) de Vila, atopamos expresividade, sensibilidade, intención estética nun romanticismo contemporáneo.Gozar franciscanista da paisaxe, aquela natureza lantañesa da infancia e primeira xuventude, amencer de páxaros e arrecendo bucólico da paisaxe saliniense. Vila é como un clásico de hoxe. Un pode, como un San Ero, extasiarse con esta amable música. Hai beleza na melodía e na armonía con recursos musicais contemporáneos. O piano transmite unha sutil armonía impregnada de tenrura cara o oído do espectador, un ton amable e colorista que nos fai sentir a beleza da nosa paisaxe e da nosa natureza. Existen momentos nos que logra un diálogo expresivo entre o violín e o violonchelo que propician e estimulan o goce musical. Quizais, teñamos algún día a sorte de escoitar e gozar coa excelente música deste trío na cidade de Vilagarcía de Arousa, se os hados nos son propicios poderemos desfrutar deste e doutros programas que poidan presentar ao gran público arousán. O nome do trío, CASSADÓ, provén dun grande chelista catalán homónimo. Que todos gocemos escoitando e facendo música,fainos máis humanos e achéganos á divinidade.

ANTONIO PINEDO

Antonio Pinedo é un dos asiduos á Mesa das Verbas na compaña da súa muller, Carmen Conde, coa que mantén unhas “tençons”, unhos diálogos poéticos moi esperados e celebrados en ditas reunións. Aínda que tímido, é moi simpático e irónico; así, como un gran druída lírico. Vexamos as súas respostas ao CUESTIONARIO PROUST 1.- Cal é o principal rasgo do seu carácter? El desmesurado orden. 2.- Que cualidade prefere nun home? La sinceridad. 3.- E nunha muller? La sinceridad. 4.- Cal é a túa principal característica? Soy perfeccionista. 5.- Que aprecia máis nas súas amizades? La sinceridad. 6.- Cal é o seu principal defecto? La intrasigencia. 7.- Cal é a súa ocupación favorita? Leer. 8.- Cal é o seu soño de felicidade? Vivir en paz con todos y contigo mismo. 9.- Cal sería a súa maior desgracia? Perder a mi mujer. 10.- Como lle gustaría ser? Más positivo y tolerante. 11.- Cal é o país onde desexaría vivir? Donde fuera más feliz. 12.- Cal é a súa cor preferida? El rojo. 13.- Cal é a flor que máis lle gusta? La rosa roja. 14.- Cal é o seu paxaro preferido? El canario. 15.- Cal é o seu prosista preferido? J. R. Tolkien. 16.- E o seu poeta favorito? Federico García Lorca. 17.- Cal é o seu heroe de ficción? Aragorj 18.- E a súa heroína de ficción? La bruja escarlata (“Scarlet Witch”). 19.- Quen é o seu pintor favorito? Diego Velázquez. 20.- E o seu compositor musical? Frédéric Chopin. 21.- Quenes son os seus heroes da vida real? Los hombres que trabajan por y para la paz. 22.- E as súas heroínas da vida real? Las mujeres que trabajan por y para la paz. 23.- Que acontecementos ou características da Historia detesta máis? Las guerras. 24.- Quenes son os seus heroes e/ou heroínas da Historia Mundial? Los pacifistas: Mahatma Gandhi, Teresa de Calcuta, etc. 25.- Cal é a súa comida preferida? Bistec con patatas fritas. 26.- E a súa bebida? El agua. 27.- Cales son os nomes que máis lle gustan? Todos, no tengo preferencias. 28.- Que detesta por riba de todo? La mentira, el engaño. 29.- Que personaxes históricos detesta máis? Los dictadores. 30.- Que feito militar admira máis? Ninguno. 31.- Que reforma valora máis? ¿Es que ha habido alguna reforma verdadera? 32.- Que don natural lle gustaría poseer? La alegría contagiosa. 33.- Como lle gustaría morrer? En paz con todos y conmigo mismo. 34.- Cal é o estado actual do seu espírito? El desánimo. 35.- Que defectos ou faltas lle inspiran máis indulxencia? Todas, mientras no hagan daño a los demás. 36.- Cal sería o seu lema ou a súa divisa? Vive y deja vivir. • Para rematar indique unha lembranza ou algo que queira destacar sobre a comarca de Arousa-Salnés. Los atardeceres de fuego, caminando por el paseo marítimo a la altura de Carril, de la mano de mi mujer. Creo que ahí nació mi alma de poeta.

UN PARAÍSO CHAMADO GALICIA

Temos dito moitas veces que temos unha terra que non nos merecemos, Galicia rica en natureza e en paisaxes soberbios, entre outras moitísimas cousas, que na maioría dos casos, nin os propios galegos coñecemos nin valoramos nin coidamos como se debera. Hai uns días fixemos unha viaxe pola cornisa cantábrica galega, chegando ata a fronteira con Asturias, visitando Vegadeo (terra natal dun dos mestres de Filgueira, D. Armando Cotarelo Valledor), Ribadeo, Viveiro, Foz, pricipalmente. A primeira parada foi admirar e recorrer a praia das Catedrais, fermoso e salvaxe enclave marítimo. Un queda abraiado coa fermosura da paisaxe, coa súa bravura, cunha mar inmensa, forte, atractiva. O verde da terra co verde mar, as ondas ás veces furiosas, outras acariñando e facéndolle aloumiños á area ou batendo e ferindo ás rochas do acantilado... Que marabillosos intres contemplando tanta beleza, enchendo o peito co puro e salitroso aire mariño, sentindo a brisa nas meixelas... Recomendo a visita á Mariña lucense. Lugo e Ourense as provincias da Galicia interior por descobrir e tantas veces descoñecidas para os propios galegos. Buscamos lonxe o que temos aquí preto. Galicia, unha terra por descobrir, unha terra para desfrutar.

XIII MESA DAS VERBAS - PRESENTACIÓN LIBRO EV.CALO

O pasado venres 13, celebramos a XIII Mesa das Verbas, no Salón de Actos do Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa, onde ademais o noso compañeiro, Eduardo Víctor Castro López, "Ev.Calo" presentou o seu libro autobiográfico: MUXICAS DUN AROUSÁN. O poeta e editor, Fernando Luis Pérez Poza, fixo de mestre de cerimonias nesta presentación facendo a semblanza do autor e comentando esta nova publicación do seu fondo editorial./ Participaron nesta edición: - Ev.Calo - Fernando Luis Pérez Poza - Enrique Brumbéck - José Tizado - María Palacios - Isabel Pintos - Tito Porto - José González - Porto (neto de Porto Rei) - Carmen Abalo - Antonio Martínez Ferrer (poeta valencián) - Antonio Quiñoy - Ángeles Conde - Antonio Pinedo - Andrea Fernández, "Nei" - Gonzalo Bouza-Brey - José Luis Meléndez - Xermán Torres - Alfonso Saavedra.// ERGO OS MEUS OLLOS CARA O ALTO / Na honra de Ch. Chaplin polo seu O GRAN DICTADOR / Contemplo as estrelas,/ eu que sempre mirei cara o alto./ O ceo está limpo, escintilán os astros,/ Venus brila con máxima claridade. / Mira ao alto...,/ mira ao alto. / O que vexo aquí abaixo non me gusta,/ voitres que devoran os despoxos/ dos homes humildes/ que tratan de vivir do seu traballo. / Mira ao alto...,/ mira ao alto. / Os amos do mundo/ devoran aos fillos dos deuses,/ podredumes e andacios/ afectan ao mundo. / Mira ao alto...,/ mira ao alto. / Na noite escura do mundo/ miro abraiado cara ao alto./ Distingo na Osa Menor/ o norte; debemos coller o norte. / Mira ao alto...,/ mira ao alto.// (XERMÁN TORRES)

ÁNGELES CONDE

Ángeles Conde é unha poetisa asidua á Mesa das Verbas, é unha meiga da linguaxe, cos seus feitizos en forma de versos engaiólanos a todos; pero, en primeiriño lugar, ao seu amado, o seu esposo Antonio Pinedo, outro druida da palabra. Eles son industriais afincados en Vilagarcía de Arousa e con moitos vínculos familiares e de amizades, aínda que nados na outra beira do Atlántico, nas ricas e fermosas terras de Venezuela. Honrámonos de telos entre nós e disfrutar dos seus poemas nas edicións mensuais da Mesa. Ángeles, moi amablemente, aceptou participar na nosa colección do:


CUESTIONARIO PROUST


1.- Cal é o principal trazo do seu carácter? Positivismo.

2.- Que calidade prefere nun home? Integridad.

3.- E nunha muller? La misma, integridad.

4.- Cal é a túa principal característica? La sonrisa.

5.- Que aprecia máis nas súas amizades? Saber que siempre puedo contar con un hombro amigo.

6.- Cal é o seu principal defecto? Pensar que todo tiene que ser perfecto.

7.- Cal é a súa ocupación favorita? Sentarme frente al mar a leer un libro.

8.- Cal é o seu soño de felicidade? Ver a todo el mundo feliz.

9.- Cal sería a súa maior desgracia? Perder a mi familia.

10.- Como lle gustaría ser? Como soy.

11.- Cal é o país onde desexaría vivir? España, Galicia, Vilagarcía.

12.- Cal é a súa cor preferida? Rosa.

13.- Cal é a flor que máis lle gusta? La rosa color salmón.

14.- Cal é o seu paxaro preferido? El águila.

15.- Cal é o seu prosista preferido? Disfruto con la prosa poética y uno de mis favoritos es J. R. Tolkien.

16.- E o seu poeta favorito? Difícil decisión, hay muchos: Rosalía, Lorca, Machado y mi esposo Antonio Pinedo.

17.- Cal é o seu heroe de ficción? Apolo.

18.- E a súa heroína de ficción? Phoebe Halliwell (Embrujadas)

19.- Quen é o seu pintor favorito? Miguel Ángel.

20.- E o seu compositor musical? Salvador Candel.

21.- Quenes son os seus heroes da vida real? Mis padres.

22.- E as súas heroínas da vida real? Si hay que hacer distinción de género: las mujeres que luchan por sacar sus familias adelante.

23.- Que acontecementos ou características da Historia detesta máis? Las guerras.

24.- Quenes son os seus heroes e/ou heroínas da Historia Mundial? Todos los que trabajaron y trabajan en pro de la libertad.

25.- Cal é a súa comida preferida? Pabellón criollo (arroz, huevos, carne mechada, plátano frito y caraotas negras).

26.- E a súa bebida? El agua fría.

27.- Cales son os nomes que máis lle gustan? Aitor y Ainhoa.

28.- Que detesta por riba de todo? La hipocresía y la mentira.

29.- Que personaxes históricos detesta máis? Todos los dictadores.

30.- Que feito militar admira máis? Los que llevan ayuda humanitaria.

31.- Que reforma valora máis? La que logre eliminar el hambre en el mundo.

32.- Que don natural lle gustaría posuír? Ser una meiga para que con la magia pudiese solucionar los problemas de todo el mundo.

33.- Como lle gustaría morrer? Rapidito.

34.- Cal é o estado actual do seu espírito? En paz.

35.- Que defectos ou faltas lle inspiran máis indulxencia? Las que no hacen daño a nadie.

36.- Cal sería o seu distintivo ou a súa divisa? Una sonrisa sincera siempre genera otra.



* Para rematar indique unha lembranza ou algo que queira destacar sobre a comarca de Arousa-Salnés.
Por circunstancias de la vida no pude nacer en Vilagarcía, pero la “morriña” que sembraron mis padres hizo que siempre soñase con disfrutar de este lugar. Hoy que tengo la suerte y el privilegio de vivir aquí puedo afrimar que, si existe el paraíso, yo vivo en él. Nada hay más hermoso que contemplar la Ría cada día desde el amanecer, puede brillar el sol y verla con calma, o viento y observar como las ovejitas corren, y es más, aún con temporal, es divertido jugar al corre que te pillo retándolas a que te mojen. De Vilagarcía es delicioso absolutamente todo, desde sus platos típicos hasta el dulce son del canto de sus pájaros, perderse en sus montes y disfrutar de un vergel recorriendo sus senderos, o simplemente extasiarse ante un atardecer paseando por Carril. Toda una delicia para los sentidos.