UNHA FERMOSA VERSIÓN DE OS VELLOS NON DEBEN DE NAMORARSE

O sábado 30 de xaneiro de 2016, ás 12:00 h. non tivemos mellor cousa que facer que aproveitar a estupenda oportunidade de presenciar no Salón de Actos do Sexto Edificio do Museo de Pontevedra a estrea oficial e exclusiva dunha versión mixta de marionetas e actores da famosa peza teatral do admirado Castelao.

Mira por donde, despois de moito tempo de acudir en 2015 a numerosos actos neste mesmo lugar, coincidín aquí, neste histórico día, co deputado provincial, delegado de Cultura, Xosé Leal, co Alcalde, Miguel Anxo Fernández Lores e coa concelleira de Cultura, Anxos Riveiro. Nunca é tarde. Ademais dun numeroso público que encheu por completo o salón, entre as persoas que alí estabamos tamén puiden ver ao fillo de Filgueira Valverde, o Dr. Fernando Filgueira, a súa irmá Araceli e a algún neto e bisneto do egrexio pontevedrés, protagonista no ano 2015 de moitos actos neste espléndido marco cultural e que foi amigo e admirador do gran Castelao, asimesmo atopábase presenciando o espectáculo o discípulo e continuador de Filgueira, o actual director do Museo de Pontevedra, Xosé Carlos Valle Pérez. Tamén foime moi grato atoparme con algún membro do grupo de marionetas de Redondela, Tanxarina, que noutrora me asesoraran na parte de monicreques na miña publicación: Ó galego polo teatro (1996), abríndome as portas do seu obradoiro e dos seus arquivos, fornecéndome de moitos e interesantes materiais. Pois ben, xa estabamos todos, aproximadamente un cuarto de hora despois do momento previsto, comezou a función.

Todos gozamos dun magnífico espectáculo cunha excelente posta en escena, moi lograda. Os monicreques con moita perfección, moi ben deseñados, cun axeitado vestuario, moi ben caracterizados e moi ben manexados. A luz, o son, os diversos efectos estiveron extraordinarios. Gustoume especialmente a voz de D. Ramón, o fidalgo borracho, un dos personaxes máis logrados. A representación foi moi fiel ao orixinal de Castelao. Quedou moi plástica, cunha boa interpretación das cancións, como por exemplo a de Lela e cunha banda sonora moi axeitada. A parte de actores no epílogo dos esqueletes no cimeterio estivo moi acertada e os fondos de escenario e a realización escénica tamén foi do máximo agrado. Unha versión moi satisfactoria, chea de beleza e de verosimilitude. O público aplaudiu ao final a rabiar, tendo que saír varias veces a saudar os protagonistas do espectáculo: actores e manipuladores. Parabéns, noraboa  a Fantoches Baj, Compañía Galega de Comedias e grazas por esta oportunidade de gozar de Castelao, 130 anos despois do seu nacemento e 100 anos de cumplírese a súa chegada a Pontevedra en 1916 e na que permanecería ata 1936, tendo que ausentarse obrigatoriamente e abandonar o Meu Pontevedra xa saben vostedes por que.

Para rematar, lembrar que hai xa moitos anos, mediados ou finais dos sesenta do pasado século, nunhas festas de agosto de Vilagarcía de Arousa, estando na comisión organizadora das mesmas e non sei se de presidente, o lembrado Nito Campos, puiden achegarme na miña vila por primeira vez a esta simpática,  didáctica e única peza teatral de Castelao: Os vellos non deben de namorarse, que foi estreada no teatro Mayo de Bos Aires en 1941 pola compañía de Maruxa Villanueva e coa intervención dela e de Tacholas como actores, dirixidos polo popular home do teatro galego, Daniel Varela Buxán. 

Oxalá leven esta versión mixta de monicreques e actores por todos os recunchos da nosa Galicia.

Xosé Filgueira Valverde, Alcalde de Pontevedra (1959-1968) xa en ebook

Este meu libro publicado en 2015 podédelo topar xa en formato ebook no seguinte enderezo:

http://leersinpapel.com/xose-filgueira-valverde-alcalde-de-pontevedra/

 

 

Correde a voz. Espalla coñecemento e cultura, crea cultura; esto fainos máis humanos.

LV MESA DAS VERBAS: 30-01-2016; 18:30 H.

Todos os amantes da poesía que o desexen poden ceibar os seus versos ao ar na Sala de Conferencias do Auditorio Municipal de Vilagarcía de Arousa. Será unha nova edición deste recital poético que celebramos todos os meses na Perla de Arousa. Non esquecer día: sábado 30 de xaneiro de 2016 e hora: 18:30 h. Que facedes que non reservades xa dita data nas vosas axendas? Queremos vervos a todos, xa o sabedes, non faltedes!

La poesía no quiere adeptos, quiere amantes.

(Federico García Lorca) 

Colabora a Concellería de Cultura do Concello de Vilagarcía de Arousa

REMATOU O ANO FILGUEIRA

 Neste pasado 2015 tivemos a sorte de celebrar o Día das Letras Galegas e o Ano dedicado ao profesor e erudito pontevedrés, Xosé Filgueira Valverde. Foi unha posibilidade de afondar máis na figura deste polígrafo galego asistindo a mesas redondas, conferencias, xornadas, estrea da súa peza teatral, Agromar, creación da web da Fundación Filgueira Valverde, concertos, o XIV Memorial Filgueira, poder ler a maioría das novas publicacións a el dedicadas. Foi, sen dúbida, un ano moi intenso. Non imos entrar no rexeitamento inxustificado de algúns pola dedicación do Día das Letras e do Ano a súa persoa. El foi un home moi traballador e un gran cultivador do idioma galego, cunha obra literaria de grande calidade e cunha obra erudita moi recoñecida.

 Pola banda das letras (que é do que se trataba) non debería haber contestación nin controversia. No que ten que ver coa súa actividade política, hai xente que non chega a comprender as intencións de Filgueira e o labor que desenvolveu neste eido o que é unha mágoa.

 Penso que a decisión da Real Academia Galega foi acertada e dentro do libre exercicio das súas competencias e cunha mentalidade aberta e plural. Aínda hai xente tan pechada e antidemocrática que ou ben pensas e actúas como eles, senón nin auga nin sal.

 Felizmente o Ano Filgueira desenvolveuse e transcorreu con naturalidade e aceptación crecente, os primeiros rexeitamentos tan soados foron apagándose pouco a pouco. Se ben houbo certos grupos e persoas que trataron de boicotear os actos, non exercendo a súa representación pública neles. Pero, fíxose xustiza a este “obreiro da causa galega”. El procuraba non falar mal de ninguén, no caso, optaba polo silencio. E consta que intentou sempre facer o ben.

 Pola calidade e cantidade da súa obra e pola intensidade da súa vida, chégase á conclusión de que tanto Filgueira Valverde como a súa obra serán obxecto de estudo por sempre, nunca remataremos por descubrir e afondar nas súas múltiples facetas e os seus matices, tense dito máis dunha vez que é unha figura poliédrica.

 O seu legado está para ser investigado e estudado no Museo de Pontevedra, unha das súas principais casas na súa cidade natal. Queda que a Deputación Provincial volva a habilitar os espazos e os tempos do Arquivo e da Biblioteca de dito Museo para que os estudosos e investigadores poidan acceder con facilidade a estas dependencias e aos seus servizos, que eran exemplares antes das medidas restrictivas que erroneamente se adoptaron. Ese Museo e o seu Arquivo documental e gráfico, así como a súa Biblioteca e Hemeroteca son uns tesouros que temos moi de preto e Filgueira Valverde tivo moito que ver na súa creación e configuración.

E seguindo a simboloxía, como a rei morto, rei posto; viva o Ano Manuel María! E aproveitemos a oportunidade de homenaxear ao poeta da terra Chá no seu día Das Letras Galegas 2016. E como ocorre con calquera autor, o mellor é coñecer a súa obra. Gocemos da obra de Manuel María, como podemos seguir a facer coa obra de Filgueira e de tantos grandes autores da nosa rica literatura.

                                                                                 

PAZ E SINXELEZA NOS CORAZÓNS DOS HOMES E DOS POBOS

MURILLO: A adoración dos pastores. - Museo do Prado

Cos meus mellores desexos.

PRESENTACIÓN DO LIBRO: XOSÉ FILGUEIRA VALVERDE, ALCALDE DE PONTEVEDRA (1959-1968). ASPECTOS EDUCATIVOS E CULTURAIS

Presentación do libro de Xermán Manuel Torres:

XOSÉ FILGUEIRA VALVERDE, ALCALDE DE PONTEVEDRA (1959-1968). ASPECTOS EDUCATIVOS E CULTURAIS. Valencia, Pasiónporloslibros, 2015.

Deica o de agora, realizáronse os seguintes actos de presentación:

- 11/12/2015; 20:15 h., no salón de actos da parroquia Santa Baia de Arealonga de Vilagarcía de Arousa.

- 18/12/2015; 20:00 h., no salón de actos do Sexto Edificio do Museo de Pontevedra.

- 22/12/2015; 21:00 h., no Salón García do Concello de Vilagarcía de Arousa.

Os eixes sobre os que xira a acción política de Filgueira na súa alcaldía son:

EDUCACIÓN-CULTURA-DEPORTE

sen olvidarse doutras parcelas moi importantes nun concello como a limpeza, a auga, o servizo de bombeiros, etc. Traballou moito, tiña moitos proxectos e moi pouco diñeiro. Outra preocupación de Filgueira era a ampliación e aumento dos orzamentos e das achegas económicas para o seu Concello e vaia se o conseguiu, aínda que non na medida que desexaba, cando el chega a alcaldía o orzamento do Concello de Pontevedra era de 19.500.000 ptas e cando a deixa o orzamento ascendía a 57.500.000 ptas.

No meu libro, con datos e cifras concretas pode comprobarse o traballo de Filgueira Valverde sobre todo nos aspectos educativos e culturais. Na súa etapa configurase a Pontevedra de hoxe co máximo respecto pola riqueza monumental, artística e histórica da cidade. Tamén queda claro que o "sambenito" que lle colgaron a Filgueira de que trouxo a Celulosas queda totalmente esclarecido e cunha resposta contundente: non tivo nada que ver. Non lle quedou máis remedio que asistir como alcalde a súa inauguración, pero a decisión da instalación viña de antes e foi responsabilidade do Instituto Nacional de Industria (INI) e do Goberno Civil de Pontevedra.

O libro é froito dunha miña investigación levada a cabo no Arquivo Municipal do Concello de Pontevedra nos meses de verán de 2002 e para ser aproveitada na miña tese de doutoramento presentada na UNED:

JOSÉ FERNANDO FILGUEIRA VALVERDE, SU PROYECCIÓN COMO INTELECTUAL Y EDUCADOR.

DIARIO DE AROUSA, 10/12/2015:


http://www.diariodearousa.com/articulo/vilagarcia/filgueira-valverde-colgaronlle-sambenito-da-celulosa-non-tivo-nada-ver/20151210002113130931.html

“A Filgueira Valverde colgáronlle o sambenito da celulosa, pero el non tivo nada que ver”

F. FRIEIRO VILAGARCÍA | Actualizado 10 Diciembre 2015 - 00:40 h.

Xermán Torres presenta un libro sobre Filgueira Valverde borja arcos

 Son moitos anos os que o vilagarcián Xermán Torres leva dedicado ao estudo da figura de Xosé Filgueira Valverde. Este, ademais de escritor, intelectual e divulgador, foi alcalde de Pontevedra entre os anos 1959 e 1968. Foi xusto este periodo de tempo o que Xermán Torres analizou con motivo da súa tese de doutoramento e é dese estudo de donde xurde o libro que este vilagarciá presentará oficialmente nos próximos días.
       “É un libro que, pese a ser un estudo de 140 actas plenarias de cando Filgueira Valverde era alcalde de Pontevedra, é apto para todos os públicos. De feito, aínda que é un libro de investigación, aqueles interesados na cultura tamén o van atopar interesante”, sinala o autor.
       Con este traballo Xermán Torres pretende sobre todo destacar o labor educativo e cultural que a figura de Filgueira Valverde tivo en Pontevedra. “En termos educativos foi unha persoa moi importante. Abriu comedores, creou escolas e vivendas para mestres, sobre todo no rural, tamén o Conservatorio e foi o que mercou o Estadio de Pasarón, entre outras cousas”, explica o vilagarcián estudoso da figura de Filgueira.
      Na obra de Torres tamén se abordan cuestións polémicas como o problema da celulosa que a capital de provincia ten dende hai anos. “A Filgueira Valverde intentóuselle colgar o sambenito da celulosa, pero non foi el o que a autorizou, senón que é unha cuestión que viña dende moito antes de que el fose alcalde e que viña ordenada dende o goberno do Estado”, explica.
      Filgueira Valverde foi alcalde de Pontevedra durante o Franquismo. “Aínda que si, é certo que era rexedor cando vivía Franco o certo é que era un alcalde bastante independente. Decidiu selo porque llo pediron uns amigos. El condenaba o falanxismo e, de feito, nos actos aos que asistía do Réxime el nunca levantaba a man como indicaba o saúdo feixista”, explica o estudoso.
         O libro de Xermán Torres presentarase  mañá venres ás 20.15 horas na parroquia de Santa Baia de Arealonga. O día 18 será a quenda do salón de actos do Sexto Edificio do Museo de Pontevedra, ás oito da tarde. O día 22 ao fío das nove da noite presentarase no Salón García, en Vilagarcía.

En La Voz de Galicia - Arousa, 10/12/2015:

 http://www.lavozdegalicia.es/noticia/arousa/vilagarcia-de-arousa/2015/12/10/libro-sobre-filgueira-valverde/0003_201512A10C11995.htm

XIV MEMORIAL FILGUEIRA VALVERDE (IV)

Rafael L. Torre

"A Caixa de Aforros Provincial de Pontevedra"

Valle Pérez presenta e agradece a aceptación de defender a súa ponencia a Rafael L. Torre, experto na materia e gran xornalista, coñecedor do s. XX de Pontevedra. Finaliza reiterando a súa gratitude ao conferenciante polas facilidades que sempre da ao Museo cando se lle pide a súa colaboración.

Rafael L. Torre pola súa parte manifesta a súa gratitude ao Museo e á Universidade de Vigo e manifesta que ten unha especial querencia polos temas da Caixa de Aforros por varios motivos, dita Caixa de Aforros foi cliente da súa empresa de asesoría sobre temas de información e divulgación, porque elaborou o seu libro sobre a historia da mesma por encargo da citada entidade. Tamén por facilitarlle ao emprender as súas investigacións o coñecemento dunha persoa crucial para a provincia de Pontevedra como foi Daniel de la Sota Valdecilla, sobre o que manifesta: "tengo un libro entre manos". Recoñece que Carlos Velasco fixo posibles as tres cousas que antes mencionou. Os vinte ou trinta primeiros anos da Caixa son de suma importancia para a historia de Pontevedra, para a súa historia social.

Durante moito tempo foi cuestionada a Deputación Provincial, sendo moi contestado este poder provincial, incluso moito máis que agora. Pedíase con insistencia a desaparición das deputacións.

Daniel de la Sota chega á presidencia da Deputación en 1924, eses case séis anos da súa presidencia son uns anos clave. Na época de Primo de Rivera prodúcese a idade de ouro da Deputación, que coincide case na súa totalidade co mandato de de la Sota. Nesta época prodúcense, entre outros, estes transcendentais feitos:

- Becas para os artistas

- Repoboación forestal

- Instalación da Misión Biolóxica en Pontevedra

- Absorción do Hospital, que pasa de municipal a provincial

- Creación do Museo de Pontevedra

- Fundación da Caixa de Aforros Provincial  

A CAIXA DE AFORROS

Tiña á Deputación Provincial como sociedade matriz. Nun primeiro lugar, ocupa dúas pequenas habitacións do pazo provincial.

Castelao non tivo nada que ver coa fundación da Caixa. Si tiña unha relación moi estreita e de colaboración con Daniel de la Sota. O fillo de Castelao, Alfonsiño Daniel e o seu curmán , Turiñas e o fillo de Daniel de la Sota, Alejandro eran íntimos amigos. Este último chegará a ser un recoñecido arquitecto. Alejandro considera a Castelao como o seu primeiro mestre no debuxo.

A Caixa de Aforros pretendía xerar a propia facenda da Deputación e ter unha importante atención social. O diñeiro de Pontevedra hai que invertilo en Pontevedra. Cun símil cinematográfico, de la Sota é o director e productor da Caixa e Bóveda é o guionista e primeiro actor. Bóveda  será o xestor da facenda e da economía da Deputación co seu importante papel na ordenación e cobro das cédulas persoais. Seguindo coa comparación anterior, Armando Rodríguez Acosta sería o secundario de luxo, man dereita de Bóveda.

Bóveda é comisionado para visitar caixas de aforro xa creadas para recoller adiantos e toda canta información valiosa puidera achegar. Visita as de Guipúzcoa, a máis antiga, a de Barcelona, Vizcaia e Valladolid.

Antes da posta en marcha e reforzamento das caixas provinciais existiron as caixas municipais e monte de piedade, as caixas provinciais consolídanse a partires de 1940.

Bóveda inspírase sobre todo na Caixa de Barcelona.

A fundación da Caixa de Aforros Provincial de Pontevedra tivo lugar o 28/06/1929, e desde os inicios tivo un forte acento benéfico social. "El protocolo fundacional constaba de 66 artículos".

En Pontevedra xa existían a Caixa de Aforros Municipal e Monte de Piedade, o Banco de Crédito Agrícola e Caixa de Aforros Foral, esta última fundada coa intención da redención dos foros.

O 12/01/1930 constitúese o Consello de Administración da nova caixa e o nomeamento de Bóveda como director, que toma posesión o 19/01/1930, formarán parte deste proxecto desde os inicios: López García, Armando Rodríguez Acosta e José Luís Bermúdez, que permanecerán unidos a dita entidade ata a súa xubilación en 1971. O día 20/01/1930 ten lugar a solemne inauguración, aproveitando o cumio das catro deputacións galegas que se celebra en Pontevedra os días 20 e 21 de xaneiro de 1930, tendo como anfitrións ao presidente, Daniel de la Sota e á Deputación de Pontevedra, asisten todos os presidentes das deputacións galegas e os gobernadores civís da catro provincias. Neste importante cumio demándase ao goberno central a construcción do Ferrocarril Central Galego e a Gran Cruz do Mérito Civil para D. Daniel de la Sota, polo seu gran labor nos séis anos que estivo á fronte da deputación pontevedresa.

Promóvese que o maior número de cidadáns abran as súas cartillas de aforro e D. Daniel de la Sota da exemplo abrindo libretas aos seus fillos, a cartilla nº 54 corresponde a Alejandro de la Sota.

Como fonte de atracción e propaganda vanse realizar os famosos sorteos públicos da Caixa coincidindo co Día do Aforro. Naqueles tempos ofrecíanse tres premios de 50 ptas. para os primeiros aforradores. E premiábanse aos párrocos e aos mestres e mestras que realizaban a captación de clientes nos pobos, con premios de 100 ptas. para os mellores.

A caída do xeneral Primo de Rivera provoca a dimisión de Daniel de la Sota como presidente da Deputación de Pontevedra e de todo o seu equipo, así como a de todos os deputados provinciais, esto supón nesta cadea de obrigados abandonos, a dimisión de Bóveda no seu posto de responsable da Facenda provincial e como director da Caixa de Aforros Provincial de Pontevedra.

D. Daniel manifestara como principio do seu mandato: "No confundir la esfera de lo político con la administración".

A nova Deputación pretende destruír toda a obra de Daniel de la Sota. A Caixa puido desaparecer por inanición, puideron liquidar a Caixa en séis ou sete anos. Pero houbo un miragre, un salvador, Armando Rodríguez Acosta, quen lle explica aos novos xestores que a Caixa debe pervivir para toda a vida polos beneficios que podía aportar para a riqueza da provincia. Nesto topou un gran aliado, o pai de Peláez Casalderrey (quen chegaría ser presidente da Deputación), Casiano Peláez Merino, propietario do comercio El Globo, que foi Conselleiro Director durante a Guerra Civil e ata finais dos anos 40.

Os fondos da Caixa en 1936 eran de 1.000.000 ptas., que pasan a 2.000.000 ptas en 1937. Benefícialle á Caixa que Pontevedra estaba na retagarda.

En 1944 mércase un edificio en construcción por 100.000 ptas para albergar a nova sé da Caixa. Términase o edificio nos anos 1947-1948.

En 1944, a Caixa acada uns fondos de 6.000.000 ptas.

En 1948 prodúcese un gran desfalco na repoboación forestal o que fulmina o acto de inauguración do novo edificio da Caixa. É un ano de gran crisis na Caixa e na Deputación Provincial. Como consecuencia a pura e dura intervención da Caixa como decisión de Madrid.

Cando José Solís Ruiz foi Gobernador Civil de Pontevedra deulle por facer vivendas sociais e quería meter neste proxecto á Caixa.

Cando se produce un cambio na Deputación Provincial de Pontevedra e Luís Rocafort se converte en presidente en 1957 noméase a D. Daniel de la Sota como Presidente Honorario e réndeselle unha homenaxe. D. Daniel sobreviviría séis ou sete meses a este acontecemento, tan merecido.

"El poder central se puso al lado de Vigo. Y la Caja de Ahorros Municipal de Vigo se expande por toda la provincia". A nova Lei de Caixas permitiu que unha caixa de ámbito municipal abarcara ao ámbito provincial. O poder de Vigo impúsoxe.

EPÍLOGO

Durante a década dos 90 do pasado século prodúcese a fusión das Caixas do Sur, tendo como impulsores de tal feito a Manuel Fraga Iribarne e aos seus Conselleiros, Orza e Cuíña. Pretendíase a fusión antes das eleccións municipais de 1999. A Caixa de Aforros de Pontevedra oponse, o 12/03/1999 hai unha xuntanza na Deputación para forzar a fusión. Ese día e o seguinte non hai ningún acordo, pero o día 15/03/1999 acéptase a fusión.

Villarino chega a dicir: "Hemos cambiado de postura pero no de opinión".

Na década dos 90 a Caixa alcanzou os seus mellores resultados.

"Carlos Velasco renuncia al cargo antes de la fusión, quiso morir con la Caja".

"70 años de luces y sombras, la historia de la Caja tuvo un gran peso en la provincia".

Algúns dos seus logros:

- Compra de Lourizán

- Financiación de todo San Antoniño

- Residencia de Estudiantes

- Centro Rexional (Asociado) da UNED en Pontevedra

- Obra cultural

- Grandes e pequenas axudas

- Identificación e confianza da xente humilde na cartilla de aforros

Sería moi importante non perder as actas da entidade, por eso o conferenciante interpela ao Museo de Pontevedra, na figura do seu director, presente neste acto, para que se faga unha xestión e reclámense a ABANCA e se recuperen e trasladen ao Arquivo Provincial. E con esta xusta demanda o conferenciante da por rematada a súa intervención.

O director do Museo, Xosé Carlos Valle Pérez abre a quenda de preguntas do público.

Xermán Manuel Torres, nesta quenda, pregúntalle a Rafael L. Torre se a xestión de sistematización e de cobro das cédulas persoais supúxolle algún problema a Bóveda.

Rafael L. Torre comenta que Bóveda pola súa gran formación en Economía e co rigor e seriedade que lle imprimía ao seu traballo trata de levar do mellor xeito posible a Facenda Provincial cumprindo a encomenda que lle fai Daniel de la Sota, que depositou toda a súa confianza neste tema en Alexandre Bóveda. Certamente, este tema creou grandes nemigos de Bóveda, que tristemente, como sabemos, pasaríanlle lamentable factura.

Ao non haber ningunha outra pregunta, dase por finalizado o acto.