martes, 7 de agosto de 2018

FRAGUAS, LETRAS GALEGAS - 2019

LEDICIA: ANTÓN FRAGUAS (1905-1999), AUTOR HOMENAXEADO NO DÍA DAS LETRAS GALEGAS DE 2019!
O 14 DE MARZO DE 1998, ÁS 20:15 H., D. ANTÓN
PRONUNCIOU UNHA CONFERENCIA NA NOSA PARROQUIA QUE VERSOU SOBRE: AS FESTAS EQUINOCIAIS


Salón de Actos da parroquia Santa Baia de Arealonga, 14/03/1998   20:15
Imaxe obtida do Arquivo de Ondas de Arosa


D. Antón Fraguas será especialmente lembrado e homenaxeado no Día das Letras Galegas, no 17 de maio de 2019. Un acto de xusto recoñecemento, pois é merecente diso e de moito máis. D. Antón foi un dos sabios da nosa Galicia tanto pola súa exemplar e honesta vida como pola súa importantísima obra escrita na nosa lingua. Home bo e xeneroso, traballador, humilde; non escatimou esforzos por soerguer Galicia, mesmo padecendo aldraxes e inxustizas pola súa defensa da lingua e da cultura galegas. El quería unha Galicia nova, máis xusta e próspera; unha Galicia de todos e para todos.

Home moi vinculado ao galeguismo, membro do Seminario de Estudos Galegos, bibliotecario do Instituto Padre Sarmiento de Estudos Galegos. Por tanto, amigo de grandes intelectuais, artistas e políticos galegos como Castelao, Otero Pedrayo, Risco, Cuevillas, Fermín Bouza Brey, Filgueira Valverde (con quen estaba especialmente unido),..
Tiven a sorte de entrar en contacto con el e relacionarme cunha persoa tan tenra e entrañable. Na tarde do 17 de xaneiro de 1998, gocei da fortuna de poder manter con el unha longa conversa sobre o seu amigo, Xosé Filgueira Valverde (1906-1996), quen tamén foi distinguido coa honra de ter sido homenaxeado o Día das Letras Galegas de 2015. Sempre lembrarei con agarimo ese noso encontro e poder gozar da hospitalidade do seu fogar santiagués e ser obxecto de atencións tan cariñosas pola súa parte.
D. Antón foi profesor auxiliar da Facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago de Compostela sendo moi novo. Logo, durante a II República foi profesor do Instituto da Estrada, do que chegou ser secretario. Posteriormente, exercería o ensino privado en Santiago, para por fin lograr ser catedrático de instituto, na especialidade de Xeografía e Historia. Foi docente, durante moitos anos e ata a súa xubilación, no IES Rosalía de Castro de Santiago de Compostela, cidade moi querida para el e onde foi correspondido a ese cariño, chegando ser moi valorado e respectado, sendo nomeado cidadán de honra de Santiago, onde se lle dedicou unha rúa e tamén púxoselle o seu nome ao Instituto do barrio de Fontiñas. Facíase querer, tiña un talante de bo home, cariñoso e respectuoso con todos; exquisito no trato.
Escribiu moito, é moi recoñecida a súa tese de doutoramento sobre o Colexio de Fonseca e destaca o seu labor como fundador e director durante moitos anos do Museo do Pobo Galego. O seu discípulo, colaborador no Museo e biógrafo, Clodio González Pérez, escribiu unha magnífica biografía sobre D. Antón. Fraguas foi un experto na Antropoloxía Cultural de Galicia, un dos nosos mellores estudosos do Folclore de Galicia.
Na nosa parroquia, organizamos unha conferencia, que impartiu maxistralmente o 14 de marzo de 1998  e que versou sobre: As Festas Equinociais. Con ese motivo tivemos a oportunidade de vivir uns intres inesquecibles con el. Lembro que ao rematar o acto que vimos de citar, trasladei no meu coche a D. Antón á súa casa de Santiago, acompañounos na viaxe a recordada e simpática poeta arousá, Xaquina Trillo. Que viaxe tan marabillosa! E que conversas tan interesantes mantivemos no traxecto.
D. Antón era un home dunha recta moral e dunha fonda relixiosidade, manifestoume que colaboraba nos escritos en galego de Mr. D. Ángel Suquía, quen fora Arcebispo de Santiago.
Pois, si, unha homenaxe ben merecida. A D. Antón Fraguas acáenlle ben os versos de Curros:

Ai, dos que levan na fronte unha estrela!
Ai, dos que levan no bico un cantar!

(Agradecemos o traballo de documentación no arquivo de Ondas de Arosa por parte de D. Xosé Torrado Castiñeiras e de Mª del Carmen Ameneiro Romero, que facilitou a elaboración deste artigo).
Xermán Manuel Torres

sábado, 7 de julio de 2018

BOLETÍN - NÚM 3 - MESA DAS VERBAS










Seguimos a colgar o boletín da Mesa das Verbas, Medulio, o presente correspóndese co nº 3. Na LXXXIV MESA DAS VERBAS - POESÍA NA RÚA, que se celebrará o sábado, 4 de agosto de 2018, a partires das 18:00 h. na Praza de Galicia de Vilagarcía de Arousa (caso de mal tempo, trasladaríase o acto poético á Pza. da Peixería da mesma cidade); pois ben, ese día poñerase en circulación o boletín nº 10.

De paseniño, poderemos ir lendo aquí o boletín, outro medio de expresión do colectivo da Mesa das Verbas.

lunes, 11 de junio de 2018

Meu segundo premio no I Concurso Literario Letras Galegas



Nese mencionado Concurso, organizado polo Centro Comercial Arousa e a Mesa das Verbas, o traballo que ofrezo nesta entrada levou o 2º premio:


BUCLE NO LABIRINTO

Sentados na ponte pequena, preto da fermosa fervenza e dos antigos muíños, mollando os nosos pes no río saudoso, que se perde nas brétemas do espazo e do tempo... eu co avó a soñar coas estrelas e cos mundos ignotos poboados de verbas e maxestosas bolboretas.

-        -   Avó colleranos aquí a noite?
-        - Ti es aurora; eu lusco e fusco, a noite moura virá.
-        -   E veremos o campo de estrelas que vai cara o norte?
-        -   Así será, ti verás durante lúas e lúas ese campo, eu axiña ficarei nel.
-        -   Nese campo haberá años e ovellas?
-        -   E haberá, irán pastar nas leiras de algodón que ti verás. Nos recunchos escuros estarei eu.
-        -   Non digas iso avó que me pos triste, poderei eu levarte a luz?
-        -   Ti es a luz, albíscase nos teus ollos.
-        -  E pasearemos ti e máis eu por alí?
-        -  Sempre que me nomees e me lembres eu estarei en ti.
-        - Entón, avó, sempre, sempre direi o teu nome, berrareilles aos ameneiros e aos bidueiros como te chamas, non si?
-         - E o murmurio das súas follas, levado polo vento xunguirán as nosas voces, eu desde alá.
-         -  Avó porque agora me sinto tan triste?
-        -  Cala, cala... non me fagas chorar e deitar as bágoas secas dos meus vellos ollos. Aquí, no río está o noso lugar por sempre. As ninfas ancho lembrar.
-        -  Avó dille ás ninfas que non se esquezan diso, por favor!
-        -   Cala, cala... que non o esquecerán...
                                                                                            ... ... ...
O avó colle da man ao seu netiño (e lémbrase da pasada e lonxana conversa co seu avó xa ido). Venus comezaba a despuntar no ceo e cara a estrela Polar o campo de estrelas comezaba a brillar... camiñaban de paseniño a carón do río, que deitaba mansamente as súas augas cara o mar, que estaba ao lonxe, ben lonxe... O neto a soñar co seu ledo parolar, o avó coa tristura nos seus ollos, en silencio, sabedor de que axiña deixarán de alumear. Pasa o río como a vida para as súas augas finar no mar e así a roda da vida, roda que roda sen parar.
                                                                               
                                Xermán Manuel Torres





domingo, 20 de mayo de 2018

RICARDO URIOSTE MESANA

(+ Vilagarcía de Arousa, 16/09/1947 )
Noutro tempo dinamizador cultural de Vilagarcía. Home agudo, simpático, mordaz, uraño. Unha personaxe curiosa e atractiva da nosa historia local.


Imaxe de D. Ricardo conservada no Liceo Casino de Vilagarcía de Arousa




Formaba un famoso trío, cuxos pertencentes recoñecíanse a si mesmos como os “hermanos claraboya”, autores de divertidísimos “apropósitos” e de tantas iniciativas artísticas, cómicas e barulleiras. Cantos sorrisos e bos momentos fixeron pasar aos nosos avós e aos nosos pais (aínda mozos e nenos). Estes tres famosos elementos da vida cultural da Vilagarcía do primeiro terzo do século XX, non eran outros que Ricardo Urioste Mesana, Manolo Rey Posse e Juan Buhigas Olavarrieta.

Ricardo Urioste Mesana, funcionario do Concello de Vilagarcía de Arousa e do Consulado do Reino Unido na capital arousá, era quen de dirixir a orquestra e o coro, tocaba e ensinaba o piano, ademais doutros instrumentos, exercía tamén de director de escena,... en fin, un artista total, dirixiu o cadro artístico do Recreo Liceo da capital arousá. Un home inspirado, con grande creatividade e un extraordinario sentido do humor, que non lle faltou nunca. Era o del un humor satírico e burlesco.
É mágoa que fora un home de obra inédita, un home de acción, de obras para o momento, encadraría hoxe como un artista de “perfomances”. Quédanos a publicación do periódico El Cacahuete, da súa propiedade e autoría, consérvanse algúns exemplares no Fondo Local da Biblioteca Municipal Rosalía de Castro da nosa cidade, en concreto tres: o núm. 1 (18/04/1907), o núm. 4 (12/05/1907), e o núm. 5 (19/051907)
Transcribimos algún fragmento de poemas e ideas literarias de Urioste, que circula nun documento fotocopiado, que nos facilitou Alfonso Saavedra Lourido:

Ao seu médico de cabeceira:

“En el lecho de dolor a 19 de Carnestolendas de 1921
A mi doctor en cápite
D. Valentín Viqueira
                Villagarcía
Mi amigo Don Valentín;
Apenas me di la untura
Con la pomada de cinc
Ya se me inició la cura”.

      ============

HOTEL CARBALLINÉS
         Reservado Nº 3
              MENÚ
Consomé a la col grelé
Laconade a la chauchadé
Pixote puré a la futuré
    ______________
Filloes a la Luguess
Otres dessets variés
      ____________
            VINS
Chateau Rivieri
Café – Malté”

E rematamos coas seguintes simpáticas expresións de Urioste no El Cacahuete (1907):


"Hállase enfermo el ministro de la Guerra general Loño. / ¡Loño con la noticia!". (Núm. 1).

E na sección de Anuncios do mesmo número:

"¡OJO! ¡OJO! ¡OJO!  /  ¡LA MEJOR LECHE! / En la redacción de EL CACAHUETE informarán. / NO CONFUNDIRSE".

"P.P. con D. / Afeita, rasura, corta y riza a tenacilla toda clase de pelos. / NO CONFUNDIRSE / NO REPARA EN SITIOS".


BIBLIOGRAFÍA:


  • Mercedes Castro Nogueira, Guía do Fondo Local da Biblioteca Pública Municipal de Vilagarcía de Arousa (Pontevedra: Concellería de Cultura, Concello de Vilagarcía de Arousa, 2000), 18. 
  • Xosé Núñez Búa, Revoeira (Montevideo: Patronato da Cultura Galega: 1971), 35-36; 166.
  •  Ricardo Urioste Mesana, El Cacahuete (1907).
  •  Ricardo Urioste Mesana, Poemas Satíricos (material fotocopiado e sen data facilitado por Alfonso Saavedra Lourido).
  •  Xosé Lois Vila Fariña et Víctor Viana Martínez, Diccionario Biográfico de la Comarca de O Salnés (Vigo: Deputación Provincial de Pontevedra: 2001), 293.


WEBGRAFÍA:

sábado, 5 de mayo de 2018

LXXXII MESA DAS VERBAS - ESPECIAL LETRAS GALEGAS



Será unha edición especial no Día das Letras Galegas do 2018, dedicado a María Victoria Moreno, no que se procederá a entrega de premios do I CONCURSO LITERARIO LETRAS GALEGAS e contaremos ademáis coa colaboración musical de Xosé Duarte Rañó. Os premiados no concurso lerán os seus traballos.

Vinde ceibar ao ár de Arousa versos e verbas!!!

domingo, 22 de abril de 2018

I CONCURSO LITERARIO LETRAS GALEGAS - 18





Reunido o xurado o mércores, 18/04/2018    18:00 h, baixo a presidencia de Enrique Brumbéck e integrado ademais por Andrea Fernández, Ramón Torrado e Luís González, despois das súas deliberacións, emitiron o seguinte fallo:

1º PREMIO:   Cristian Díaz Araújo, por "Esquecinme"

2º PREMIO:   Xermán Manuel Torres, por "Bucle no labirinto"

3º PREMIO:   Augusto Guedes, por "Miño"

O xurado tamén decidiu establecer un accésit para Alejandro Guanella, por "Vibracións"

A entrega de premios terá lugar o xoves, 17 de maio de 2018, Día das Letras Galegas, ás 20:00 h. na sala de xuntanzas, no 3º andar do Centro Comercial Arousa de Vilagarcía, nunha edición especial, a LXXXII Mesa das Verbas.

Parabéns para os máis de 70 participantes e noraboa a todos os premiados.